De magie van Stanford

Silicon Valley en Stanford University vormen een uniek ‘ecosysteem’. De Californische campus voedt een bruisend ondernemingsklimaat, waarin Google, Yahoo en andere start-ups gedijen....

De zon schijnt en Jen Jee geniet van de warmte tijdens de ‘Ondernemersweek’ op Stanford University in Californië. ‘Hier is altijd wel iemand iets nieuws aan het opzetten’, zegt de doctoraalstudente in de computerwetenschap.

Jee werkt parttime voor RockYou, een opkomende maker van internettoepassingen. Vandaag staat ze op een groot terras op de carrièrebeurs van Stanford bij de tafel van RockYou. Studenten met vragen en ideeën kunnen vrijuit praten met de mensen achter de technologiebedrijven in Silicon Valley. De regio blijft het mekka van gevestigde computerondernemingen én de start-ups die de technologische wereld constant veranderen. Google, Apple, YouTube, Yahoo, eBay, Facebook en alle anderen zitten in de buurt van Palo Alto, de universiteitsstad rond Stanford. En vandaag zijn ze op de beurs van de uitgestrekte, autoloze campus – rusteloos op zoek naar talent.

Er hangt een energieke sfeer. Jee zoekt de juiste term. ‘Een gigantische broedplaats’, zegt ze uiteindelijk over de streek waar academische topkwaliteit, technologische innovatie en miljarden dollars aan opstartkapitaal samenkomen. Ze twijfelt er niet aan dat ze in de Valley zal werken. ‘Het tempo is hoog. De mensen zijn geweldig. Ik weet niet of er een meer opwindende plek bestaat.’

Broedplaats, ecosysteem, motor, pomp, habitat, ideeënfabriek, kweekvijver. De termen van de kenners zijn verschillend, maar ze omschrijven hetzelfde. ‘De magie van de regio is dat zoveel gelijkgestemde mensen hetzelfde doen onder perfecte omstandigheden’, zegt Heidi Roizen, in 1983 afgestudeerd aan de mastersopleiding bedrijfskunde aan Stanford en een voormalige voorzitter van de alumnivereniging. Ze heeft bij Apple en andere computerfirma’s gewerkt, is een investeerder in start-ups en zelfstandig ondernemer. ‘De magie zit ‘m in de relaties die je kunt aangaan en onderhouden. Het netwerk.’ Haar term: ‘Een uniek bedrijfsmatig ecosysteem.’

In de woorden van Edward Feigenbaum, een ondernemer en emeritus hoogleraar die baanbrekend werk deed in de kunstmatige intelligentie: ‘Stanford is de ronkende motor van de Valley.’ Feigenbaum vertelt dat de breeduit aanvaarde term ‘habitat’ van William Miller komt, een computerwetenschapper en tevens emeritus hoogleraar. Miller was ook een van de eersten die aan het begin van deze eeuw inzag dat de nieuwe technologiebedrijven in de Valley ‘opgroeiden’; het kaf was van het koren gescheiden. De nieuwe succesverhalen waren – zíjn – solide ondernemingen die niet langer de indruk van dure, gebakken lucht wekken. Dat was wel zo tijdens de ‘internetbubbel’ van eind jaren negentig, begin deze eeuw. ‘De spoeling is dunner’, zegt Feigenbaum.

Jawed Karim, een van de drie YouTube-bedenkers, ging terug naar Stanford na zijn zakelijke succes. Jerry Yang startte Yahoo in 1994, nog tijdens zijn studie aan Stanford. Larry Page en Sergey Brin, de oprichters van Google, ontmoetten elkaar op de campus en bedachten hun zoekmachine tussen de colleges door. Feigenbaum herinnert zich dat de jongens smeekten om de oude computers van docenten voor hun superzoekmachine. ‘Zo gaat dat hier.’

De grote spelers van de Valley verraden hun wortels niet. Yang haalde vorig jaar de voorpagina’s toen hij 75 miljoen dollar aan Stanford schonk. En Bill Gates, die nooit een studie afmaakte, benadrukte vorige maand de rol die Stanford speelt in Silicon Valley, een groene regio met 2,5 miljoen inwoners ten zuiden van San Francisco. De samenwerking tussen de universiteit en Microsoft is ‘fantastisch’, zei Gates, naar wie een gebouw is genoemd. Overigens overreedde Gates zijn huidige topman Steve Ballmer om te stoppen met zijn studie aan Stanford, zodat hij bij Microsoft kon komen.

‘De universiteit profiteert van haar positie in de streek’, zegt Roizen, die vaak studenten toespreekt en als zakenvrouw als rolmodel geldt. ‘Het curriculum is gericht op technologie en ondernemerschap. Daarnaast worden studenten aangemoedigd om disciplines te combineren. Dat stimuleert het denken dat nodig is voor ondernemerschap.’

De universiteit werd opgericht in 1891 en bracht al snel een onderneming voort die de toon zou zetten. Twee studenten bedachten in hun garage een bedrijfje voor elektronische meetinstrumenten: de computergigant Hewlett-Packard werd in 1939 geboren. Vervolgens zou het patroon veelvuldig worden herhaald. Stanford trekt de beste studenten aan, deze studenten komen met nieuwe ideeën en zetten bedrijven op, de ondernemingen groeien en voeden de lokale economie, investeerders komen in toenemende mate op de nieuwe bedrijven af, hun succes straalt af op de hele regio en weer op Stanford.

De rol van Fred Terman was cruciaal. Hij trad in 1945 aan als hoofd van de School of Engineering: de Technische Universiteit. Onder zijn bezielende leiding ontstond het Industriële Park (tegenwoordig Research Park), waar bedrijven gebruik maken van kantoorruimte pal naast Stanford. En het overheidsgeld begon onder Terman naar Stanford te stromen. ‘Zijn recept voor succes was simpel’, schreef Stanford-onderzoeker Tim Lenoir. ‘Concentreer je op het aantrekken en vasthouden van talent op het gebied van wetenschap en techniek, dat in staat is om federaal-gesponsorde research-fondsen binnen te halen.’

Kenners in de regio noemen een reeks factoren die door hun samenspel het perfecte klimaat scheppen. In de bundel The Silicon Valley Edge (2000) geven de auteurs, onder wie oud-hoogleraar William Miller van de term ‘habitat’, uiteenlopende redenen. De Amerikaanse wetten en regels – of beter: het gebrek daaraan – spelen een hoofdrol, omdat het nieuwe ondernemingen veel meer dan in andere landen stimuleert. De ‘concentratie van kennis’ is belangrijk. De arbeidsmarkt is flexibel en van hoge kwaliteit. Zo is er een meritocratie ontstaan – factoren als leeftijd, ervaring, geslacht, nationaliteit, religie en huidskleur doen er niet toe. Er heerst een klimaat dat het nemen van risico’s stimuleert ‘en mislukkingen tolereert’.

Bijzonder is de onderlinge openheid over bedrijfsplannen, investeringen en nieuwe ideeën; ‘sommige geheimen zijn waardevoller wanneer ze worden gedeeld’, aldus Miller. Studenten en ondernemers zien hun concurrenten als collega’s, geestverwanten en sparring partners. De ‘bedrijfsinfrastructuur’ van Silicon Valley is uniek: venture capitalists en banken vormen met advocaten, adviseurs, consultants en accountants een complex, goed functionerend web. En allemaal genieten zij van een hoge quality of life. Het zachte klimaat, de heuvels, de nabije oceaan en stranden, de besneeuwde bergen in de verte en San Francisco scheppen tezamen een ongewone ‘kwaliteit van leven’.

Stanford weet de beste docenten aan te trekken, voegt Roizen toe. ‘Hoogleraren zijn gek op deze campus. Het is de kwaliteit van leven, maar ook het inkomen. Waar anders kun je zoveel geld bijverdienen als consultant? Wie hier komt, wil nooit meer weg’, zegt de ondernemer, zelf geboren in het ziekenhuis van Stanford.

Feigenbaum benadrukt dat studenten Stanford verlaten met een open houding. ‘Ze hebben geleerd dat de beginfase van hun carrière het beste kan worden doorgebracht in een riskante, opwindende omgeving van nieuwe ideeën. Ze zeggen: ik wil me omringen met jonge mensen zoals ik en ik ben bereid om minder te verdienen dan bij IBM, zolang ik meer kan krijgen in aandelen.’

De kans op succes is bij een start-up gering, maar de mogelijke opbrengst is enorm, zoals de miljardair-oprichters van Yahoo en Google inmiddels weten. ‘Vergeet niet dat we de vele, vele mislukkingen niet zien’, zegt Roizen. Feigenbaum: ‘Werken bij een start-up is als zonder stokken van de hoogste top af skiën. Je hebt geen idee wat je te wachten staat.’

Studenten zijn bijzonder gespitst op hun toekomstige werkomgeving, beaamt Beverly Principal. Zij leidt het carrièrecentrum van de universiteit en organiseert de Ondernemersweek. ‘De alumni die zelf bedrijven opzetten kennen de campus, de docenten en ons centrum.’ De grote spelers in de Valley spenderen veel tijd en geld aan goede relaties met studentenclubs, alumni-organisaties en het universiteitsbestuur. ‘Ze komen hier en zijn populair, vooral voor stages en eerste banen.’ Voor een (oud-)student is Microsoft, Yahoo of Google op het cv zo ongeveer een must.

Maar ook de start-ups zijn populair, vertelt Principal. Dat weet Chuck Lenhard van een geheimzinnige online onderneming die tot de lancering later dit jaar ‘lab256’ heet. Hij is om die reden op zoek naar talent op de carrièrebeurs. ‘De ondernemingsgeest op de business school en de technische opleiding is groot’, zegt Lenhard. ‘De studentenpopulatie weet wat er speelt. Je hebt ze nodig als werknemers én als klanten en gebruikers. Dat is nergens zo sterk als op Stanford.’

De vraag of Stanford en Silicon Valley hun leidersrol zullen behouden, beantwoorden alle kenners bevestigend. Pogingen om in andere wereldsteden een ‘Silicon Alley’, een ‘Silicon Fjord’ of in de woorden van Roizen ‘alweer een Silicon dit of dat’ vorm te geven, mislukken steevast. ‘Je ziet dat andere regio’s kijken en leren, wat prima is’, zegt Roizen. Maar voor de toonaangevende reputatie hoeft de Valley volgens haar niet te vrezen.

‘Inderdaad, het is hier cool’, zegt Francis, een tweedejaars studente die in het gras zit te lezen. In hun te grote spijkerbroeken en Stanford-sweatshirts, met honkbalpetjes en zonnebrillen op, gebogen onder uitpuilende rugzakken, driftig tikkend op hun laptops in de bibliotheken, roekeloos rijdend op hun fietsen, zijn de late tieners en jonge twintigers doodgewone studenten. Ze studeren hard en slapen te weinig en voeren actie tegen eetstoornissen.

In één aspect is Stanford wél anders dan andere topuniversiteiten. De klappers van schatrijke, jonge alumni als Jerry Yang en Sergey Brin heeft een sterk ‘dat wil ik ook’-gevoel gezaaid op de campus. Heidi Roizen beaamt dat de studenten van nu meer dan ooit op geld gericht zijn. Spijtig, vindt ze: ‘Rijk worden is niet echt een ideale houding voor een student. En het is misleidend. Ze geven heus geen aandelen-Google meer weg aan de jongste bediende van Stanford.’

‘Iedereen droomt toch van zulk succes’, knikt Francis. Ze duikt weer in haar boek. ‘Ik ook.’ *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.