NIEUWSVoedsel- en Warenautoriteit

De man die de NVWA moest hervormen, moet nu zelf opstappen

De baas van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) stapt op. Inspecteur-generaal Rob van Lint heeft niet meer het vertrouwen van de ondernemingsraad, die niet gelooft dat hij de man is die het functioneren van de autoriteit kan verbeteren. Van Lint heeft het minder dan drie jaar volgehouden.

Vertrekkend inspecteur-generaal Rob van Lint van de NVWA.Beeld ANP

Na acht jaar in de top van de Immigratie- en Naturalisatiedienst te hebben gewerkt, begon Van Lint op 1 juli 2017 bij de NVWA. Hij heeft de ministers die verantwoordelijk zijn voor de dienst, Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Bruno Bruins voor Medische Zorg woensdag laten weten per 1 mei te vertrekken. Via de Algemene Bestuursdienst krijgt een opgestapte topambtenaar meestal weer een nieuwe plek.

Van Lint begon onder een ongelukkig gesternte. De dienst verkeerde in chaos. Daarbij kwam een acute crisis. Hij was krap een week op zijn post bij de NVWA toen de fipronilcrisis uitbrak. Kippenstallen waren schoongemaakt met het verboden gif fipronil en daarvan waren sporen in eieren terechtgekomen. De stallen gingen ‘op slot’, miljoenen eieren werden vernietigd. Pas toen alle fipronilsporen uit de stallen waren, mochten ze weer in gebruik worden genomen.

De Voedsel- en Warenautoriteit is in de afgelopen jaren vooral bekend komen te staan om affaires zoals de fipronilcrisis en, recenter, misstanden in slachthuizen. De politieke verantwoordelijkheid is diffuus: de minister van Landbouw is verantwoordelijk voor de productie op het boerenerf, de minister voor Medische Zorg voor de voedselveiligheid zodra het ei het erf verlaat. Bij haar aantreden leek de fipronilcrisis en het optreden van de NVWA een politieke tijdbom voor Schouten. Die werd vakkundig gedemonteerd met een onderzoekscommissie. Nu komt de crisis als een boemerang terug met de interne problemen bij de autoriteit, die al jaren gebukt gaat onder de gevolgen van opeenvolgende fusies en bezuinigingen. 

Fusie met bezuiniging

De dienst houdt niet alleen toezicht op eieren, maar op de veiligheid van al ons eten, van productie op de boerderij tot verwerking in slachthuizen en fabrieken, bakkers en slagers. Maar ook al het importvoedsel, van binnen de Europese Unie en daarbuiten. Dierenwelzijn valt ook onder de NVWA, van de boerderij tot aan het vervoer en het eind in de slachthuizen. En de ‘waren’, dat zijn kinderspeelgoed, elektrische apparaten tot de veiligheid van ladders.

Dat enorme takenpakket is het gevolg van een fusie van drie diensten. In 2012 fuseerden in opdracht van het kabinet-Rutte I de Voedsel- en Waren Autoriteit, de Algemene Inspectiedienst en de Plantenziektenkundige Dienst. Hoewel de drie geen overlap hadden, werd wel een forse bezuiniging opgelegd vanwege ‘synergievoordelen’. Binnen de kortste keren fakkelden de Algemene Rekenkamer en de Onderzoeksraad voor Veiligheid dit beleid af.

Sindsdien volgt reorganisatie op reorganisatie, gecombineerd met een poging om één computersysteem op te zetten. Dat computersysteem mislukte en in 2019 werd het stopgezet. Kosten: een kleine 100 miljoen euro.

Daarna greep Schouten in. Van Lint moest in haar opdracht een ‘veranderstrategie’ formuleren met hulp van een heuse raad van advies. Als uitdaging noemde Schouten bijvoorbeeld de aanstormende vergrijzing. Honderden van de 2.400 NVWA-medewerkers gaan door natuurlijk verloop de dienst verlaten. Naar verluidt werkt nu al een twintigtal Roemeense dierenartsen bij het toezicht, die danig ingewerkt moeten worden wat betreft taal, Nederlandse wetten, regels en werkwijze.

‘De herbezinning’, schreef Schouten najaar 2019, ‘moet leiden tot een aanpak waarbij de prioriteit ligt bij concrete verbeteringen die de medewerkers nodig hebben voor hun dagelijkse werkpraktijk. Waarbij dilemma’s in de interventiepraktijk onbevangen, op een veilige manier besproken kunnen worden.’

Draagvlak

Het plan dat Van Lint heeft opgesteld is blijkbaar heel onbevangen met de ondernemingsraad besproken. Hij is er volgens de ondernemingsraad niet in geslaagd ‘een heldere diagnose te stellen; draagvlak en eigenaarschap voor de noodzakelijke verandering te realiseren; een concreet plan van aanpak op te stellen met betrekking tot de inhoud en het proces van de verandering (inclusief het creëren van draagvlak); heldere doelen te stellen waarop gestuurd kan worden’.

Er is veel werk aan de winkel, stelt de ondernemingsraad: ‘Er zullen grote inspanningen moeten worden verricht om de zaak op een inspirerende en geloofwaardige manier weer op de rit te krijgen en om weer draagvlak en vertrouwen van de organisatie te verwerven. De OR adviseert om dit proces aan de hand van een nieuw op te stellen plan én onder leiding van een nieuwe bestuurder in te zetten.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden