De levende herinnering

De vroegste herinnering gaat terug tot ongeveer je vierde jaar. Begin van de kleuterschooltijd – voor de jongeren onder ons: groep 1 en 2 van de basisschool....

Arjan Peters

In een ander nieuw boek, Vanuit de Zuidas (uitgeverij Bas Lubberhuizen), vond ik nog een herinnering, van K. Schippers (72). Als jongen voetbalde hij bij AFC, de Amsterdamse club die speelde aan de Zuidelijke Wandelweg in Amsterdam. Bezoekt hij nu de Rietveld Academie of het WTC-gebouw, dan voelt hij door het glas en de steen heen het gras, denkt aan thee in de kantine en aan de lange stok met een net eraan, om de bal mee uit de sloot te vissen.

De herinnering hangt nog op die locatie rond. Dat zou ook voor Krol kunnen gelden. Als die nu zijn oude buurtje opzoekt en als vroeger de hoek omslaat naar de Sionskerk, misschien dat hij dan meteen weer zijn armen spreidt.

Wat me op het volgende brengt. Een stoutmoedige gedachte, die ik u nodig eens moet voorleggen: is het voorstelbaar dat herinneringen soms losraken van de persoon bij wie ze horen, dat ze een eigen zwerversleven beginnen, en bezit van u of mij kunnen nemen?

Dat je je onverhoeds iets herinnert wat daarvóór helemaal niet van jou was – en wel net zo levendig als wanneer het jouw persoonlijke herinnering was geweest?

Mauve. Door hem ben ik dit gaan denken. De schapen en strandgezichten van Anton Mauve (1838-1888) die ik eergisteren in het Teylers Museum te Haarlem heb bekeken, kwamen me namelijk nogal bekend voor. En in de catalogus zag ik een afbeelding van een ‘Jongen zittend op het strand’, nou die heb ik ook gezien, als ik het niet zelf ben. ‘Scheveningen, circa 1876’, staat eronder.

Sterk staaltje.

De samenstellers van de catalogus, Saskia de Bodt en Michiel Plomp, schrijven dat Mauve een kunstenaar was die ‘ernaar hunkerde om tot een hoogst individuele expressie te komen, maar die net iets te oud was en bovendien niet lang genoeg geleefd heeft om die volledige vrijheid in zijn kunst te bereiken.’

Tragisch: net iets te oud, en dan nóg niet lang genoeg geleefd. En Mauve werd maar 49 jaar. Ze bedoelen dat hij te vroeg werd geboren om het impressionisme te omhelzen.

Zilveren nevels, winderige luchten, grijze tonen: Mauve schilderde een wereld die spoedig herinnering ging worden. Zijn wereld ligt onder de huidige, niet dood maar levend: daardoor kon ik me opeens weer op het stille strand zien zitten, petje op het hoofd.

Gelukkig dat ik was. Circa 1876.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden