Interview

'De Letten zullen er gewoon op los slaan'

Defensie-expert Janis Berzins uit Riga beschrijft de vrees in zijn land dat de NAVO-landen de andere kant opkijken.

'Wij zijn lid van de NAVO, dus dat zou een hoop problemen opleveren voor Rusland', zegt de Letse minister van Buitenlandse Zaken Edgars Rinkevics. Beeld epa
'Wij zijn lid van de NAVO, dus dat zou een hoop problemen opleveren voor Rusland', zegt de Letse minister van Buitenlandse Zaken Edgars Rinkevics.Beeld epa

'Alleen iemand die niet bij zijn gezonde verstand is, kan zich voorstellen dat Rusland ooit de NAVO zal aanvallen. Niemand hoeft bang te zijn voor Rusland.' Met die woorden probeerde de Russische president Vladimir Poetin afgelopen weekeinde in een interview met de Italiaanse krant Corriere della Sera de vrees weg te nemen dat Rusland de Baltische staten weer zou willen bezetten. Maar na de annexatie van de Krim en de Russische inmenging in Oekraïne blijven de Baltische landen achterdochtig.

Bijna niemand vreest dat Moskou zomaar zal binnenvallen met zijn tanks, die zoals de Russische vicepremier Dmitri Rogozin dreigend liet weten 'geen visum nodig hebben'. 'Wij zijn lid van de NAVO, dus dat zou een hoop problemen opleveren voor Rusland', zegt de Letse minister van Buitenlandse Zaken Edgars Rinkevics. 'Rusland moet begrijpen wat de gevolgen zijn en die zullen niet aangenaam zijn.'

Een openlijke militaire inval zou bijna onvermijdelijk tot een militaire confrontatie met de NAVO leiden, met als gevaar dat het conflict mogelijk zelfs uitmondt in een nucleaire oorlog. Wat dat betreft zijn de Letten blij met de militaire oefeningen die de NAVO de laatste tijd in de Baltische landen heeft georganiseerd. 'Dat heeft een afschrikkend effect, precies waarvoor de NAVO bestaat', zegt Janis Berzins van de Nationale Defensie Academie in Riga.

Janis Berzins. Beeld -
Janis Berzins.Beeld -

'Groene mannetjes'

Maar tussen vrede en invasie ligt een schemergebied waarin de Balten zich aanzienlijk onveiliger voelen. 'Waar wij ons vooral zorgen over maken is een asymmetrische oorlog. Het idee is dat je oorlog voert zonder dat je zelf hoeft te vechten', zegt Berzins. Volgens hem probeert Moskou de Russische minderheid in Letland, die bijna 30 procent van de bevolking vormt, te bespelen door voortdurend te hameren op de 'discriminatie' van de etnische Russen.

Na de annexatie van de Krim, waar 'groene mannetjes' opdoken die in feite Russische militairen bleken, vrezen de Letten dat zij ook het slachtoffer zouden kunnen worden van een dergelijke operatie. 'Rusland is ervan overtuigd dat de meeste Europese politici koste wat kost een conflict willen vermijden. Dus komt zo'n halve operatie met 'groene mannetjes' van wie onduidelijk is wie het zijn en waar ze vandaan komen, hen goed uit', zegt Berzins. 'Waar wij bang voor zijn is dat de andere NAVO-landen dan zullen zeggen dat artikel 5 (de verplichting om elkaar bij te staan in geval van een aanval op een van de lidstaten, red.) daarop niet van toepassing is.'

Maar de Letse autoriteiten zijn volgens hem 'goed voorbereid' op een dergelijke operatie. 'Dit is vooral het werk van de veiligheidsdiensten, de politie en de grenstroepen. Ik ben ervan overtuigd dat de inname van de Krim heel wat minder makkelijk was verlopen als de Oekraïners meteen hadden ingegrepen en die 'groene mannetjes' hadden uitgeschakeld. Maar Kiev was bang om Rusland te provoceren en wachtte op een scherpe reactie van de internationale gemeenschap in de hoop dat Moskou zich daardoor zou laten tegenhouden. Toen was het al te laat.'

Analyse

De NAVO is naarstig op zoek naar een reactie op de zogeheten hybride oorlogvoering die door Rusland in Oekraïne wordt gepraktiseerd. Is de nieuwe flitsmacht die vandaag aan een oefening begint een goed antwoord? (+)

Speciale oefening

Letland zal het volgens hem anders aanpakken. 'Zodra hier groene mannetjes opduiken, krijgen ze de volle laag. We zullen geen moment aarzelen.' Bij wijze van waarschuwing organiseerde het Letse ministerie van Defensie vorige maand een oefening waarbij een speciale eenheid van de grenstroepen een operatie uitvoerde tegen 'terroristen' die een overheidsgebouw in de grensprovincie Latgale hadden bezet. Nationalistische activisten proberen de laatste tijd vanuit Rusland onrust te zaaien onder de bevolking van het gebied met de eis dat de grensstreek een autonome status moet krijgen.

Niemand zegt het met zoveel woorden, maar het lijkt erop dat de Letse autoriteiten bij het minste of geringste zo hard mogelijk willen toeslaan om te ontkomen aan de fuik van de 'hybride oorlog'. Door elke confrontatie meteen op een hoog geweldsniveau te brengen hopen ze te voorkomen dat de aarzelaars onder de NAVO-landen de andere kant op kunnen kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden