De littekens van de sanering

De goudkoorts, de crisis, en nu? De herstelwerkzaamheden in het betaald voetbal zijn in volle gang. In de tweede aflevering van een zesdelige serie FC Utrecht, dat vorig seizoen op de rand van een faillissement balanceerde....

Na de training op sportpark Zoudenbalch wordt de selectie van FC Utrecht voorgesteld aan een heer in maatpak. Toch niet weer een curator, die nieuwe schulden bij de voetbalclub komt saneren? Een verslaggever vraagt cynisch aan trainer Foeke Booy of de spelers soms de sleutels van hun lease-auto moeten inleveren. Booy, grijnzend: 'Kan jij mij naar huis brengen?'

Vorig seizoen meldde zich bijna dagelijks iemand bij de spelers om

de volgende onheilstijding door te geven over het dreigende faillissement van FC Utrecht. Dit keer kwam de nieuwe financieel-directeur, Rob Venneman, slechts kennismaken met de selectie. De sanering bij FC Utrecht is nagenoeg voltooid. Maar de littekens van de meest ingrijpende reddingsoperatie, die ooit door een Nederlandse gemeente werd geleid, zijn nog zichtbaar.

Geestelijk voelde Booy zich na een hectisch debuut als hoofdtrainer tot op de draad versleten. 'Je kunt één jaar Utrecht rustig vergelijken met drie, vier seizoenen bij een andere club. Het is zo onrustig geweest, ik fungeerde vooral als crisismanager. Ik moest spelers scherp zien te houden, die wisten dat ze moesten afvloeien. Ondanks het gemor in de kleedkamer hebben we ons op de sport weten te concentreren.'

'Mister Utrecht' Jean-Paul de Jong: 'Het was al schrikken, toen we te horen kregen dat de club 20 miljoen in het rood stond. Twee maanden later bleek de schuld plotseling verdubbeld, dat was echt een schok. Toch heb ik gek genoeg altijd het idee gehad dat het wel weer goed zou komen.

'Een week voor de finale tegen Feyenoord kregen we te horen dat de club gered was. Het tekent de mentale kracht van de spelers dat we die finale ondanks de onrust rond de club hebben gewonnen. Op cruciale momenten in het seizoen hebben we de frustraties van ons af kunnen spelen.'

In de spelersraad werd nauwelijks over voetbal gesproken, erkent de nieuwe aanvoerder René Ponk. 'De spelersraad heeft een voorstel gedaan aan de directie te bezuinigen op de salarissen. We maakten wel de kanttekening dat we moeilijk konden beslissen voor de nieuwe spelers. Daarom is dat voorstel nooit serieus ter sprake geweest en hoefden we niet in te leveren. Maar wij hebben wel degelijk een gebaar gemaakt om de club te helpen en dan praat ik niet over tien euro. We hebben loten verkocht en de club in staat gesteld aan zijn verplichtingen ten opzichte van het pensioenfonds CFK te voldoen.'

Terwijl de club voor zijn voortbestaan vocht, fungeerde het toernooi om de KNVB-beker als therapie, stelt coach Booy. 'Door het winnen van de beker hebben wij FC Utrecht een nieuw gezicht gegeven. Psychologisch was die prestatie van enorm belang. De draad waarop we balanceerden was immers flinterdun. Als we de bekerfinale hadden verloren, zou de ellende overheersen. Nu konden we de stad én de club iets tastbaars geven.'

De hoofdrolspelers van de reddingsoperatie,waarbij de gemeente Utrecht bouwbedrijf Midreth een lening verschafte van 25 miljoen euro om de renovatie van het stadion te voltooien en de schulden van de club over te nemen, zaten naast elkaar in de Kuip. Midreth-directeur Joop Leliveld: 'De burgemeester, wethouder Spekman en ik knuffelden elkaar, toen Utrecht de beker had gewonnen. Het was de perfecte legitimatie van ons reddingsplan.'

Dat besefte middenvelder De Jong al tijdens de wedstrijd. 'Met mijn doelpunt ging al een droom in vervulling. Na mijn wissel gaven de laatste vijftien minuten op de bank me een onbeschrijfelijk gevoel. Toen merkte ik hoe intens de sfeer in het stadion was, zag ik onze supporters uit hun dak gaan. De huldiging in Utrecht was nog emotioneler. We hadden geen betere reclame kunnen verzinnen voor de stad. We bewezen dat de club niet voor niets is gered.'

Niet alleen op het veld heeft FC Utrecht na de sanering een ander gezicht gekregen, ook op kantoor in de Galgenwaard en het trainingscomplex Zoudenbalch is verborgen leed voelbaar na de gedwongen ontslagen.

Trainer Booy wenst niet lichtvaardig te oordelen over het zojuist afgesloten zwartboek bij FC Utrecht. 'Het is niet normaal. We moeten niet achteloos over die giga-schuld heenstappen. Ik heb me er kwaad om gemaakt. Ik voelde me bovendien belazerd. Tegen een lager salaris heb ik nu voor twee jaar bijgetekend, omdat ik niet weer één seizoen met het mes op de keel wilde werken. Maar het kan niet zo zijn dat FC Utrecht moet teren op gemeenschapsgelden, omdat de club er een potje van heeft gemaakt.'

En De Jong: 'Mensen die jarenlang hun ziel en zaligheid in de club hadden gestort, werd de wacht aangezegd. Dat heeft pijn gedaan. Met die sanering had ik het moeilijk, zij waren slachtoffer van een financiële malaise, waar ze part noch deel aan hadden. In de elf jaar dat ik nu bij Utrecht zit, zorgde juist het kantoorpersoneel voor continuïteit.'

Desondanks wenste niemand FC Utrecht in de steek te laten. Op dringend verzoek van de gemeente tekende de omstreden hoofdsponsor AMEV voor een jaar bij, met een optie voor nog een seizoen. 'We voelden het als onze morele plicht om het reddingsplan van de gemeente te steunen', zegt Ruud Dekker, directeur marketing van het verzekeringsconcern.

'Daarom hebben we toegezegd FC Utrecht ook in het seizoen 2004-2005 te sponsoren, hoewel er nog niets op papier stond. Haast was echter geboden. We waren een van de dominostenen. Een weigering van onze kant had een nadelig effect kunnen hebben op andere partijen. Dan waren alle dominostenen misschien omgevallen.'

Na de machtsgreep van de hoofdsponsor in 1996 gold FC Utrecht in bestuurlijk opzicht als de FC AMEV. De invloed van de voorname financier is drastisch verkleind. 'Achteraf beschouwd hadden we niet in het bestuur van FC Utrecht moeten gaan zitten', meent Dekker. 'Nu worden ook wij afgerekend op het wanbeleid van de afgelopen jaren, hoewel we sinds het nieuwe contract in 2001 slechts op een afstand toekijken.'

Het imago van de sponsor heeft geleden 'door de beleidsfouten bij FC Utrecht, die mede onder onze verantwoordelijkheid zijn gemaakt', erkent Dekker. AMEV betaalt nu jaarlijks ruim een miljoen aan FC Utrecht, exclusief een – vorig seizoen vanwege de bekerwinst lucratieve – bonusregeling. 'Daarmee dekken we nog geen 10 procent van de begroting', zegt Dekker. 'In de jaren 1998 en ' 99 was dat nog ruim 25 procent.'

Maar Utrecht kan weer een stootje verdragen, hoe verbijsterend dat ook klinkt in de wetenschap dat de club nog maar drie maanden geleden op sterven na dood was. Technisch-directeur Han Berger: 'Ik geneer me soms om het te zeggen. Maar FC Utrecht is na de sanering een van de gezondste clubs in Nederland, al is dat moeilijk uit te leggen. Alle schulden zijn gesaneerd, Utrecht werkt nu met een realistische begroting, waarin geen rekening wordt gehouden met transfers. Bovendien heeft de club een eigen vermogen van ruim drie miljoen euro.'

Met dat 'buffervermogen' kan Utrecht tegenvallers opvangen als het faillissement van sponsor Beaufort, benadrukt algemeen-directeur Sturkenboom. 'We zitten niet in de situatie van clubs als Vitesse en FC Groningen, die zich door een gebrek aan eigen vermogen niks kunnen permitteren.'

Zo heeft Utrecht ook nog kapitaal op het veld staan. Zes contracten werden vorig seizoen al opgezegd (Wapenaar, Gluscevic, Arts, Roest, Jochemsen en Dijkhuizen), waarna ook Kuyt en Vreven de club verlieten. 'Dat bood dus binnen de post spelerssalarissen ruimte om de selectie te versterken', zegt Berger.

Rechtsback Lamey werd gehuurd van PSV, Broerse kwam van FC Groningen. Keller en De Groot, bij Emmen vorig seizoen topscorer in de eerste divisie, keerden terug op het oude nest. Alleen voor spits Van der Haar van De Graafschap werd een afkoopsom betaald. Bosschaart en Zwaanswijk bleven bij FC Utrecht, zij het met frisse tegenzin. 'Zwaanswijk roept al twee jaar dat hij naar Newcastle United kon', zei Berger, gisteren tijdens de Open Dag. 'Toen ik bij die club informeerde of dat klopte, kreeg ik als antwoord: 'Zwaanswijk? Not good enough. Die jongens denken er zo gemakkelijk over, maar de financiële noodzaak om ook hen te verkopen was er niet. Het is mijn belang én dat van FC Utrecht om een zo'n sterk mogelijk elftal te formeren en daar horen deze jongens ook bij.'

Volgens Berger dient het traditioneel onbescheiden FC Utrecht zich juist bescheiden op te stellen. 'Door de sanering bij de club moet FC Utrecht even pas op de plaats maken. Op langere termijn willen we een structurele subtopper zijn, een ploeg die tot het einde van het seizoen meedoet voor Europees voetbal. Dit seizoen zullen we het publiek moet binden met aantrekkelijk voetbal in de huisstijl van FC Utrecht. Maar meer dan een plaats in de middenmoot mag van dit elftal niet worden verwacht.'

Utrecht flirt nog met de Japanse sterspeler Toshiya Fujita, mits een (Japanse) sponsor het verblijf van de aanvallende middenvelder financiert. Dergelijke transfers kan Utrecht niet langer bekostigen, wellicht dat Berger daarom zijn vertrek heeft aangekondigd.

De moegestreden technisch-directeur mag voor een buitenlands avontuur zijn tot 2005 doorlopende contract ontbinden, vertelde algemeen-directeur Sturkenboom, die eveneens zal opstappen, als in oktober de nieuwe

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.