DE LEUGEN REGEERT

WAT hebben Pim Fortuyn, Theo van Gogh, Jan Mulder, Nelleke Noordervliet, Willem Oltmans, Fred van der Spek, Henk Westbroek en Michaël Zeeman met elkaar gemeen?...

Vorig jaar kreeg ik een uitnodiging van oprichter Pierre Vinken om tot dit genootschap toe te treden. Vinken had uit mijn column 'Een belediging van het intellect' (28 april 2001) opgemaakt dat ik overtuigd republikein ben. Hij voegde een recente ledenlijst van zijn actiegroep als bijlage toe.

Ik schreef Vinken terug dat ik van de uitnodiging geen gebruik zou maken: 'Het bevalt mij, ook als journalist, goed niet gebonden te zijn aan levensbeschouwelijke en politieke organisaties, of belangengroepen.'

Als georganiseerd republikein wordt het toch wat moeilijker blijk te geven van bewondering voor de actie van koningin Beatrix eind 1999, ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van een ander genootschap, namelijk dat van hoofdredacteuren.

'Majesteit', vroeg een NRC-journalist tijdens de receptie, 'wordt uw mening over de pers bepaald door berichtgeving over het koningshuis?' Dat niet speciaal, maar 'het niveau is de laatste twintig jaar enorm gedaald'. Bij wijze van voorbeeld vertelt de majesteit over een verslaggever die niet wenste in te gaan op een uitnodiging zich nader te komen informeren nadat hij 'eenzijdig' had bericht. Conclusie: 'de leugen regeert'.

De republikeinse reflex is natuurlijk: dat mag ze niet zeggen, want ze valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Maar het feit dat de koningin voor één keer bewust buiten haar boekje ging, onderstreept juist het belang van de actie, die recht uit het koninklijke hart kwam. 'U bent hier echt boos over?', vroeg de vermetele NRC-collega. 'Het raakt mij en het emotioneert mij. En dat merkt u wel'.

De hartenkreet van Beatrix heeft weinig geholpen. Dat de leugen regeert, ervaar je vooral als je zelf lijdend voorwerp van de journalistiek wordt. Naar aanleiding van een interview dat Frank Poorthuis en ik met Pim Fortuyn hadden, verklaarde de voorzitter van Leefbaar Nederland dat ik deel zou uitmaken van een 'PvdA-denktank' die 'al maanden bezig is met de vraag hoe Leefbaar Nederland in een rechtse hoek gedrukt kan worden'.

In werkelijkheid ging het om de werkgroep 'partijpolitieke processen' van de Wiardi Beckmanstichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, een discussiegezelschap van politicologen, ambtenaren, bestuurders en journalisten. Op 25 september spraken we met Nagel, die als gastspreker van de werkgroep een inleiding hield over Leefbaar Nederland.

Mijn lidmaatschap van deze werkgroep dateert uit de tijd dat ik medewerker van de WBS was - van 1988 tot 1991. De werkgroep verleent geen adviezen of andere diensten aan de PvdA, dus van belangenverstrengeling is geen sprake. Het clubje vormt een waardevol netwerk waarvan ik - en naar ik hoop ook mijn lezers - profijt hebben. Want journalisten en commentatoren moeten niet alleen onafhankelijk zijn, maar ook beschikken over inside information uit de eerste hand. Met de wetenschappelijke bureaus van andere partijen onderhoud ik vergelijkbare contacten.

Wie niet tegen de hitte kan, moet buiten de keuken blijven. Als je in de krant schrijft (zeker op deze plek) sta je onder constante druk van belanghebbenden. Het komt de betrokkenen soms goed, maar meestal slecht uit als over hen geschreven wordt. Daarom proberen ze je op andere gedachten te brengen. Dat Nagels complottheorie nergens op sloeg, werd nog dezelfde avond duidelijk. Dat vonden veel journalisten erg jammer, dus verzonnen ze nieuwe complotten. Zo wist een Belgische journalist, ook na mijn ontkenning, voor honderd procent zeker dat ik met Fortuyn zou samenwerken.

Het ging van kwaad tot erger. Ik was niet alleen partijdig, ik was ook nog corrupt. Een columniste schreef op 13 februari in het Algemeen Dagblad dat ik mij 'laat betalen om voor de PvdA de concurrentie uit de weg te ruimen'.

Dat zou dan wel een slechte investering van de PvdA zijn. Eén voorbeeld: op 11 november 1999 legde ik op deze plaats uit waarom ik op Leefbaar Utrecht had gestemd. Veel mensen keken daar raar van op, vooral buiten Utrecht. Mijn stadgenoten volgden het goede voorbeeld, zodat Leefbaar Utrecht een jaar later 14 zetels in de wacht sleepte. De PvdA is in Utrecht met 7 zetels de derde partij. Als ik u vertel dat ik nog nooit een borrel van Henk Westbroek heb aangenomen, gelooft u mij vast niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden