De man die de Nederlandse bibliotheken moderniseerde

Eerst leek het of hij niet kon leren. Maar na de universiteit vond hij een ict-systeem voor bibliotheken uit dat overal werd gebruikt.

Henk KuijpersBeeld Jeroen Kuijpers

Het enige boek dat hij als kind had, was een kerkboek. Henk Kuijpers werd niet bepaald met lezen opgevoed. Zijn vader was meubelmaker in Avenhorn, een West-Fries dorp met nuchtere mensen en toen nog nauwelijks verkeer. Hij hoopte dat zijn tweede zoon in zijn voetsporen zou treden. Henk moest zijn handen gebruiken, hij kon immers niet leren. Na de lagere school kregen zijn ouders het advies hem maar naar de vglo te sturen, de laagste vorm van voortgezet onderwijs.

En toen kwam naast het café bij de kerk een leeszaal te staan en later kreeg het dorp zelfs een openbare bibliotheek. Henk Kuijpers werd verslaafd aan lezen. Hij ging niet naar de vglo, maar naar de lagere detailhandelsschool en daarna naar de middelbare. 'Het lezen van boeken was een stimulans om mij verder te ontwikkelen', zei hij letterlijk. Hij was er zijn hele latere leven dankbaar voor.

Kuijpers ging naar de grote stad Groningen om aan de heao en later de universiteit (RUG) te studeren. In plaats van meubels te maken koos hij voor de ict. Samen met Jos Huijsmans richtte hij het softwarebedrijf HKA op, dat met zijn automatiseringssysteem het bibliotheekwezen in Nederland zou moderniseren. 'Dankzij hem hebben de bibliotheken een efficiencystap kunnen maken in hun informatievergaring, zoals het collectiebeleid', zegt Jan Craje, bibliothecaris in Utrecht.

In 2013 werd het bedrijf verkocht aan het Amerikaanse OCLC. Hij bleef er werken, maar schafte een camper aan om te gaan reizen. Twee jaar later werd terminale prostaatkanker vastgesteld. 'Domme pech', zei hij. Hij had nog nooit een dokter gezien. Kuijpers overleed 25 juli - 'één dag nadat hij voor het eerst de AOW op zijn rekening zag bijgestort', zegt zijn dochter Wiesje.

Dat hij op zijn 17de besloot naar de heao ver van huis te gaan en niet meubelmaker te worden, was voor zijn ouders een teleurstelling - 'Mijn moeder was boos, joh!' - maar voor hemzelf was het de beste beslissing van zijn leven. Daar, op de atletiekclub, ontmoette hij ook zijn latere vrouw, met wie hij twee kinderen zou krijgen. Hij werd assistent van universitair docent Kees Bartels aan de RUG en haalde in 1976 zijn bul.

'Hij heeft álle schoolniveaus doorlopen. Van het laagste naar het hoogste', zegt zijn dochter. Hij deed er zelfs een studie accountancy bij, ging lesgeven in bedrijfsinformatica en fantaseerde over het ondernemerschap. En zo ontstond in 1983 Huijsmans en Kuijpers Automatisering (HKA).

In 1988 was er een tegenslag met de scheiding van zijn vrouw. Heel modern kon een goede regeling worden getroffen over co-ouderschap. Twee jaar later ontmoette hij een andere vrouw, met wie hij tot zijn dood gelukkig zou zijn.

'Wat ikzelf in Henk erg gewaardeerd heb, is dat hij, overtuigd van zijn deskundigheid, gestaag heeft gewerkt aan het uitrollen van het zelf ontwikkelde product over het hele land. Zo is het de belangrijkste speler in deze nichemarkt geworden', zegt Kees Bartels.

Het bedrijf groeide en bloeide. Er kwamen vennoten en personeel bij in HKA. 'We werkten hard, het was gezellig. Eigenlijk was het één groot vriendenbedrijf. Het was gewoon een genot om naar mijn werk te gaan', zei hij zelf. De overname was in 2013 nodig om de toekomst van het bedrijf te verzekeren. 'Henk was HKA en hij was zo trots dat 'zijn product' nu ook naar België, Duitsland en Amerika ging', aldus zijn partner Jos Huijsmans. Kon hij mooi beginnen aan het grote genieten.

Dat kwam er niet meer van. Op 31 juli werd aan het Paterswolde Meer - waar hij zo vaak had geschaatst - afscheid genomen van Henk Kuijpers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden