AnalyseWuhan als voorbeeld

De les van Wuhan: test, test en isoleer besmette personen gezamenlijk

Beeld AP

In Wuhan weten ze: met een lockdown, zelfs een intelligente, ga je het coronavirus niet verslaan. Besmette personen gezamenlijk isoleren in sporthallen is de remedie.

‘Ik wil het woord nemen’, zegt Philippe Klein op YouTube. De Franse dokter, directeur van een internationaal ziekenhuis in Wuhan, spreekt er zijn landgenoten toe. ‘Ik wil u uitleggen wat hier gebeurd is, zodat u begrijpt wat er bij ons moet gebeuren. Een hele provincie in quarantaine steken, was hier niet voldoende. De doorslaggevende maatregel was iedere geïnfecteerde uit de bevolking halen en geïsoleerd in sportstadia plaatsen. Alleen zo heeft China de epidemie kunnen controleren.’

Klein klinkt geëmotioneerd, zoals wel meer artsen die vanuit China naar Europa kijken. Terwijl op het oude continent zo’n 220 duizend besmettingen en 12 duizend doden zijn geteld, lijkt in China het ergste voorbij. Sinds woensdag mogen inwoners van Hubei weer vrij rondreizen, op vertoon van een groene gezondheidscode. Vanaf 8 april volgen de inwoners van Wuhan en is de lockdown ­officieel voorbij. Klein: ‘China heeft de blitzkrieg gewonnen, Europa maakt er een loopgravenoorlog van.’

Waar Klein in zijn video toe oproept, is dat Europa, terwijl het door de modder ploetert, nog eens aandachtig naar de ervaringen van ­Wuhan kijkt. Want de lockdown – die nu min of meer door alle Europese landen is overgenomen – was mogelijk niet doorslaggevend. De echte doorbraak kwam pas toen Wuhan massaal ging testen en alle besmetten ging afzonderen. In lijn met het WHO-advies: vind degenen met het ­virus en isoleer hen, vind hun contacten en isoleer hen.

Veel meer infecties

‘De lockdown vertraagde het virus, maar het was niet genoeg’, zegt Zhou Hongwei, professor ooggeneeskunde aan de Southeast University in Nanjing. Hij schreef half februari met twee statistici een studie over ‘de effecten van de Chinese controlemaatregelen’, en voorspelde daarin verrassend precies hoe de epidemie zou evolueren. De studie kreeg nog geen peer review, maar is gepubliceerd om sneller kennis te delen. Een tweede Chinese studie bevestigt de bevindingen in grote lijnen.

Zo waren er volgens beide studies bij het ingaan van de lockdown op 23 januari ruim vierduizend geïnfecteerden in Wuhan, en geen 616 zoals de officiële statistieken melden. Ruim zesduizend mensen waren aan het ­virus blootgesteld. Dat niemand meer uit Wuhan en later Hubei weg mocht, was vooral voor de rest van China een zegen. Zo bleef de epidemie vooral tot Hubei beperkt. Wel een gemiste kans: de lockdown één dag eerder invoeren, had 28 procent minder infecties opgeleverd.

Doordat in Wuhan zelf iedereen moest binnenblijven, werd ook daar het virus afgeremd. Volgens Zhous studie halveerde de reproductiewaarde (R0): het aantal mensen dat door één virusdrager wordt besmet. Volgens de tweede studie ging de R0-waarde met een kwart naar beneden. Maar de epidemie bleef doorzetten, doordat veel zieken elkaar binnen het gezin infecteerden. Wie hulp zocht in het ziekenhuis, veroorzaakte ook daar besmettingen, door het gebrek aan beschermingsmateriaal.

Werknemers eten hun lunch op twee meter afstand van elkaar. Beeld Getty Images

Omslag

De echte doorbraak kwam toen ­Wuhan begin februari massaal op het virus begon te testen en alle geïnfecteerden verplicht afzonderde in quarantainecentra. In heel het land werden medische bedrijven opgedragen om testkits te produceren: vanaf 7 februari lag de productie op 700 duizend tests per dag. Ondertussen werden noodziekenhuizen opgetrokken, en sporthallen, studentenkamers en hotels omgebouwd tot quarantaine.

‘Als mensen symptomen hadden, moesten ze naar een speciale ziekenhuisafdeling’, zegt Zhou. ‘Daar werden ze eerst op griep of bacteriële infecties getest, en na uitsluiting daarvan op het coronavirus. Als ze positief testten, werden ze in quarantaine geplaatst en werden alle familieleden getest, zelfs als ze geen symptomen hadden. Dat laatste is absoluut nodig, want het is mogelijk om het virus al één of twee dagen voor aanvang van de symptomen over te dragen.’

Naarmate Wuhan meer testte en isoleerde, daalde de R0-waarde verder. Toen vanaf half februari alle geïnfecteerden in quarantaine kwamen, zakte de waarde onder 1. Daarmee begon de epidemie uit te doven. Ongetwijfeld zijn er nog steeds virusdragers in China en een tweede uitbraak is niet ondenkbaar. ‘Maar onze detectie- en isolatiecapaciteit is nu heel sterk’, zegt Zhou.

Een geïmproviseerd ziekenhuis in een sportstadion in Wuhan. Beeld AFP

Steentje bijdragen

Maar mensen verplicht in sporthallen, studentenkamers en hotels onderbrengen, dat gaat in Europese ogen tegen individuele burgerrechten in. ‘Dit gaat niet over vrijheid, dit gaat over de volksgezondheid’, zegt Zhou. ‘Mensen hebben de plicht dit te doen. De Chinezen waren heus niet allemaal blij met deze maatregel. Sommigen moesten onder dwang naar de quarantaine worden gebracht. Maar dit is een oorlog tegen het virus. Iedereen moet zijn steentje bijdragen.’

Wuhan won zijn oorlog tegen het virus, maar veel Europese overheden hopen meer op een staakt-het-vuren. Zij willen het virus enkel vertragen, en zo de schade voor de economie beperken. ‘Maar het is moeilijk om een evenwicht te vinden tussen het verlies van mensenlevens en de economie’, zegt Zhang Bo, statisticus aan de Renmin Universiteit en medeauteur van de studie. ‘Wuhan mag op 8 april uit de lockdown. Ik denk dat het voor Nederland veel langer zal duren.’

Lees verder

‘Boven de rivieren’ zouden ziekenhuizen niet doordrongen zijn van de ernst van de zaak en niet genoeg doen om patiënten uit Brabant over te nemen, betoogde Diederik Gommers van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care woensdag in de Tweede Kamer. In het zenuwcentrum van de evacuaties in Drachten herkennen ze zich daar totaal niet in. 

Terwijl je in Frankrijk met een formulier de deur uit moet, mag je in Nederland op visite. Dat verschil komt voor uit de volksaard: hier is bovenal de burger zelf verantwoordelijk. Met groot draagvlak voor maatregelen als resultaat.

De uitbraak van het coronavirus zet een streep door de massale vaccinaties van kinderen in sporthallen. De Rijksvaccinatiedienst wil daarom veel groepsvaccinaties uitstellen, behalve de vaccinatie voor meningokokken. Wat betekent deze aanpak?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden