De leraren staken vandaag, maar ze kregen toch al 270 + 430 miljoen euro extra?

2 keer 4 vragen over geld voor onderwijs

Basisschoolleerkrachten staken vandaag opnieuw voor meer salaris en minder werkdruk. Is het extra geld dat eerder dit jaar al is toegezegd - 270 miljoen voor de salarissen en 430 miljoen voor het verminderen van de werkdruk - niet genoeg?

Basisschoolleraren tijdens de protestmanifestatie in het Zuiderpark begin oktober 2017. Beeld anp


1) 270 miljoen voor salarissen: een sigaar uit eigen doos?

Waar komt die 270 miljoen vandaan?

Met Prinsjesdag maakte het demissionaire kabinet van VVD en PvdA bekend dat er structureel 270 miljoen beschikbaar zou komen voor de salarissen in het basisonderwijs. Mooi, maar onvoldoende, vonden de protesterende leerkrachten. Ze eisen een bedrag van 900 miljoen om de salarissen in het basisonderwijs gelijk te trekken met die in het voortgezet onderwijs. Alleen zo wordt het vak aantrekkelijker en kan voorkomen worden dat het lerarentekort verder oploopt, vinden ze.

Wat merkt de gemiddelde leerkracht van die 270 miljoen?

Verdeel dat bedrag onder alle basisschoolleraren en iedereen krijgt er 3 procent bij - boven op de reguliere loonsverhoging. Maar waarschijnlijk kiezen werkgevers en bonden voor een andere oplossing. Misschien krijgen starters (die al een aardig beginsalaris hebben) er 2 procent bij en ervaren leerkrachten 4 procent. Ook een optie: het afschaffen van de laagste salarisschaal.

Wanneer krijgen de leerkrachten het extra geld op hun rekening?

Eerst moeten er afspraken worden gemaakt aan de cao-tafel. De onderhandelingen beginnen binnenkort. Vorige keer hadden de partijen veertien maanden nodig om tot een akkoord te komen.

Zit er een addertje onder het gras?

Die 270 miljoen komt alleen vrij als de sector 'de bovenwettelijke regelingen normaliseert', zo valt te lezen in het regeerakkoord. Zo wil het kabinet dat de extra uitkering voor leerkrachten die in de ww terechtkomen wordt geschrapt. 'Geld dat bedoeld is voor onderwijs vloeit weg', aldus een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs.

'Het is een raar verhaal', zegt Thijs den Otter van de Algemene Onderwijsbond (AOb). 'Tussen 2009 en 2014 waren de salarissen van leerkrachten bevroren. Nu krijgen ze een beetje geld erbij, maar alleen als de arbeidsvoorwaarden versoberd worden. Daar zit ergernis.' Een woordvoerder van de PO-raad spreekt over 'een sigaar uit eigen doos'.

Het ministerie van Onderwijs spreekt dat laatste met klem tegen. Het geld dat vrijkomt door de aanpassing van de bovenwettelijke regelingen komt nog boven op die 270 miljoen, zegt de woordvoerder. 'Als het aan het kabinet ligt, gebruikt de sector ook dat geld voor het verhogen van de salarissen.'

2) Werkdrukverlaging: 430 miljoen - het hele bedrag komt pas in 2021

Waar komt dit geld vandaan?

In het regeerakkoord, dat in oktober werd gepresenteerd, staat dat er structureel 430 miljoen euro vrijkomt voor het verlagen van de werkdruk in het basisonderwijs. Dat bedrag komt in de buurt van de 500 miljoen die actiegroep PO in Actie, vakbonden en werkgevers eisen.

Wat hebben leerkrachten eraan?

Scholen kunnen met het geld bijvoorbeeld klassen verkleinen of conciërges aanstellen, stelt het kabinet. Op die manier vermindert de werkdruk, die volgens talloze onderzoeken hoog is. Uit cijfers van het CBS en TNO blijkt dat één op de vier leerkrachten in het basisonderwijs rondloopt met burn-outklachten.

Dat geld wordt niet stiekem aan nieuwe gymtoestellen besteed?

Het onderwijs werkt met een zogeheten lumpsumfinanciering, die schoolbesturen veel vrijheid geeft. Maar zowel besturen als vakbonden zeggen dat dit geld zal worden besteed aan de verlaging van de werkdruk. 'Wij gaan ervoor zorgen dat scholen zich kunnen verantwoorden', zegt de woordvoerder van de PO-raad. Vorige week zei Jan van de Ven van PO in Actie in de Volkskrant dat hij hoopt dat leerkrachten mogen meebepalen welke maatregelen hun eigen school neemt om de werkdruk te verlagen. 'Zij weten dat het beste.'

En komt het geld een beetje snel beschikbaar?

Dat duurt nog even, tot woede van veel leerkrachten. In 2018 is er 10 miljoen voor het verminderen van de werkdruk, het jaar daarop circa 175 miljoen en pas vanaf 2021 komt het hele bedrag van 430 miljoen vrij. 'Dit slaat nergens op', zegt Den Otter van de AOb. 'Het is alsof iemand zegt dat je maar een nieuwe auto moet gaan kopen en je dan een geeltje geeft. '

Het gaat komend jaar om nog geen 1.500 euro per school, rekent een woordvoerder van de PO-raad voor. 'Wij zouden graag zien dat er al eerder geld vrijkomt.' Maar dat kan niet, stelt het ministerie, want het geld is er nog niet. Bovendien wil minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs) eerst plannen zien voordat hij met geld over de brug komt.

Dat laatste vindt Den Otter van de AOb onzin. 'Wij hebben allang een heel manifest vol plannen.'

De lerarenstaking: een ongeziene staking voor een lastig op te lossen probleem

Dit zijn de actievoerders achter de staking
Basisschoolleerkrachten Thijs Roovers en Jan van de Ven kregen voor elkaar wat de vakbonden maar niet lukte: een landelijke staking voor meer loon en minder werkdruk. 'We gebruiken de techniek van de overrompeling.' (+)

Dan maar Duitsers voor de klas?
Importdocenten kunnen een oplossing zijn voor het lerarentekort. Voor Nederlandse klassen in het grensgebied duiken steeds meer vooral Vlaamse, maar ook Duitse docenten op. De scholen kunnen het goed gebruiken. (+)

Een klas van 100 leerlingen. De hel of geniaal?
Volgens de bedenkers van de slim-fitscholen is het idee van een kleine klas met één leraar achterhaald. Het slim mixen van leraren en assistenten zou het lerarentekort tegen kunnen gaan.

Beeld Freek van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.