De man die ‘gewone mensen’ op tv bracht

Wim Koole..

Paul Onkenhout

Een kwart eeuw lang, van 1964 tot 1989, was Wim Koole directeur van de Interkerkelijke Omroep Nederland (IKON). Hoe onwaarschijnlijk dat nu ook klinkt, de introductie in Nederland van een omstreden tv-genre komt voor zijn rekening.

Koole, die zondag op 79-jarige leeftijd in Muiderberg overleed, was de man achter de controversiële Geloof, Hoop en Liefde Show – en daarmee achter de eerste vorm van reality-tv.

Niet eerder werd op de Nederlandse televisie zo openhartig gesproken over seks, overspel, verliefdheid en abortus als toen, in 1978. Er kwamen geen deskundigen aan het woord, maar ‘gewone mensen’. Dat was net zo opzienbarend als de gespreksthema’s.

Ruim twee miljoen mensen keken naar het programma dat door Wim Neijman werd gepresenteerd en door Jef Rademakers was bedacht. Het is nog steeds een record voor de IKON. Koole stelde in 1996 vast dat de talkshow baanbrekend was geweest: ‘In plaats van structuren, bewegingen en ideologieën, kwamen de mens en zijn gevoelswereld centraal te staan’, zei hij.

Drie jaar eerder was hij gepromoveerd op het proefschrift De troost van televisie. Zijn boodschap: optreden in een praatprogramma kan een troostende, heilzame werking hebben voor mensen met bepaalde problemen.

Koole was een directeur met durf, een bevlogen en ruimdenkende inspirator. Het leverde hem in 1989 een ere-Nipkowschijf op. Hij gebruikte de tv deels om taboes te doorbreken. Tien jaar voor de Geloof, Hoop en Liefde Show maakte de IKON, hoogst ongewoon, al programma’s over rouwverwerking en alcoholisme.

Onder leiding van de protestants theoloog legde de IKON steeds meer de nadruk op de maatschappelijke betekenis van het christendom. Zelf verloor hij zijn geloof in God, onder meer door de moord op vier IKON-journalisten in 1982 in El Salvador.

Koole kende twee van de vermoorde journalisten, Koos Koster en Jan Kuiper, persoonlijk. Na de tragedie ging hij, overweldigd door verdriet, in therapie.

‘Hoewel ik als kind in oorlogstijd op Walcheren ben opgegroeid, wist ik niet goed uit eigen ervaring wat verdriet met mensen kan doen’, zei hij in 1993 in NRC Handelsblad. ‘De dood van die vier heeft heel sterk in mijn leven ingegrepen.’

Paul Onkenhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden