De man, de mythe en nu ook de beklaagde - wat is het ware gezicht van Holleeder?

Zowel het Openbaar Ministerie als de verdediging hopen dat de mythe die rondom Willem Holleeder hangt in de komende maanden aan gruzelementen gaat. Maar wat hou je dan over? Een ordinaire moordenaar, of een verdachte die de dupe is van andermans leugens.

Op de voorgrond advocaat Robert Malewicz, Willem Holleeder en advocaat Sander Janssen in de speciaal beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp. Beeld anp

'Ik ben een slachtoffer', zegt Willem Holleeder (59). Nou ja, geeft de verdachte even later aan de rechter toe, het woord slachtoffer is misschien niet helemaal goed gekozen. 'Dat is een te groot woord', vervolgt hij. 'Maar ik ben wel de lul.'

Ruim drie jaar geleden werd Willem Holleeder gearresteerd wegens een reeks liquidaties in de onderwereld. Hoewel het onderzoek in de zaak nog niet is afgerond, er nog getuigen moeten worden gehoord en de advocaat van Holleeder 'durft te beweren dat er geen procesdeelnemer zal zijn die het immense dossier volledig heeft gelezen', begon maandag de inhoudelijke behandeling in de zwaarbeveiligde rechtbank in Osdorp.

Zijn ware aard

En wat bleek op deze drukbezochte zittingsdag: zowel het Openbaar Ministerie (OM) als de verdediging hopen dat de mythe die rondom Willem Holleeder hangt, aan gruzelementen gaat. 'Het zal wat ons betreft gaan om de de-mythologisering van de verdachte', kondigde aanklager Sabine Tammes aan.

Maar wat hou je over als de mythe verdwijnt? Volgens het OM is Willem Holleeder de man die zichzelf ten onrechte 'profileert als een joviale vent', als 'iemand met wie het goed en gezellig toeven' lijkt. De beroepscrimineel zou zijn imago na zijn vrijlating in 2012 met behulp van een huisfotograaf, een column in de Nieuwe Revu en een interview in College Tour maar voor één doel hebben opgevijzeld: 'Om het ware verleden, de realiteit van dat moment en zijn ware aard buiten zicht te houden.'

En dat terwijl hij als opdrachtgever betrokken was 'bij kille, berekenende en meedogenloze liquidaties, die slechts onheil en verderf hebben gezaaid'. Zo zou hij onder anderen zijn eigen zwager en jeugdvriend Cor van Hout hebben laten doodschieten. 'Hij is geen topcrimineel of knuffelvariant, maar een doodordinaire ontvoerder, afperser en - naar oordeel van het OM - moordenaar.'

'Gesimplificeerde versie'

Wat Holleeder betreft is het omgekeerde waar, en is hij het slachtoffer van andersmans leugens. Het zijn juist justitie, de media en getuigen, zoals zijn zussen Astrid en Sonja, die de mythe van het 'monster' hebben gecreëerd. 'Een gesimplificeerde versie van de werkelijkheid overheerst', aldus raadsman Sander Janssen. In die versie komt het er kort gezegd op neer dat allerhande moorden in het criminele circuit met elkaar te maken zouden hebben, en dat Holleeder daarin een doorslaggevende rol zou hebben gespeeld. Maar, stelt de verdediging, bewijs hiervoor ontbreekt.

'U heeft toch ook het boek van mijn zus Astrid gelezen?', vraagt Holleeder aan rechtbankvoorzitter Frank Wieland. 'Daarin staat dat ik mijn familie sinds 1995 heb geterroriseerd, dat ik een beest ben en dat ik een pistool op het hoofd van mijn neef Rich heb gezet.' Komende maanden zal hij bewijzen dat 'het leugens zijn, het een gotspe is, een verhaal in elkaar gezet door Astrid. Ik heb altijd goed voor mijn familie gezorgd, ik heb ze op handen gedragen.' En Astrid? Ja, zelfs toen ze vroeger klein waren, was zij 'altijd al wel een beetje een probleem', zegt haar broer. 'Ze had ook problemen met mijn moeder.'

Inzet: Peter R. de Vries wordt zittingszaal uitgestuurd

Misdaadjournalist Peter R. de Vries is maandag de zittingszaal uitgestuurd. Reden: hij moet later in het proces ook getuigen. Maandag riep de rechter De Vries vanuit de perstribune bij zich. ‘U wilt als getuige een verklaring afleggen, maar u bent ook journalist, daarmee heeft u zichzelf in een wat ongemakkelijke positie gemanoeuvreerd. Als getuige mag u niet bij dit proces aanwezig zijn.’ De misdaadjournalist was het hier niet mee eens. ‘Ik ben als journalist geaccrediteerd. En ik heb nog geen oproep gekregen om te getuigen.’ De voorzitter vroeg de officier daarop ter plekke een aanschrijving te doen. ‘U kunt meneer gewoon aanzeggen’, reageerde officier Tammes, ‘dan hoef ik niks te schrijven.’ Als De Vries alsnog bereid is om achter de schermen een verklaring af te leggen bij de rechter-commissaris, wat hij eerder weigerde, zal hij mogelijk toch dit proces mogen bijwonen als journalist, aldus de rechter.

'Cor dronk te veel'

Zo liegt ze bijvoorbeeld als ze vertelt hoe geweldig Cor van Hout was, stelt Holleeder. 'Cor dronk te veel. Wat Cor allemaal deed was verschrikkelijk. Echt verschrikkelijk hoe hij Sonja terroriseerde. Hij sloeg Sonja. En als hij dronken thuiskwam, ging-'ie er bovenop liggen. Dan ging-'ie de hele nacht rommelen, zonder dat zij er iets aan had. Maar ze moest wel, anders kreeg ze klappen.'

De verdachte belooft de rechters 'volledig en transparant' te zijn, en biecht meteen op dat hij over de zaak-Goudsnip, over het Heinekenlosgeld, en over de geliquideerde Stanley Hillis in het verleden heeft gelogen. Maar al tijdens het eerste verhoor door de rechter blijkt dat er grenzen zitten aan Holleeders transparantie. Zo wil de verdachte niet alle namen noemen, en weigert hij te zeggen wie hem reed toen hij het Heineken-losgeld opgroef in Lage Vuursche. Hij wil de chauffeur niet belasten. 'Die man is gestorven', verklaart Holleeder. 'Gewoon op een natuurlijke manier overigens.'

Ook wil hij niet ingaan op vragen over de 'Allesweter'. Deze persoon komt geregeld terug in zijn verklaringen, als een soort criminele wijze die Holleeder zou hebben geïnformeerd en geadviseerd. 'Het klinkt alsof het een soort priester was', reageert de rechter. 'Nee, hij was geen priester', is alles wat Holleeder kwijt wil. 'En het was ook niet Mink Kok.' Zo vertelde de 'Allesweter' aan Holleeder dat beroepscriminelen Sam Klepper (geliquideerd in 2000) en John Mieremet (geliquideerd in 2005) in de jaren negentig een aanslag op Cor van Hout beraamden en dat het verstandig zou zijn als Holleeder eens een broodje met ze ging eten in de PC Hooftstraat.

'Waar praat je dan over?', wil de rechter weten.

'Nou niks, gewoon, hoe is het? En dan eet je een broodje. Uiteindelijk heb ik een miljoen betaald zodat ze Cor niet zouden doodschieten. Dat was ook op advies van de Allesweter. Cor wilde dat niet. Die schreeuwde dat hij het Sam en John met lood betaald zou zetten. Maar ik wilde geen bloedbad. Ik los dat netjes op, dat is mijn manier.'

Donderdag wordt de zitting hervat.


Wie is wie in het proces-Holleeder?

In het proces-Holleeder staat veel op het spel: als hij wordt veroordeeld, dreigt voor hem levenslang. Lees hier meer over de verdachte zelf, de aanklagers, advocaten en rechters in zijn proces en de mensen die hij zou hebben laten vermoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.