De lyriek van paalwormen

De Russische schrijver Konstantin Paustovski (1892-1968) is in Nederland vooral bekend geworden door zijn zes delen tellende autobiografie De geschiedenis van een leven....

Met deze roman trad Paustovski in 1932 toe tot een select gezelschap van Sovjet-schrijvers. 'Zulke boeken hebben wij nodig!', zou Kroepskaja, de weduwe van Lenin, over De baai van Kara-Bogaz hebben gezegd.

Later schreef Paustovski een aantal 'productieromans' waarin het vooral gaat om de industri opbouw van het land.

Uit de inmiddels ontsloten correspondentie van de schrijver blijkt dat hij weinig ophad met Lenin en zijn ruwe kameraden. Hij zou nooit lid worden van de communistische partij en waagde het weleens een stem van protest te laten horen. Na de dood van zijn beschermheer Gorki in 1936 werd dit ook voor hem riskant.

In De Zwarte Zee doet Paustovski verslag van zijn verblijf, begin jaren dertig, aan de Zwarte Zee, waar hij steeds meer in de ban raakt van deze kuststrook, zijn natuur, zijn geschiedenis. Hij tekent verhalen op van de bewoners en wisselt deze af met eigen observaties en herinneringen, scheepsjournalen en andere documenten een proc dat hij ook al in De baai van Kara-Bogaz toepaste.

De charme van Paustovski is zijn onverzadigbare nieuwsgierigheid, zijn encyclopedische kennis van de meest uiteenlopende dingen, gekoppeld aan zijn romantische, lyrische pen.

Bij Paustovski krijgen zelfs plankton en paalwormen (ook wel 'torpedo's' genoemd, aangezien ze complete scheepsrompen doorboren) een lyrisch tintje.

Tegelijkertijd is De Zwarte Zee een tijdsdocument waarin nog dromers voorkomen die de natuur naar hun hand menen te kunnen te zetten voor het heil van de mensheid.

Zo is er een zonderlinge meteoroloog die een plan heeft ontwikkeld om de verwoestende lokale stormen onschadelijk te maken: door tunnels te graven in een bergrug zal, denkt hij, voorkomen kunnen worden dat luchtstromen zich tot de beruchte 'bora' zullen ophopen.

Dergelijke prachtige verhalen doen een kleine wrevel over het soms al te montere, dappere en doortastende Sovjet-volkje makkelijk vergeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden