Profiel

De man die discriminatie moet bestrijden: ‘Zouden witte mensen ook niet hun kennissenkring moeten vergroten?’

Rabin Baldewsingh, de eerste Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Rabin Baldewsingh, de eerste Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Als Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme gaat Rabin Baldewsingh werken aan een inclusieve samenleving. Hoe ziet die er voor hem uit? ‘Segregatie is zo slecht nog niet.’

Politici die tien jaar geleden nog liefkozend over de multiculturele samenleving spraken? Ze leken dun gezaaid. De Haagse oud-wethouder Rabin Baldewsingh (59) vormde een uitzondering. Dinsdag werd hij benoemd tot eerste Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme. Met Baldewsingh heeft het kabinet gekozen voor een kandidaat met een ogenschijnlijk tegenstrijdige visie, waarin segregatie en de multiculturele samenleving hand in hand gaan.

‘Het is een typisch Surinaamse Hindoestaan’, zegt Pierre Heijnen. Hij was PvdA-fractievoorzitter toen Baldewsingh in 1998 toetrad tot de gemeenteraad. ‘Rabin heeft de Indiase bescheidenheid naast zich neergelegd en de vrolijkheid van de creolen overgenomen.’

Nieuwkomer

Heijnen zag dat het raadslid zich nadrukkelijk interesseerde voor de positie van de nieuwkomer in de stad. ‘Hij kwam zelf als 13-jarige, zonder ouders, naar Nederland. Sindsdien heeft hij gevoeld dat hij hier nét niet volledig werd geaccepteerd. Ook binnen de partij.’

Dat werd volgens Heijnen op sommige momenten pijnlijk zichtbaar. ‘Toen hij in 2010 opnieuw wethouder zou worden, werd hem de integratieportefeuille ontnomen. Volkomen ten onrechte. Hij kreeg geen vertrouwen, vertrouwen dat een ander wel gegund zou zijn. Dat heeft hem pijn gedaan.’ Hoe Baldewsingh daarmee omging? ‘Voor duizend procent loyaal zijn, ook al kreeg hij zijn zin niet. Daar mocht nooit enig misverstand over zijn.’

Tijdens zijn drie termijnen als wethouder, ontfermt hij zich nadrukkelijk over de multiculturele inwoners van Den Haag. Zo doopt hij de portefeuille integratie om tot ‘burgerschap’, omdat integratie eenrichtingsverkeer zou suggereren. In HP/de Tijd: ‘Tegenwoordig redeneert men dat je geïntegreerd bent als je alles van de ontvangende samenleving hebt overgenomen en wat je hebt meegenomen vaarwel zegt. Maar je kunt pas integreren als je de kracht van je oorspronkelijke cultuur vasthoudt, en tegelijkertijd ontvankelijk bent voor hetgeen de nieuwe omgeving je biedt.’ Mahatma Gandhi citerend: ‘Ik wil niet dat mijn huis aan alle zijden ommuurd wordt en dat mijn ramen worden opgevuld; ik wil dat alle culturen van alle landen zo vrij mogelijk door mijn huis waaien.’

Mozaïeksamenleving

Daar moeten autochtone Hagenaren aan leren wennen, stelt hij in Trouw: ‘Wij wonen tegenwoordig in een mozaïeksamenleving. Dan moet je oog hebben voor elkaars verschillen.’ Discussies over het dragen van een hoofddoek of over moslims die vrouwen niet de hand schudden, noemt hij daarom ‘absolute non-discussies’. ‘Ik vind dat we bereid moeten zijn om het verschil te beschermen, ook dat is democratie. Onze kernwaarde is dat je elkaar begroet. Dat hoeft niet per se met een hand. Het moet een wederzijds geaccepteerde begroeting zijn.’

In het AD gaat hij een stapje verder. Ook segregatie, waarbij sommige bevolkingsgroepen samenklonteren in een wijk, ‘is zo slecht nog niet’. Zolang men elkaar maar ontmoet op de werkvloer of bij een feestje. Zo roemt hij New York, waar ‘niemand moeilijk doet’ over de wijken Little Italy, Chinatown of Harlem.

Botsing met tijdgeest

Het zijn opvattingen die in de Nederlandse samenleving weinig weerklank vinden. Er wordt sinds de opkomst van Fortuyn in scherpere bewoordingen gesproken over migranten, niet alleen door rechtse politici maar ook in Baldewsinghs eigen PvdA. Klachten daarover worden in die tijd door toenmalig partijleider Wouter Bos afgewimpeld: ‘Ophouden met dat gezeur over de toon van het debat! Geen emancipatie zonder polarisatie.’

Baldewsingh legt zich daar niet bij neer. Niet alleen Bos, maar ook burgemeester Aboutaleb (tegen moslims die jihadisten vergoelijken: ‘Rot toch op’) en premier Rutte (‘Migrantenjongeren moeten zich invechten op de arbeidsmarkt’) moeten het ontgelden. In het AD: ‘De discussie moet je niet voeren in wij-zij termen. Het is wij.’ Hoewel die mening botst met de tijdgeest, blijft Baldewsingh vastberaden. ‘Ik weet zeker dat mijn verhaal het mainstreamverhaal wordt.’

Voor de troepen uit

Inmiddels lijkt het tij te keren. Met zijn benoeming als Nationaal Coördinator, vraagt het kabinet de uitgesproken oud-politicus de strijd voor een inclusieve samenleving te leiden. Verschillende mensen die betrokken waren bij zijn selectie noemen het coördinatorschap voornamelijk een ambtelijke klus. Aangezien elk ministerie een eigen discriminatieaanpak heeft, is Baldewsingh gevraagd die op elkaar af te stemmen.

Maar om de emancipatiestrijd wezenlijk vooruit te helpen, is het raadzaam je in de media te blijven roeren, zegt Hugo Fernandes Mendes. Tussen 1991 en 2000 was hij directeur integratiebeleid van het ministerie van Binnenlandse zaken en verantwoordelijk voor hetzelfde dossier. Het verschil: ‘Het politieke klimaat was in de jaren negentig veel gunstiger. Er was Kamerbrede steun voor het beleid.’

Fernandes Mendes ziet dat Baldewsingh nu voor een aanzienlijk grotere uitdaging staat. ‘Enerzijds heb je een groep die schreeuwt om aandacht. Die heeft geen geduld meer en zegt: ‘Accepteer ons, neem ons serieus.’ Anderzijds heb je sinds Fortuyn politici die de multiculturele samenleving vervloeken.’ Daartussen moet Baldewsingh een evenwicht bewaren. ‘Hij moet voor de troepen uit lopen. Maar ook weer niet te ver.’

Rabin Baldewsingh in drie citaten

Feestjes

‘U zou eens op een feestje van mij moeten komen. Ik ben niet perfect hoor, maar op feestjes van mijn Nederlandse vrienden ben ik vaak de enige zwarte man. Als ik in migrantenkringen kom, zie ik Nederlanders, Marokkanen, Surinamers. Zouden witte mensen niet ook hun kennissenkring een beetje moeten vergroten?’

Verloren

Tegen een journalist: ‘Schrijf eens over al die meisjes met hoofddoekjes die succesvol zijn in het hoger onderwijs en mooie banen vinden. Maak een reportage over al die migranten die het werk doen dat autochtone Nederlanders niet willen doen. Een realitysoap over de jongens die goedgehumeurd achter de vuilniswagens aan hollen, over de migranten die onze woningen en kantoren schoonhouden, die tot diep in de nacht de cafetaria’s openhouden en ’s ochtends onze kranten bezorgen. Kijk ook eens naar al die chirurgen van buitenlandse komaf. Professoren! Onderwijzers! Advocaten! Ondernemers! Overal vind je migranten. Zonder hen is Nederland verloren.’

Suriname

‘Ik heb de eerste dertien jaren van mijn leven in Suriname gewoond, een gemengd land waar iedereen met behoud van de eigen cultuur door elkaar heen leeft. Ik woon alweer veertig jaar in Nederland. Bovendien voel ik me spiritueel en cultureel erg verbonden met India. Die mix, dát is wie ik ben. En dát is ook het nieuwe Den Haag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden