De marine levert steeds frisse en stoere outfits op

Fashion Ahoy!

Rotterdam In 1846 liet koningin Victoria voor haar 4-jarige zoon Albert Edward, de latere Edward VII, een pakje maken dat tot een revolutie zou leiden in de kindermode. In plaats van een miniatuurversie van een landmachtuniform, zoals indertijd gebruikelijk was in adellijke kringen, koos ze voor een marine-uniform, en wel dat van een eenvoudige matroos. Haar ingeving zette een van de langdurigste kindertrends in gang: bijna 100 jaar later zouden jonge jongetjes nog massaal in matrozenpakjes lopen.


Edwards pakje staat uitgebreid beschreven in Het stond je zo schattig, een onlangs verschenen boek van Ignaz Matthay over de geschiedenis van het matrozenpakje. Het pakje is ook van dichtbij te zien; het is een van de topstukken van Fashion, Ahoy!, een los van het boek staande tentoonstelling over de invloed van marine-uniformen op de mode in het Maritiem Museum in Rotterdam.


Het staat er naast een hele serie opvolgers uit de 19de, 20ste en zelfs 21ste eeuw: Jean Paul Gaultier had een matrozenpakje in de laatste zomercollectie voor kinderen. Ook in zijn mannencollectie voor dat seizoen zat er een, een combinatie van een witte mannenrok en een top met een matrozenkraag, gebaseerd op de matrozenjurkjes die jongetjes uit de 19de eeuw vaak droegen.


Officiersjas

Matrozenpakjes waren de eerste modevertalingen van traditionele marinemode. Na de kindermode bereikte het pakje begin 20ste eeuw ook de sport- en bad- en ten slotte de vrouwenmode. In de loop van de 20ste eeuw kwamen nog meer elementen uit marinekleding in de mode terecht: het nu weer immens populaire blauw-wit gestreepte T-shirt, de donkerblauwe wollen officiersjas met gouden knopen, de wijde matrozenbroek met klep, piratenkleding en zelfs tattoos, tenslotte ook via zeemannen in de mode gekomen.


Heel spannend ingericht is de tentoonstelling niet. Witte poppen staan op ronde podia, versierd met getekende scheepskettingen en -touwen. Op de witte gordijnen (zeilen?) die als afscheiding dienen, worden soms foto's en filmpjes vertoond, en helblauw tapijt met een glitterdessin moet water voorstellen.


Maar de mode maakt het goed. Op Fashion, Ahoy! zijn naast de matrozenpakjes kledingstukken te zien van een grote, vooral Franse modenamen: Dior, Sonia Rykiel, Chanel, Jean-Charles de Castelbajac. Caroline van Monaco leende een couturejurk van Gaultier uit 2000 uit: een traditioneel Bretons T-shirt dat overloopt in een eveneens gestreepte, met vele reepjes tule versierde rok. Van Vivienne Westwood is er een outfit uit haar legendarische piratencollectie uit 1981, van Yves Saint Laurent een caban en gestreepte jurk uit 1966. De jurk van Lanvin uit 1912 is een van de eerste couturestukken met een matrozenkraag.


Het Maritiem Museum werd bijgestaan door het marinemuseum in Parijs, dat twee jaar terug een tentoonstelling had over het onderwerp. De kleren van de internationale modehuizen werden door gastconservator Sjouk Hoitsma aangevuld met outfits van Nederlandse merken als Spijkers en Spijkers, (historische) marinekleding als het admiraalsuniform van kroonprins Willem-Alexander en een in Antarctica teruggevonden 18de-eeuwse vissersmuts, en antieke Nederlandse kleding met marine-invloeden: vroeg 20ste eeuwse strandpakken, en een 19de-eeuwse damesjurk met een dessin van ankers.


Combinaties van internationale designermode en al dan niet oude lokale stukken willen nog wel eens geforceerd aandoen, maar op Fashion Ahoy! sluit het allemaal naadloos op elkaar aan. Dat zegt natuurlijk iets over het niveau van de Nederlandse modestukken, maar ook over de letterlijkheid waarmee de typische marine-elementen door eigenlijk alle nationale en internationale ontwerpers zijn toegepast. Natuurlijk is het openingsstuk in de tentoonstelling, een creatie met horizontaal gevouwen rok van John Galliano voor Dior, uitzinnig en monumentaal. Maar door de matrozenkraag, gouden knopen, blauw-witte strepen en pet is het te plaatsen in dezelfde traditie als de gebreide trui van Sonia Rykiel voor H&M, en het witte pak met gouden details van de Nederlandse Francisco van Benthum.


Fashion Ahoy! maakt goed duidelijk waarom de marine-invloeden al meer dan 150 jaar zo geliefd zijn in de mode: het levert frisse, heldere, stoere outfits op. Maar, zo laat de expositie ook zien, een tikje voorspelbaar is de stijl inmiddels wel geworden.


Milou van Rossum


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden