De leugentjes van burgemeester Ubachs

Een knotwilg en Sinterklaas dreigen de Brabantse burgemeester Ubachs fataal te worden. Hij loog erover, deed een openbare schuldbelijdenis, maar de gemeenteraad is uit op zijn scalp.

Beeld Marcel van den Bergh

De burgemeester hoopt zijn baan te redden met een biecht. Als de zegen Gods is gevraagd over de gemeenteraad ('Heer, wij bidden u om wijsheid ter behartiging van de belangen ons toevertrouwd') doet hij zijn bekentenis. Hij, Hans Ubachs (D66), heeft niet de waarheid gesproken.

Hij heeft gelogen: niet alleen over de knotwilg in zijn tuin, maar ook over zijn optreden als Sinterklaas.

Ziehier het politieke dorpsdrama in de gemeente Laarbeek, op het randje van de Brabantse Peel. De 63-jarige Hans Ubachs is de zoveelste burgemeester in Nederland die voortijdig dreigt te moeten vertrekken. Het gebeurde de afgelopen jaren ook in Neerijnen, Vlissingen, Haren, Groningen, Veendam, Steenbergen en op Vlieland.

Roddels

De aanleiding is soms groot - een onbestuurbare stad, een jongerenrel -maar vaker klein. Om een eerste burger te laten vallen, is weinig nodig: een verkeerd gebruikte creditcard, gedoe over bonnetjes, roddels over overspel.

Op het gemeentehuis lijken de dagen van Ubachs, burgemeester sinds 2011, geteld door leugens over een knotwilg en Sinterklaas. Na zijn biecht, nu een week geleden, vindt hij zelf dat hij met een schone lei verder kan, maar de raad eist zijn vertrek.

Wat is er aan de hand? De Brabantse commissaris van de koning Wim van de Donk (CDA) probeert vandaag die vraag te beantwoorden, als hij voor crisisoverleg aanschuift op het gemeentehuis. Zijn vrees: de rel over Sinterklaas maskeert een onderliggend integriteitsprobleem.

Laarbeek is een fusiegemeente met vier dorpen: Lieshout, Aarle-Rixtel, Beek en Donk en Mariahout. Zanger Guus Meeuwis komt uit Mariahout. In het lied Brabant bezingt hij 'de warmte van een dorpscafé / de aanspraak van mensen met een zachte G.'

Crimineel

In een dorpscafé, zo veronderstelt burgemeester Ubachs, begon zijn politieke val. In café Van Lieshout in Lieshout, toen dat nog de Poco Loco heette. Over het café kwamen in 2012 slechte signalen binnen. Bij de aankoop zou een wethouder zijn betrokken, samen met een criminele broer.

Hans Ubachs stelt een onderzoek in. Goed nieuws: het blijkt een misverstand. Als hij dit goede nieuws aan zijn wethouder vertelt, reageert die 'zeer boos'. Hoe haalt de burgemeester het in zijn hoofd om achter zijn rug om een onderzoek in te stellen? Sinds het akkefietje met het dorpscafé keert het gemeentehuis zich tegen hem.

Laarbeek zit vol tradities. Neem het bidden waarmee de raadsvergadering begint en eindigt. Zo'n ambtsgebed is alleen gebruikelijk in zeer christelijke kringen. Je zou dus zeggen: Laarbeek is zwaar Rooms.

Maar zo heilig is Laarbeek niet. De supermarkten zijn op zondag open. De politiek is in handen van onkerkelijke lokale partijen. Dat ambtsgebed gaat niet diep. 'Gewoon een mooie traditie', zegt gemeenteraadslid Theodoor Biemans van de Partij Nieuw Laarbeek (PNL, goed voor negen van de 19 zetels), voormalig wethouder.

Kerfstok

Biemans is de rivaal van de burgemeester in dit politieke drama. O zeker, hij herinnert zich het akkefietje omtrent de Poco Loco. Zei de burgemeester ineens: 'Ik ben blij dat jij niks op je kerfstok hebt.' Een schande is het, zo'n onderzoek achter zijn rug om. Maar ach, zoals dat gaat in Brabant, hij vergaf het Ubachs al snel.


Behalve het ambtsgebed zijn er meer mooie tradities in Laarbeek. Zo is er de gewoonte om declaraties van de burgemeester op te vragen. Vorig jaar informeerde de PNL naar de huurvergoeding van burgemeester Ubachs.


Foute boel: de burgemeester had bijna negenduizend euro te veel ontvangen. Ubachs, die het geld heeft teruggestort, vermoedt dat de belangstelling voor zijn huurvergoeding een represaille is voor zijn onderzoek naar de Poco Loco. Onzin, zegt Biemans. 'Het opvragen van declaraties is traditie.'


Vervolgens is daar de knotwilg, in de tuin van de burgemeester. Die zou worden geslecht door hoveniersbedrijf De Groene Hoek, maar belandde in de grijper van Gemeentewerken.


Ubachs wordt op het matje geroepen. In plaats dat hij de waarheid vertelt - hij zat met de hoveniers aan de koffie toen zijn knotwilg ineens in de grijper van Gemeentewerken hing -liegt de burgemeester ongeveer dit: 'Ik was die middag niet thuis.'

Sinterklaas

Dit is de streek waarover Guus Meeuwis zingt: 'Ik mis zelfs het zeiken/ op alles om niets.' 'Liegen over het knotje' beheerst in Laarbeek al maanden het politieke discours.


Dan is er Sinterklaas. Op 5 december 2013, de dag waarop een zwaarwichtig overleg op zijn agenda staat, wil Ubachs eigenlijk Sinterklaas spelen in zijn Limburgse geboortedorp. Uiteindelijk ziet hij daar van af, maar alweer met een leugen: hij geeft niet toe dat hij een vergadering had willen inruilen voor een sinterklaasmijter.


Een vertrouwelijk rapport over de knotwilg en Sinterklaas lekt uit naar het Eindhovens Dagblad. Een PNL-motie van wantrouwen tegen de burgemeester wordt ruimhartig ondersteund: 14 van de 19 stemmen. Toch houdt Ubachs aan zijn baan vast. Biemans en de zijnen treft blaam vanwege hun 'intimidatie', vindt hij.


Dit valt op: als zijn biecht ten einde is, wordt er vanuit de gemeenteraad niet inhoudelijk gereageerd. Ook niet door Biemans. Dus galmt door de raadszaal slechts het afsluitende gebed: 'Heer, mogen de werkzaamheden door ons verricht, strekken tot zegen van onze gemeente.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden