De man die James Bond cool maakte

'Dum di-di dum dum.' Als de eerste noten kwamen binnenrollen, voortgeduwd door een metalige gitaar, dan wist je zeker dat het spannend ging worden. De James Bond-herkenningsmelodie, in 1962 voor het eerst te horen bij de openingstitels van Dr. No., was dan ook meer dan een inleidend deuntje of een inwisselbare filmjingle.


'Dum di-di dum dum', zoals de melodie door de zondag overleden arrangeur en componist John Barry zelf liefkozend werd genoemd, groeide in vijftig jaar uit tot een muzikaal Hollywood-monument en het sexy en gelikte kwaliteitsstempel voor de eeuwigdurende James Bond-filmreeks.


De Brit John Barry (York, 1933) begon zijn carrière als componist bij de tv-studio's van de BBC, eind jaren vijftig. In 1962 werd hij gevraagd mee te werken aan herkenningstune en muziekscore voor de film Dr. No, naar een boek van Ian Flemming, met Sean Connery en Ursula Andress in de hoofdrollen.


Een thema voor de openingssequence, te beluisteren na de beelden van het Bond-silhouet in de loop van een pistool, was al bedacht door de componist Monty Norman. Barry ging ermee aan de slag en arrangeerde de melodie als surfgitaar op spetterende bigband-jazz, want surfmuziek was een rage begin jaren zestig.


Barry bleef na Dr. No de huiscomponist voor de Bond-reeks. In 1964 schreef hij de Bond-kraker Goldfinger, bij de gelijknamige film. Zijn stuk werd destijds zeer slecht ontvangen door Harry Saltzman, de producent van de film.


In 2006 openbaarde Barry de wordingsgeschiedenis aan de Britse krant The Telegraph. 'John, dit is het meest afgrijselijke lied dat ik ooit heb gehoord', was Barry toegebeten door de telefoon. Dat het lied uiteindelijk toch de film haalde, prachtig snerend gezongen door Shirley Bassey, dankte Barry aan het feit dat er op korte termijn geen ander stuk geschreven kon worden.


De deadline mocht niet worden opgerekt, en zo kon Goldfinger een van de meest geliefde filmliedjes van Hollywood worden.


Barry's Bond-songs werden stuk voor stuk klassiekers: You Only Live Twice uit 1967, Moonraker uit 1976, opnieuw gezongen door Shirley Bassey, The Man With The Golden Gun uit 1974.


Maar zijn grootste successen vierde Barry buiten de Bond-franchise. Barry won Oscars voor beste filmmuziek bij Dances with Wolves (1990), Out of Africa (1985), The Lion in Winter (1968) en Born Free (1966). Daarnaast schreef Barry de muziek bij memorabele films als Midnight Cowboy (1969), Body Heat (1981) en The Cotton Club (1984).


In zijn dagelijks leven trad Barry in de voetsporen van de held voor wie hij zulke onsterfelijke muziek had geschreven. Hij koos zijn vriendenkring binnen de jetset, was beste maatjes met acteur Michael Caine, trouwde in 1965 met het Engelse sekssymbool Jane Birkin.


Tot zijn dood ging Barry onberispelijk gekleed in maatpak, hij had stijl in muziek én uiterlijk tot grootste deugd verheven.


Wat hij voor de immense, wereldwijde populariteit van James Bond heeft betekend, valt nauwelijks te schatten. Zijn vriend en mede-componist David Arnold verwoordde het gisteren zo: 'James Bond was eindeloos veel minder cool geweest als John Barry zijn hand niet had vastgehouden.'


John Barry is 77 jaar geworden.


Robert van Gijssel


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden