De lol van pijn en kots

Kijkers vanBuitenhofkrijgen vanJackassrare vlekkenin hun nek Dit jaar waren ze voor het eerst te zien op MTV: Johnny Knoxville en zijn stuntende vrienden....

ERGENS in een tuin in de Verenigde Staten vertelt een jongen met een koksmuts op dat hij een boerenomelet gaat maken. (Het aanvankelijk enige vreemde is dat de cameramannen om hem heen isolatiepakken dragen.) Hij eet een rauwe ui. Hij eet een paprika. Hij eet heel veel boter. Hij eet nog veel meer ingrediënten voor een boerenomelet.

De eieren worden geklutst (beetje melk erbij), en de jongen met koksmuts giet het hele goedje naar binnen. Er gebeurt even niets. Dan stopt de jongen bijna zijn hele hand naar binnen en kotst hij met een langgerekte brul het inmiddels tot eiermengsel gevormde goedje uit en het daarvoor speciaal gereedstaande bakje vol.

Onder een koekenpan wordt het vuur aangestoken, beetje olie in de pan, en hupla, het eierbraaksel wordt zorgvuldig omgetoverd tot een boerenomelet. De jongen met de koksmuts geniet van zijn boerenomelet. Afsluiter: 'Volgende week gaan we zelf een pizza maken.'

Jackass, dat elke dag om half tien op MTV is te zien en een Nederlandse ondertiteling heeft, is geen gewoon televisieprogramma.

Ergens in een dierentuin in de Verenigde Staten loopt Johnny Knoxville, de ster van Jackass, langs een kooi waarin een grote beer langzaam heen en weer beweegt. Bambam weegt 230 kilo, en Johnny Knoxville heeft een Starsky & Hutch-zonnebril op. Hij trekt een berenpak aan en kijkt met een ernstig gezicht de camera in: 'Hallo, ik ben Johnny Knoxville, en ik ga met een beer worstelen.'

Op dezelfde wijze kondigt hij in andere afleveringen aan dat hij zich, gekleed in een soort harnas, door een paard in een modderig veldje laat voortslepen, of dat drie Jai A'lai-spelers hem met sinaasappels zo hard als kanonskogels gaan raken, of dat kinderen hem in zijn door een toque beschermde kruis mogen schoppen.

Jackass, dat in Nederland een gemiddelde kijkdichtheid heeft van 80 duizend kijkers en uitschieters kent van 150 duizend, is geen gewoon televisieprogramma.

Het begint elke aflevering met dat fantastische surfpunknummer van The Minutemen, Corona. Daarna is er een waarschuwing te zien: wat je nu te zien krijgt, moet je zeker niet nadoen. Vervolgens springen er een halfuur lang skateboarders van muurtjes, rijden ze met driewielers van een heuvel af, of donderen via omwegen het water in, hakken ze er verkleed als ijshockeyers op los en maken ze hun vader wakker met heavy metal-muziek.

Dit alles met het goede gevoel voor underground, freaky-bibberig gefilmd en begeleid door veel harde en snelle muziek.

Kings of Pain worden Johnny Knoxville en zijn kornuiten Bam Margera, Steve-O, Wee Man, Chris Pontius en Ryan Dunn ook wel genoemd. In Jackass wordt veel gevallen, maar telkens klinkt na elke uiting van pijn een daverende lach. Iets is pas leuk als iemand pijn heeft. Je anus dicht laten piercen krijgt voor de mannen pas attentiewaarde als het slachtoffer het uitschreeuwt van de pijn. Bij de opnames loopt altijd een dokter rond.

Jackass is zeer populair bij de (mannelijke) doelgroep in de leeftijd van 13 tot 19 jaar, met hier en daar aanhangers in de groep tot 33 jaar, meldt MTV. Brave Buitenhof-kijkers krijgen van het programma waarschijnlijk vreemde vlekken in hun nek.

Ondanks de vele waarschuwingen om Jackass vooral zelf niet thuis na te spelen, kent het programma veel navolgers. Begin dit jaar kwam een dertienjarig Amerikaans jongetje met tweede- en derdegraads brandwonden in het ziekenhuis terecht. Zijn veertienjarig vriendje werd door de politie opgepakt omdat hij hem in brand had gestoken.

Ze hadden het filmpje Menselijke B-B-Q in Jackass gezien waarin een van hun helden in een brandwerend pak, behangen met gemarineerde steaks, op de barbecue werd gelegd. Joe Lieberman, senator uit Connecticut, sprak er schande van.

Ook in Nederland zijn er tal van jongeren voor wie Johnny Knoxville geldt als een grote held. Behalve dat ze speciale Nederlandse internetsites opzetten, zoals Michel Mota da Cruz, maken ze ook filmpjes van hun eigen stunts.

Zo is daar Ramon 'Jackass Wannabee' Veenhuizen uit Deventer. Per e-mail laat hij weten dat hij in een clubje van vier Jackassje speelt. 'We gooien onszelf van muurtjes of rennen met een belachelijk masker door de stad. We doen een wedstrijd wie over fietsenrekken kan rennen zonder te vallen en rijden onszelf tegen een stoeprand aan in winkelkarretjes.'

In hun volgende video, belooft hij, zal te zien zijn hoe ene 'Alfred' nietsvermoedend een emmer stront over zich heen krijgt en hoe Ramon voor de deur van bekende restaurants en snackbars er eens flink op los kotst.

Waarom? 'Onze manier van lachen', schrijf hij. Ramon heeft wel al een standje van zijn vader te pakken, omdat deze op een filmpje zag dat een van de jongens 'een compressor in zijn reet stak'. 'Zulke dingen mogen we dus absoluut niet meer doen', schrijft de Jackass Wannabee.

Er zijn geleerden die de populariteit van programma's als Jackass plaatsen in de 'nieuwe ruigheid'. Na de aanslagen van 11 september hekelen vooral mannen de makheid en het politiek correcte denken in de samenleving. Het zou allemaal wel wat ruiger mogen, vinden de aanhangers van deze 'mentaliteitstrend'. Uit de kijkcijfers van na 11 september is hier volgens MTV helemaal niets van te merken.

Johnny Knoxville begon in 1996 zijn doerakken-act door zichzelf met pepperspray te bespuiten en door te ontdekken hoe zijn kogelvrije vest reageerde op kogels uit een .38 special-pistool. De video's die hij hiervan maakte, golden als culthits, en MTV haalde hem binnen voor Jackass.

De vraag is natuurlijk wat deze als Philip John Clapp in Knoxville, Tennessee, geboren durfal beweegt. Wil hij aantonen dat alles breekbaar is? Dat het leven een groot spel is? Dat alles gebruikt kan worden om stunts mee uit te halen?

Als je dom bent, moet je wel stoer doen, knauwt Johnny met zijn southern-accent in een van de afleveringen, waarna zijn maatje Steve-O, begeleid door een geweldige countryzanger die het glorieus opneemt voor de dommen, in een sloot vol stront springt.

Een echte verklaring heeft Johnny niet voor zijn daden. Zijn vader, een autobandenhandelaar uit Knoxville, was ook al een poetsenbakker en verraste de zevenjarige Johnny in diens slaap met gloeiend hete hotdogs. Met zo'n vader, die af en toe krom van het lachen in Jackass opduikt, moest het wel zo lopen.

Zeg hou es op met dat geïntellectualiseer, laat Johnny herhaaldelijk in interviews weten. 'Lul niet zoveel, haal liever chili en bier, en daarna neuken we een koe.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.