De meeste Kroaten willen het verleden laten rusten. De oudere generatie is oorlogsmoe

Naam: Domagoj Hajdukovic Leeftijd: 24 Nationaliteit: Kroaat Beroep: student Vindt: dat Kroatië nog niet klaar is voor de Europese Unie..

Domagoj Hajdukovic heeft, zoals hij dat zelf zegt, een hap Kroatië meegebracht. Zijn moeder heeft met ham en kaas gevulde broodjes gebakken, een lekkernij uit eigen streek maar vooral een handige mondvoorraad voor de reis die hij vandaag onderneemt.

Hajdukovic is per trein onderweg naar vrienden in Warschau, bij wie hij zijn vakantie wil doorbrengen. Vanochtend vroeg is hij in Osijek vertrokken, een stad in Slavonië, in het uiterste oosten van Kroatië.

'Wij, Slavoniërs,' zegt hij, 'hebben de naam lekker te eten. De andere Kroaten zeggen van ons dat we goed in ons vlees zitten.'

Slavonië staat vooral bekend om zijn hutspot, een gerecht dat als geen ander past bij de etnische samenstelling van de streek.

'Voor de industrialisatie waren in Osijek, vandaag een stad van honderdduizend inwoners, de Duitsers en de Hongaren in de meerderheid', vertelt Hajdukovic, die zelf Duitse wortels heeft. Vanaf de 19de eeuw kregen de Kroaten de overhand, maar de minderheden verdwenen nooit helemaal, wat duidelijk te merken is aan de godsdienstbeleving in Osijek.

Behalve de katholieke Kroaten hebben ook de protestantse en orthodoxe gemeenschappen van de minderheden er hun eigen kerk. 'En een synagoge hebben we ook.'

'De Joegoslavische burgeroorlog heeft de minderheden niet doen vertrekken', legt Hajdukovic uit. 'Er is zelfs een moskee in aanbouw voor de Bosniërs van Osijek.'

Ook de Serviërs, die voor de oorlog 10 procent van de bevolking uitmaakten, zijn gebleven, al zijn ze wel met minder dan voorheen. Velen hebben na de oorlog aan huizenruil gedaan met Kroaten die in Bosnië woonden. Anderen wonen alleen nog fictief in Osijek, omdat in Kroatië de sociale uitkeringen hoger liggen dan in Bosnië of Servië.

Tijdens de Joegoslavische burgeroorlog lag Osijek lange tijd in de vuurlinie. 'De rebellen probeerden een zo groot mogelijk deel van Kroatie in te lijven'. De rebellen, dat zijn de Serviërs. Volgens Hajdukovic lag Osijek er bij het begin van de oorlog weerloos bij, maar de Serviërs geloofden hun eigen propaganda dat de Kroaten tot de tanden gewapend waren, en durfden de stad niet aan te vallen. Toen ze doorhadden dat ze zich zonder reden bang hadden gemaakt, was de kans verkeken. Toen begonnen de beschietingen. Hajdukovic: 'Dat was de Servische tactiek. Als je een stad niet kan innemen, bombardeer hem dan stuk. Gelukkig had Osijek niet zo te lijden als het verderop gelegen Vukovar, dat met de grond gelijk werd gemaakt.'

Ook Hajdukovic deelde in de brokken. Tijdens een aanval werd zijn huis werd door een granaat getroffen. Toch vindt hij dat hij geluk heeft gehad. Tijdens de oorlog verloor hij niemand van zijn familie. Zijn vader en broer, rekruten in het Kroatische leger, keerden heelhuids terug.

'De meeste Kroaten willen het verleden laten rusten. Vooral de oudere generatie is oorlogsmoe.' Maar ze wordt er nog regelmatig aan herinnerd, onlangs nog door de vraag van het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag om de oorlogsmisdadiger Ante Gotovina uit te leveren. Vooral voor jonge Kroaten is Gotovina een held. 'Ze kregen de propaganda met de paplepel ingegoten'. Zelf geeft hij toe dat het verkeerd was om na het verdrijven van de Serviërs Bosnië binnen te vallen. Toch is ook hij niet erg te spreken over de werking van het Tribunaal. 'Hoofdaanklager Carla Del Ponte zou best een onderscheid mogen maken tussen aanvallers en verdedigers. Tenslotte zijn wij de oorlog niet begonnen.'

Voor zijn weigering mee te werken aan de uitlevering van Gotovina betaalde Kroatië een hoge prijs. In maart besliste de Europese Unie om de onderhandelingen over de Kroatische toetreding uit te stellen, een beslissing die Zagreb zuur kan opbreken, zeker nu de politieke crisis in Europa het uitbreidingsproces op losse schroeven heeft gezet.

Maar daar kan Hajdukovic niet echt wakker van liggen. 'Slecht nieuws voor de regering, maar niet noodzakelijk voor Kroatië. We zijn nog niet klaar voor de Europese Unie', bekent hij. 'Mentaal gesproken horen we nog steeds bij de Balkan.'

Hajdukovic lijkt er anders wel klaar voor. Als het aan hem lag, ging hij een jaartje in het Poolse Krakau studeren.

Hij zou er leven van de opbrengst van de verhuur van zijn flat in Osijek, maar de universiteit wilde hem niet vrijstellen van inschrijvingsgeld .

Volgend jaar wil hij het opnieuw proberen. In afwachting daarvan gaat hij lesgeven aan een middelbare school in Osijek. Met een diploma Engels en Geschiedenis op zak is dat geen probleem 'Je kan er niet omheen, Europa wordt één', mijmert hij, terwijl hij naar de reclamepanelen kijkt die in Tsjechië langs het spoor zijn opgesteld. 'Kaufland, Ytong, het zijn namen die je ook in Kroatië dagelijks tegenkomt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden