Voordelen 100 km/u

De maximumsnelheid wordt verlaagd, maar daardoor bent u straks gemiddeld juist sneller thuis

Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Sommige automobilisten zullen flink balen van de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur, die het kabinet woensdag zal aankondigen. Toch zijn er voordelen. Al liggen die vooral op de wat langere termijn.

Milieu en klimaat

Een open deur van jewelste: langzamer rijden leidt tot een lagere uitstoot van fijnstof en bij auto’s met een verbrandingsmotor tot minder stikstofoxiden (NOx, waarvoor de maatregel bedoeld is) en minder CO2 (een bijkomend effect). Hoeveel minder precies, is voor NOx nog niet bekend. Wat betreft CO2 kan een snelheidsverlaging grofweg tot een jaarlijkse besparing van 0,5 tot 1 megaton leiden. Het personenverkeer veroorzaakt nu 17 megaton kooldioxide per jaar. ‘Dus als het werkelijk een megaton is, kom ik daar wel mijn stoel voor uit’, zoals een onderzoeker het zegt.

De maatregel helpt het kabinet dus om de zogenoemde Urgendadoelen te halen in 2020. Klein probleem: 2020 is een schrikkeljaar en duurt een dag langer dan een gewoon jaar. Dit betekent dat alle fabrieken, auto's en huizen in Nederland één dag langer CO2 uitstoten, en dat is precies de 0,5 megaton die met deze maatregel is bespaard. Daarmee is de klimaatwinst van de snelheidsverlaging dus meteen weer verdampt.

Liever luisteren dan lezen? Hier kun je dit verhaal van de Volkskrant beluisteren. Het is ingesproken en opgenomen door Blendle Audio.

Stikstof wordt vooral veroorzaakt door dieselvoertuigen. In Nederland rijden relatief weinig personenauto’s met een diesel rond: slechts 15 procent. Benzineauto’s stoten veel minder NOx uit en elektrische auto's zijn lokaal geheel emissieloos. Dit betekent dat een grote groep automobilisten langzamer moet rijden, terwijl dit voor de uitstoot van stikstofoxiden weinig uitmaakt. De maatregel heeft ook geen effect op het vrachtverkeer, dat al niet sneller dan 90 rijdt. De grootste klapper, zo lijkt het, wordt gemaakt bij bestelbusjes. Die hebben vaak een dieselmotor, zijn vaak vuil en mogen ook 130 km/u. En er rijden een miljoen van rond. Een algemene snelheidsverlaging leidt er dus toe dat bij deze categorie de uitstoot van stikstofoxiden flink vermindert. Dat er geen uitzondering wordt gemaakt voor benzine- en elektrische auto’s is vermoedelijk een kwestie van handhaving.

De overheid loopt wel een financieel risico: doordat het verbruik daalt, nemen ook de inkomsten uit accijnzen op brandstof af. Aangezien de overheid volgens het CBS jaarlijks ruim 8 miljard aan brandstofaccijns int, dalen de inkomsten al snel met honderden miljoenen euro’s.

Verkeersveiligheid

Een lagere snelheid leidt tot minder verkeersslachtoffers. Dat is zeker. Maar wat een verlaging van 130 naar 100 km/u voor de veiligheid betekent, is niet bekend, zegt onderzoeksinstituut (SWOV). Wel zijn er aanwijzingen dat er flink minder botsingen zullen gebeuren als de snelheidsverschillen geringer worden. Als alle auto’s 100 km/u rijden en vrachtwagens 90, zijn de verschillen minder groot dan nu en dat betekent zonder meer minder aanrijdingen. Dat leidt weer tot minder opstoppingen en daardoor tot een betere doorstroming.

Een risico is wel dat automobilisten met een lagere snelheid op de autobaan eerder kiezen om via provinciale wegen te rijden. Die zijn meestal tweebaans en daardoor een stuk gevaarlijker. Het veranderen van routes kan er dus toe leiden dat het aantal gewonden en verkeersdoden niet daalt, maar hierover zijn voor zo ver bekend geen exacte cijfers bekend.

Doorstroming

Daarover gesproken: als de snelheid omlaag gaat, rijden auto’s gelijkmatiger. Dat betekent gemiddeld een betere doorstroming. Automobilisten zullen dus sneller thuis zijn als iedereen 100 km/u rijdt. 

Geopolitiek

Een ander argument om de snelheid te verlagen is dat Nederland hierdoor minder olie hoeft te importeren. Daardoor worden we minder afhankelijk van olieproducerende landen, zegt GroenLinks-europarlementariër Bas Eickhout. In 2011, toen de olieprijzen sterk stegen als gevolg van de onrust in Libië, verlaagde Spanje om deze reden ook de maximumsnelheid op zijn snelwegen. Daarmee is dit een effectieve crisismaatregel, aldus Eickhout. 

Helaas: vooral op langere termijn

Een aantal automobilisten zal de verlaging van de maximumsnelheid ervaren als een offer. ‘Zij hebben het idee dat hen iets wordt afgenomen, dat hun vrijheid wordt ingeperkt’, zegt Dick de Waard, hoogleraar verkeerspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Maar dat is nu natuurlijk al het geval, want de snelheid is al beperkt tot 130 km/u.’

Deze groep zal lastig te bereiken zijn. ‘Die geloven niet in stikstof of klimaatverandering of zeggen dat ze in Duitsland veel sneller mogen’, stelt De Waard. ‘Dan helpt alleen goede handhaving.’

Voor iedereen die baalt, heeft De Waard het advies te focussen op de voordelen op de wat langere termijn. ‘Je staat minder vaak bij de pomp. Je bent minder geld kwijt aan brandstof, dat scheelt echt enorm. Er zullen minder files zijn.’ Maar het fijne van snel rijden zoals het prettige gevoel anderen in te halen, dat is een directe beloning. Er is dus een verschil tussen de beloning van snel rijden, die er direct is, en de beloning van langzamer rijden, die even op zicht laat wachten. Veel mensen hebben daar moeite mee, zegt De Waard.

‘Alle rationele argumenten pleiten voor een verlaging van de snelheid’, zegt europarlementariër Eickhout. ‘Het enige argument voor sneller rijden is: het voelt lekker. Het is dus ratio versus emotie, en dat is altijd lastig discussiëren.’

De maatregel is vermoedelijk tijdelijk

Goed nieuws voor de categorie die er vandaag flink de pee in heeft: het dieselwagenpark verschoont de laatste anderhalf jaar snel. Hierdoor daalt de uitstoot van NOx hard. Dit betekent dat de maatregel vermoedelijk tijdelijk zal zijn – over enkele jaren is de uitstoot zo sterk afgenomen dat de snelheid weer omhoog kan. Maar misschien is iedereen er dan al zo tevreden over dat het niet meer hoeft.

Je stereo klinkt beter

Nog een laatste voordeel dan: bij 100 km/u is het wind- en bandengeruis veel minder. Je stereo klinkt dus een stuk beter.

De maximumsnelheid en de stikstofcrisis

Intern deden zelfs VVD’ers er lacherig over: 130 kilometer per uur rijden was bovenal een politiek campagnemiddel. Nu het voormalig kroonjuweel wordt opgeofferd om de stikstofcrisis te bezweren, heeft wijlen ‘de vroemvroempartij’ er een probleem bij.

Maximaal 100? Wat vinden de elektrische (en andere) rijders daarvan?

De meeste Volkskrant-lezers reageren niet erg verbaasd op het voornemen de maximumsnelheid te verlagen: ‘Waarom moest de overheid zo lang nadenken over de meest eenvoudige oplossing voor vele problemen?’

Het kabinet staat op het punt om in grote delen van Nederland de maximumsnelheid te verlagen naar 100 kilometer per uur. Er zal slechts een beperkt aantal uitzonderingen overblijven. De coalitie hakt dinsdag waarschijnlijk de knoop door.

Onder meer Assen, Overveen en Vught overwegen vanwege het stikstofprobleem een verlaging van de snelheid op binnenwegen van 80 naar 60. Maar of dat nou gaat helpen? Nee dus.

Als het adviesrapport van de commissie-Remkes iets duidelijk maakt, dan is het wel dat er geen panklare oplossing is voor de stikstofcrisis. Zo moet voor elk van de 118 stikstofgevoelige natuurgebieden een oplossing worden gevonden.

mogen e-auto's wel gewoon 130?

Zouden elektrische auto’s wel 130 mogen rijden? Die stoten immers geen stikstof uit. Maarten van Biezen van Vereniging Elektrische Rijders is geen voorstander. ‘Sommige leden zien het als een mooie manier om de populariteit van e-auto’s te vergroten. Maar wij denken dat het niet verstandig is.’ Bovendien, zegt Van Biezen, gaat de actieradius er van hard rijden niet op vooruit. ‘Het stroomverbruik neemt enorm toe, net als bij een gewone auto.’ Eventuele tijdwinst gaat dan weer verloren bij het snellaadstation. Het Openbaar Ministerie ziet bovendien een handhavingsprobleem. ‘Dit onderscheid wordt erg lastig te handhaven’, aldus een woordvoerder. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden