De mecenas liet een spoor van vernieling achter

Door zijn blinde liefde voor volleybalclub AMVJ liet oud-voorzitter Harry de Haas een schuld achter van bijna 1 miljoen euro. Roel Pieper maakte van basketbalclub Amsterdam een FC Luchtballon. Volleybal en basketbal zijn in Nederland allang geen profsporten meer.

Louis Fiene werkte 24 jaar bij Haas Sport in Amstelveen en constateert dat het sportmarketingbureau failliet ging door het wanbeleid van zijn zwager Harry de Haas en diens zoon Bryan. Fiene zit aan de antidepressiva en is onder behandeling bij zijn huisarts en een psycholoog. 'Ik ben op zijn Amsterdams gezegd door Harry en Bryan naar de kloten geholpen.'


Fiene wilde niet langer zwijgen, toen De Haas hem vorige maand in de Volkskrant verweet dat zelfs hij een rechtszaak tegen hem had aangespannen. Daar had de broer van Ietje, de dit jaar overleden echtgenote van De Haas, alle reden toe. Met een brok in de keel schuift Fiene de bewijsstukken op tafel. In augustus 2010, enkele maanden voor het faillissement van Haas Sport, had hij 58.231 euro en 67 cent aan salaris tegoed.


Het is de keerzijde van de blinde liefde van de familie De Haas voor AMVJ, de volleybalclub die in 2009 onder de schuldenlast bezweek en met Martinus samensmolt tot AMstelveen. Fiene: 'AMVJ was hun liefje, niets was te gek voor ze om de club draaiende te houden. Harry regeerde als JR in Dallas, hij was een almachtige God in Amstelveen. Maar bij Haas Sport raakte de kas langzaam leeg.


'Hij vroeg voorschotten aan diverse relaties en van die bedragen werden andere eindjes aan elkaar geknoopt. Sportbonden en -clubs die onze reclameborden hadden geplaatst voor tv-uitzendingen, moesten worden betaald en kregen niks. De achterstanden liepen flink op.'


In 2008 schermde De Haas met een grote sponsor, die AMVJ uit het dal zou helpen. NSCB, een spaarbank uit Estland met hoofdkantoor in Luxemburg, zou een filiaal openen in Heerenveen. Investeerders werden gelokt met een hoog rentepercentage. 'Het is de laatste strohalm van Harry en Bryan geweest om het grote geld binnen te krijgen', aldus Fiene. 'Daarmee is iedereen zoet gehouden.'


Een jaar later werd het Nederlandse filiaal van NSCB in Heerenveen failliet verklaard. In april 2009 moest De Haas 'de stekker uit AMVJ trekken', nadat de speelsters maandenlang waren gepaaid met vage toezeggingen. In die periode ontving Fiene geen salaris.


Hij ontdekte tevens dat De Haas zijn deel van de pensioenpremie niet betaalde. 'Dat geld heeft hij in eigen zak gestoken. Ik ben naïef geweest, zelfs toen Harry schermde met bedragen uit Koeweit en India die onderweg waren.'


Via de adviseur van Haas Sport sloot Fiene een lening af van 30 duizend euro, als voorschot op zijn salaris. 'Ik heb mijn eigen salaris moeten belenen.' De Haas ontkent die lezing en stelt dat zijn zwager al eerder in de ziektewet zat. Fiene: 'Ik zat toen nog op kantoor en Harry wilde zelfs een deel van mijn lening. Ik ben nog zo stom geweest om De Haas 8.000 euro te betalen.'


In de familie was een bom ontploft. Fiene: 'Mijn vrouw overleed en ik had niks meer. De keuringsarts zei tegen me: hoeveel leed kan een mens verdragen? Ik had geen andere keuze dan een rechtszaak aan te spannen tegen De Haas.


'Hij werd uiteraard veroordeeld tot het betalen van mijn achterstallige salaris en de pensioenpremies. Er wordt nu 60 euro per maand afgehouden van zijn pensioen. Er staat nog ruim 30 duizend euro open. Maar ik heb de laatste twee jaar taal noch teken van hem vernomen.'


Als mecenas van AMVJ heeft De Haas een spoor van vernieling achtergelaten, zegt Fiene. Haas Sport had eind 2010 een schuld van ruim 3 ton bij de fiscus en nog eens 474.548 euro en 90 cent bij een reeks crediteuren. De stichting topvolleybal Rotterdam claimde bijna 20 duizend euro, de stichting topvolleybal Dynamo heeft 22 duizend euro tegoed.


De stichting bevordering topbadminton had liefst 200 duizend euro uitstaan bij De Haas. Het bedrag is door een privépersoon afgedekt. Fiene: 'En dan praten we nog niet over de mensen die hebben geïnvesteerd bij die vermogensbeheerder of geld hebben geleend aan De Haas.'


Het schuiven met geld had bij De Haas de vormen aangenomen van een piramidespel, aldus Fiene. 'Terecht constateert De Haas dat hij 95 van zijn 100 vrienden is kwijtgeraakt. En waarom? Omdat ze door hem in de shit zijn geraakt. Hij heeft zoveel mensen met zich mee de afgrond ingetrokken. En maar blijven roepen dat het schip met geld onderweg is.'


Richard Rademaker


maakte als libero van Nesselande en Rotterdam een faillissement en een terugtrekking uit de eredivisie wegens een tekort op de begroting mee. In 2009 beseften de volleyballers van Ortec pas na het behalen van de landstitel dat er niets te vieren was. 'Het was bizar hoe snel de euforie na het kampioenschap omsloeg in verbijstering over het einde van de club. De spelers ontdekten pas na de finale van de playoffs dat er niets was geregeld. We wisten niets van de financiële problemen, we rekenden op een feestje. Maar de bestuurders wisten toen al dat de stekker uit de club werd getrokken. Het enige voordeel was dat de meeste spelers naar het buitenland zouden vertrekken. Ze gingen toch al hun eigen weg.


'Ik was de enige die overbleef, al had ik niet veel last van het faillissement. De club maakte immers een doorstart met Zadkine en later Rivium als hoofdsponsor. Ik vond de tweede terugtrekking van Rotterdam veel pijnlijker, daar was ik emotioneel ook meer bij betrokken.'


In 2011 versloeg Rotterdam met Albert Christina als coach verrassend favoriete ploegen als Lycurgus en Dynamo. Ook nu bezweek de club onder een schuldenlast. Rademaker: 'Er was opnieuw te veel geld uitgegeven en mijn eerste gedachte was: hoe krijg je het als bestuur voor elkaar om dezelfde fout te maken? Rotterdam had een tekort van 30- tot 40 duizend euro, terwijl er wel een Braziliaan was aangetrokken.


'Het ging niet eens om zijn salaris. Alleen al aan transferkosten en huisvesting voor die Braziliaan was de club 20 duizend euro kwijt. Ik heb die keuze nooit begrepen. Misschien speelden andere belangen, gokte de club wederom op het marketingeffect van een landstitel.'


Volgens Rademaker, afgestudeerd in bestuurskunde, is de directie van Rotterdam 'naief' geweest. 'Je kunt een profclub niet even in je vrije tijd leiden. De bestuurders verwachtten dat de club vanzelf subsidie zou krijgen. Maar ook Topsport Rotterdam moest vanwege de economische crisis snijden in de uitgaven. Bij de club had niemand rekening gehouden met dat scenario. Te lang is gedacht aan vooruitgang, waardoor de klap dubbel zo hard aankwam.'


Als trainer van het eerste mannenteam in de 2de divisie is de onlangs gestopte Rademaker met Nesselande teruggekeerd naar de basis, de roemruchte sporthal Swanla in Zevenhuizen. 'Zeven van de tien spelers komen ook uit Zevenhuizen, alleen al daarom leeft het team meer in de vereniging. De vraag is gerechtvaardigd of de verhuizing naar Rotterdam wel zo verstandig is geweest. We hebben vele titels behaald. Ik durf niet te zeggen of de prijs te hoog is geweest.'


Nu de eredivisie geen A-merk meer is, moeten de clubs zich volgens Rademaker realiseren dat profvolleybal in Nederland een illusie is. 'Het hoeft geen verkeerde ontwikkeling te zijn dat clubs nu op de ondergrens bivakkeren. Ze moeten creatief zijn en maatschappelijk verbinden. Ik voorzie een trend, waarin clubs de spelers een baan naast de sport gaan aanbieden. Landstede doet het zo, mijn tweelingbroer Roland werkt én volleybalt in hetzelfde complex in Zwolle.'


Basketballer


Peter van Paassen


moest drie keer vertrekken bij een club in nood, bij Den Helder (2005), Amsterdam (2009) en zijn huidige ploeg EiffelTowers in Den Bosch, die hem in 2010 een seizoen uitleende aan het Belgische Mons. 'We werden toen voor de keuze gesteld een enorme loonsverlaging te accepteren of te vertrekken. Er werd open kaart gespeeld.'


Bij ABC Amsterdam had Van Paassen juist voor langere tijd bijgetekend, toen de club na de val van durfinvesteerder Roel Pieper in een FC Luchtballon veranderde. 'Het heeft me onaangenaam verrast', aldus de 2 meter en 11 centimeter lange center. 'We werden bij Amsterdam voortdurend aan het lijntje gehouden met nieuwe beloftes, die vervolgens niet werden nagekomen. Was er weer een deadline verstreken.'


Evenals Harry de Haas bij volleybalclub AMVJ trok Philips-topman Pieper de basketbalclub mee de afgrond in, toen twee van zijn bedrijven - tevens sponsor van ABC - failliet gingen. Wanhopig schermde het bestuur met alternatieve sponsors, die nooit kwamen. In 2011 viel het doek , dit seizoen is onder de naam Apollo een bescheiden doorstart gemaakt.


Van Paassen: 'Als speler voelde je de druk. Werd er tegen ons gezegd dat we de volgende ronde van de Europa Cup moesten halen om een sponsor over de streep te trekken. Ik vond het ethisch onverantwoord. Wees helder tegenover de spelers. Maar het bestuur is nooit eerlijk tegen ons geweest.'


Bij zijn entree in 2007 beloofde Pieper Amsterdam naar de Europese top te loodsen. Het bleek een waanidee. 'Voor dergelijke investeerders is het alles of niets', zegt Van Paassen. 'Ze denken in bedragen, die voor ons niet te bevatten zijn. Ik geloof dat Pieper het beste voor had met Amsterdam en het Nederlandse basketbal.


'Maar hij leefde in een andere wereld, met andere regels en een andere beleving. De club ging hem ook te veel tijd kosten, ik merkte al dat Roel andere dingen aan zijn hoofd had. Ik heb geleerd dat je niet te veel projecten tegelijk moet starten, dan raak je het overzicht kwijt.' Van Paassen voelde zich 'niet serieus' genomen door de club, toen de salarissen niet konden worden betaald. 'Veel spelers hadden een gezin te onderhouden. Wij gaven alles voor de club en het bestuur toonde geen empathie. Dat stak.'


Achteraf constateert Van Paassen dat Pieper een kapitale denkfout maakte door een Amerikaanse basketbalvisie te transformeren naar een andere cultuur. 'In het Nederlandse basketbal ontbreekt het fundament voor durfinvesteerders, die denken in begrippen als in één keer naar de top. Je kunt wel roepen dat je met Den Bosch of Amsterdam de Europa Cup wilt winnen. Maar daar is geen maatschappelijk draagvlak voor.'


De 33-jarige Van Paassen bereidt zich al voor op een maatschappelijke carrière. Evenals in het volleybal voorziet hij in het topbasketbal een zelfreinigend effect van de bezuinigingen. 'Doe het niet anders voorkomen dan het is, anders storten de topclubs wederom als een kaartenhuis in elkaar. Ook wij zullen wellicht als semiprofs verder moeten.


'Ik denk dat Den Helder, Amsterdam en Den Bosch hebben geleerd van het verleden. Nu geven ze het basketbal een Nederlands gezicht en creëren ze een brede basis. De belangrijkste les is je club te verankeren in de samenleving door de maatschappelijke relevantie te benadrukken. Investeren in een smalle top is heilloos.'


De emotie regeert nog altijd in de sport, concludeert


Bob van Oosterhout


, directeur van sportmarketingbureau Triple Double. 'Het hoge emo-gehalteis een klassieke valkuil. Mensen die geacht worden zakelijke besluiten te nemen, hebben tevens een groot volleybal- of basketbalhart. Harry de Haas wilde in de strijd met aartsrivaal Martinus zijn club overeind houden. Basketbalclub Amsterdam speelde met Roel Pieper onder de onmogelijke naam MyGuide Eclipse Jet. Hun emotionele betrokkenheid heeft niet altijd geleid tot rationele keuzes.'


Bij basketbalclub Den Bosch zag Van Oosterhout hoe goedwillende bestuurders zich vertilden aan het leiden van een professionele organisatie. 'Die mensen kwamen uit het onderwijs, waar ze een briefje moesten invullen voor tien potloden en twintig gummetjes te bestellen. Bij de club moesten ze beslissen over een salaris van drieënhalve ton. Dat moest wel fout gaan.'


Beleidsmakers worden te weinig geselecteerd op kwaliteit, aldus Van Oosterhout. 'Het is een brevet van onvermogen dat de basketbalbond zich nooit bij mij heeft gemeld. Mijn bedrijf heeft zelfs een basketbalnaam.Ik schakel elke dag met het bedrijfsleven. De basketballers stappen nu naar NL Sporter, omdat de NBB de stekker uit het Nederlandse team trekt. Zo denkt de bond een bedrag van 85 duizend euro te besparen. Wanneer de bestuursleden er niet in slagen om 85 duizend euro uit de markt te halen voor de nationale ploeg zitten ze op de verkeerde plek.'


Ook in het volleybal schrok Van Oosterhout van de ouderwetse visie op sponsoring. 'De sport heeft jaren stil gestaan. Bij Haas Sport werd de verkoop van reclameborden een doel op zich. Maar het gaat allang niet meer om naamsbekendheid. Ik geloof niet in de hit-and-runtactiek van bedrijven om even een jaartje op het clubshirt te staan. De fan is niet meer geïnteresseerd in hoe je heet, maar waar je voor staat. Clubs en bonden hebben veel te laat op die trend ingespeeld.'


Geen draagvlak voor durfinvesteerders


Basketbalclub Amsterdam liet zich tussen 2007 en 2009 meeslepen door de waanideeën van durfinvesteerder Roel Pieper, tot twee van zijn bedrijven failliet gingen. 'Die man leefde in een andere wereld', aldus oud-speler Peter van Paassen, die nu voor EiffelTowers in Den Bosch uitkomt.


Richard Rademaker Oud-volleyballer


Twee keer ging Rotterdam kapot


Peter van Paassen Basketballer


Oud-volleyballer Richard Rademaker maakte in Rotterdam twee faillissementen mee. 'De bestuurders gaven te veel geld uit en waren zo naïef te denken dat zich een nieuwe sponsor zou aandienen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden