'De markt ligt nu eenmaal daar'

Chinese studenten en wetenschappers bevolken in toenemende mate de Nederlandse universiteiten - is dat 'dwaasheid' of een slimme en noodzakelijke toekomststrategie?

'We zijn trots op de hoge aantallen buitenlandse studenten op onze universiteiten, maar eigenlijk doen we niets anders dan het opleiden van onze concurrenten. Dit is dwaasheid.'


Was getekend: Sir James Dyson, vooraanstaand Brits uitvinder, van onder meer de zakloze stofzuiger. Hij luidde onlangs de noodklok over de 57 duizend Chinese studenten op Britse universiteiten. 'Die keren met geavanceerde kennis terug en gaan dan met ons concurreren.' Dyson verdenkt studenten van spionage.


Ook in Nederland is het aantal Chinese studenten en promovendi de afgelopen jaren flink toegenomen. Momenteel studeren zo'n 2.200 Chinezen aan Nederlandse universiteiten, zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. De Erasmus Universiteit heeft de meesten: hun aantal nam tussen 2006 en 2010 toe met 25 procent, tot 744. In Wageningen studeren nu 264 Chinezen, een toename van 60 procent tussen 2008 en 2010. Bij de TU Delft zitten maar liefst driehonderd promovendi.


Nederlandse topwetenschappers omarmen die ontwikkeling. Volgens hen zijn het hardwerkende, enthousiaste jongeren. Van een braindrain naar China is geen sprake volgens Robbert Dijkgraaf, president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen: 'Er komen weer nieuwe studenten en wetenschappers voor in de plaats. We zijn altijd een in- en uitvoer land geweest - van goederen én kennis.'


De Chinese studenten duiken in het gat dat Nederlandse jongeren laten vallen. Kees Beenakker, hoogleraar micro-elektronica aan de TU Delft en gastdocent aan de Tsinghua University, ziet het met lede ogen aan. Hij rekent voor dat jaarlijks maar tweehonderd Nederlandse studenten voor electrical engineering kiezen. Daarvan haalt de helft een diploma. Veel te weinig, verzucht hij, 'voor bedrijven als ASML en Philips .' Volgens hem zit er niets anders op dan buitenlandse studenten aan te trekken.


Hij benadrukt de positieve effecten: 'Mijn eerste Chinese promovendus uit 1997 runt nu een groot bedrijf in China, waar wij weer goede zaken mee doen, omdat hij talentvolle mensen naar Nederland stuurt.' Daarvan zal Nederland het moeten hebben. 'Als we dit niet doen, vloeit onze industrie weg. Technologische bedrijven exporteren bijna alles naar Azië. Onze markt ligt nu eenmaal daar. Goede contacten zijn onontbeerlijk.'


Nederland concurreert met andere westerse landen om Chinese studenten. Robbert Dijkgraaf noemt het netwerk van de universiteiten als het grote pluspunt. 'We hebben goede contacten met topwetenschappers over de hele wereld. Buitenlandse studenten beseffen dat Nederland een opstapje kan zijn voor hun academische carrière.'


Maar het regeringsbeleid pakt in de concurrentieslag nadelig uit, menen Dijkgraaf en Beenakker. Voor het opzetten van onderzoeksprojecten moet de TU Delft het hebben van overheid en bedrijfsleven, die ieder de helft betaalden. Daar heeft de regering het mes in gezet. 'Heel raar beleid', meent Beenakker.


Ook hekelt hij de in vergelijking met de buurlanden hoge collegegelden, zonder dat er een goed beurzensysteem tegenover staat. 'Als Chinese studenten kunnen kiezen tussen een studie van 14 duizend euro in Delft, of dezelfde studie voor 500 euro in Leuven, dan weet ik wel wat ze kiezen.'


Dezelfde kritiek klinkt bij Dijkgraaf: 'De echte toptalenten laten hun keuze simpelweg afhangen van de beste aanbieding en beurs. Daar is Nederland niet op ingesteld. Nu gebeurt het te vaak dat de talenten over ons heen vliegen, naar Groot-Brittannië of de VS.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden