De (letterlijk) stille revolutie van het openbaar vervoer: bussen steeds vaker elektrisch

Nergens in Europa wordt de elektrische bus al zoveel gebruikt als in Eindhoven

De opmars van elektrische bussen in het openbaar vervoer is op stoom aan het komen. Utrecht heeft de eerste buslijn die volledig elektrisch wordt gereden, en ook de rest van het land werkt hard aan de stille revolutie.

Een chauffeur legt zijn bus aan de stroom in de busremise in Utrecht Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In plaats van het vertrouwde motorgeronk klinkt alleen het bezwerende gezoem van de koelinstallatie in de gele stadsbus. Die ziet er verder niet opvallend anders uit, op de gele uitstulping op het dak voor de batterij na. De gloednieuwe elektrische bus is er een van tien die vanaf woensdag rijden op de drukke Utrechtse stadslijn 1, van Hoograven naar Overvecht.

Er is een stille revolutie gaande in het openbaar vervoer, letterlijk. Utrecht pronkt nu met de eerste Nederlandse buslijn die volledig wordt gereden door elektrische bussen. Het is een samenwerking van Qbuzz met de gemeente en de provincie, die moet bijdragen aan schonere lucht in de stad.

Ook elders in het land gaat het snel. Nergens in Europa is de elektrische bus al op zo'n grote schaal in de dienstregeling opgenomen als in Eindhoven: 43 gelede bussen rijden er sinds december. In Amstelland-Meerlanden (inclusief Schiphol) heeft Connexxion de grootste elektrische concessie van Europa binnengesleept: er gaan honderd elektrische bussen rijden. En ook in de regio Rotterdam zijn vanaf volgend jaar ruim honderd elektrische bussen te vinden.

De Utrechtse buschauffeur Ron, die deze dinsdag een laatste testrit voor lijn 1 maakt, is razend enthousiast. 'Zonder herrie rijden is veel fijner, dan heb je meer aandacht voor de weg.' Ook heeft hij zich geoefend in het terugwinnen van energie door voorzichtig snelheid te minderen. 'Dat wordt een sport', zegt hij. Op een uitleesvenster in het dashboard kan de chauffeur zien of er energie wordt gewonnen. Trots vertelt hij: 'Ik ben er Nederlands kampioen in geworden.'

'De technische ontwikkelingen gaan zo snel', zegt manager wagenpark Han van der Wal van Qbuzz, als hij op de remise de tien oplaadpalen aanwijst. Daar moeten de elektrische bussen 's nachts ongeveer vier uur op een laag vermogen worden opgeladen om overdag ruim 200 kilometer te kunnen rijden. Aan het eindpunt van de lijn, bij de Vechtsebanen, staan nog twee supersnelle laadpalen, pantografen geheten, met een vermogen van 300 kilovolt. 'In de paar minuten dat de bussen daar staan te wachten op hun rit terug, krijgen ze nog even een enorme elektrische boost mee', legt Van der Wal uit. 'Dit is het unieke aan het Utrechtse project, dat de bussen tussendoor zo worden opgeladen dat ze de hele dienstregeling kunnen uitrijden. Dit is echt de trolleybussen voorbij, deze bussen kunnen overal rijden.'

43 gelede bussen rijden er sinds december in Eindhoven rond. Nergens in Europa is de elektrische bus al op zo'n grote schaal in de dienstregeling opgenomen als hier.

Foto anp

De komst van de elektrische bus in het openbaar vervoer - schoon en stil maar duur in aanschaf en met een beperkte actieradius - neemt dus een grote vlucht, al is het aandeel in het totale Nederlandse buspark van ruwweg 4.900 voertuigen nu nog beperkt. Het gaat om 2 tot 3 procent. Dat percentage gaat de komende jaren in rap tempo omhoog.

Met alle vervoersbedrijven hebben het Rijk en de andere overheden de afspraak gemaakt dat bussen in het openbaar vervoer vanaf 2030 volledig emissievrij moeten zijn. Voor nieuwe bussen geldt die eis al vanaf 2025. Overheden besteden het openbaar vervoer aan en vervoerders nemen in gedachten al afscheid van hun dieselbussen, ook van die in de meest schone (Euro-6) variant.

Vervoersbedrijf Hermes, dochterbedrijf van Connexxion, heeft de Eindhovense busvloot in een klap met 43 elektrische voertuigen verrijkt, 18 meter lang en goed voor maximaal 125 passagiers. In Londen komen er acht meer, maar wel kleinere.

Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Uit de hele wereld kwamen ze kijken in Eindhoven, vertelt een woordvoerder van Connexxion. Maar ook in Haarlem-IJmond en Noord-Holland Noord start de busvervoerder met dit zogeheten zero-emissievervoer. 'De opdrachtgever vraagt om elektrisch. En wij investeren erin.'

Elektrische bussen zijn ruim twee keer zo duur als dieselbussen. Ze leiden voor de vervoersbedrijven in logistieke zin tot veel gepuzzel - vanwege de beperkte actieradius moeten ze snel en vaak worden opgeladen - maar de dienstregeling in bijvoorbeeld Eindhoven heeft er niet of amper onder geleden. In Eindhoven denken ze inmiddels dat de elektrische bus op termijn de tram uit het straatbeeld zal wegdrukken. Wat moet je met die rails en die bovenleiding?

Ook de nieuwe vervoerder in Limburg, Arriva, zet in op verduurzaming van de vloot. In Venlo zijn inmiddels twaalf elektrische bussen in de dienstregeling opgenomen, in Maastricht vier. Arriva gaat ook op Vlieland, Ameland en Schiermonnikoog met louter elektrische bussen rijden, veertien in totaal.

Connexxion-directeur Bart Schmeink, lid van de raad van bestuur van Transdev, verzekert dat deze Franse holding alle bewegingen in Nederland op de voet volgt. 'Nederland hoort nu met het verduurzamen van de busvloot tot de koplopers van Europa. Overal kampen de steden met luchtvervuiling. De burgemeester van Parijs heeft gezegd dat vanaf 2018 alle diesels moeten worden geweerd. Onze hele strategie is gebouwd op zero emissie. Of het nu louter elektrische bussen worden of waterstofbussen. Wij zetten voorlopig in op elektrisch. Frankrijk ziet ons hier als een soort proeftuin.'

De laatste Utrechtse testrit verloopt dinsdag voorspoedig. Een stille bus is comfortabeler, ervaren de reizigers. Het tussentijds opladen gaat vlot. Ook buschauffeur Ron is tevreden. 'Ik kom met een gevuldere accu terug dan waarmee ik vertrok.'

Meer over