De Linkspartei kon maar één zomer dansen

De Linkspartei - of Die Linke - is met 54 afgevaardigden in de 16de Bondsdag vertegenwoordigd. Daarmee is ze, na de FDP maar vóór de Groenen en de CSU, in omvang de vierde politieke formatie van Duitsland....

Volgens ingewijden doet de debutant het niet eens zo slecht. De linksevolksvertegenwoordigers zijn in de regel goed geïnformeerd, werken harden komen hun afspraken na. Hun bijdragen aan debatten overidentiteitsbepalende thema's - zoals, enige weken geleden, de sloop vanhet Palast der Republik - zijn vaak van een meer dan aanvaardbaar niveau.Wat heet: Gregor Gysi, die tezamen met de gevallen SPD-coryfee OskarLafontaine de fractie aanvoert, veegde kalm, welbespraakt, en heelsoeverein de vloer aan met de woordvoerders van de andere partijen.Vechtend voor een verloren zaak.

Het risico van zelfverwonding lijkt de partij voor lief te nemen. Vorignajaar droeg ze haar partijvoorzitter Lothar Bisky voor als vice-presidentvan de Bondsdag. Ze bleef stug aan zijn kandidatuur vasthouden nadat eenBondsdagmeerderheid kenbaar had gemaakt Bisky niet te lusten. Zijnhoedanigheid als partijvoorzitter was onverenigbaar met een functie binnenhet Bondsdagpresidium, heette het.

Maar de eigenlijke reden was dat Bisky nooit het taaie gerucht heeftkunnen ontzenuwen dat hij vroeger met de staatsveiligheidsdienst van de DDR(de Stasi) heeft samengewerkt - een zonde die hij overigens gemeen zouhebben met zes andere Bondsdagleden. De kandidatuur van Bisky was dusgedoemd te mislukken. Niettemin steunden de partijsoldaten van Die Linkehem vier vernederende stemronden. Zij wensten Bisky niet voor een minderomstreden kandidaat te verruilen, en lieten de hun toekomende post binnenhet Bondsdagpresidium 'vooralsnog' onbezet.

De eenheid van de partij mag op Bondsdagniveau dan een feit zijn, 'aande basis' wordt luidruchtig gerebelleerd tegen de fusie tussen depost-communistische PDS en de SPD-afsplitsing WASG (Wahlalternative Arbeitund Soziale Gerechtigkeit). Het constituerende partijcongres is tot naderorder uitgesteld.

De ontbindingsverschijnselen zijn vooral zichtbaar binnen de WASG. Dezeprotestpartij biedt onderdak aan verdwaalde trotskisten en maoïsten,gestaalde vakbondsleden en verweesde sociaal-democraten. Wat zij met elkaargemeen hebben, is een onwankelbaar geloof in de maakbaarheid van desamenleving, een gedateerd aandoende beginselvastheid, en een fundamenteelwantrouwen tegen gevestigde machten - zeker als geestverwanten daar deelvan uitmaken.

De WASG ontstond uit onvrede over het hervormingsbeleid van de vroegerebondskanselier Gerhard Schröder. Van de noodzaak of de wenselijkheid vaneen slankere verzorgingsstaat waren de SPD-malcontenten al niet overtuigd.Maar dat een sociaal-democraat met een links verleden de sanering ter handnam, grensde in hun ogen aan hoogverraad.

Voor de orthodoxe WASG'er is globalisering geen onontkoombaar gegeven,maar een alibi voor een 'neo-liberaal' beleid. De bondsregering wordt vanonderdanigheid beticht tegenover 'Brussel' en het grootkapitaal. In tijdenvan laagconjunctuur moeten de lonen juist worden verhoogd. De nood van deschatkist moet met een 'kleptocraten tax' worden gelenigd. De Duitsearbeidsmarkt moet van de lagelonenlanden worden afgeschermd. En de socialevoorzieningen moeten als recht worden geëerbiedigd. Dat is in kort bestekhet WASG-program.

Hiermee komt de partij in botsing met het pragmatisme van fusiepartnerPDS. De post-communisten hebben zich de laatste jaren tot het uitersteingespannen om zich als betrouwbare bestuurders en loyale coalitiepartnerste kwalificeren. Zij regeren mee in Berlijn en de deelstaatMecklenburg-Vorpommern, en zijn vertegenwoordigd in verschillendegemeentebesturen.

In het Oosten van Duitsland maakt de PDS dus deel uit van de gevestigdeorde. Ze probeert investeerders te strikken. Ze bezuinigt waar dat nodigis. En ze maakt vuile handen. Tot misnoegen van de beoogde fusiepartner.De WASG opteert nadrukkelijk voor een oppositierol - omwille van deideologische zuiverheid.

Bij verschillende deelstaatverkiezingen die dit jaar op de rol staan, zal ze derhalve tégen de PDS aantreden. En daarmee haar eigen kansenondermijnen om als onderdeel van Die Linke tot politiek aanzien te komen.Zelfs het voortbestaan van Die Linke als vierde macht binnen de Bondsdagis uiterst ongewis. Al was het alleen maar omdat de wet geenlijstverbinding toestaat van partijen die elkaar bij verkiezingenbestrijden. Maar van dit doemscenario gaat op de WASG-basis vooralsnog geenvermaning uit. Als het om principes gaat, verstaat ze scherts nochcompromis. De Tagesspiegel heeft al afscheid van Die Linke genomen als 'departij die maar één zomer danste'.

Sander van Walsum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden