'De lawine kwam voor iedereen totaal onverwacht'

Niemand in Lech noemt het off-piste-skiën van de prins roekeloos. 'Waarschuwing 4 betekent: pas goed op, ga niet in je eentje, neem een lawinepieper mee.' Friso ligt in het Universiteitsziekenhuis van Innsbruck. 'Alleen de zwaarste gevallen komen hier.'

LECH/INNSBRUCK - 'Wij wisten niet dat het om een prins ging', zegt bergreddingswerker Manfred Meusburger in het Oostenrijkse Lech tussen zijn werkzaamheden door. 'Dat hoorden we pas later van de politie.'


Meusburger was toevallig in de buurt aan het skiën toen prins Johan Friso vrijdag off-piste door een lawine werd bedolven. De reddingswerker alarmeerde het helikopterteam en was een van de elf mannen die met 4 meter lange stokken, een detectieapparaat en een speurhond na vijf minuten zoeken de prins opgroeven. Die lag toen al een kwartier onder een halve meter sneeuw.


Het was een groot ongeluk, bevestigt Meusburger, dat in deze wintersportplaats niet vaak voorkomt. De prins was het eerste lawineslachtoffer van dit jaar. De laatste lawinedode in Lech was in 2007, op de Stierloch Frauenweide, een paar kilometer verderop. De helling waarop de prins aan het skiën was, de Litzen-Zuger Tobel, werd diezelfde vrijdagochtend nog lawinevrij verklaard na tests met dynamiet dat uit helikopters wordt geworpen. 'Die lawine, op die plek, op dat tijdstip, kwam voor iedereen totaal onverwacht', zegt Michael Manhart, de skilift-eigenaar die verantwoordelijk is voor de veiligheid op de pistes. De Litzen-Zuger Tobel komt uit op een skipiste en wordt om die reden 's ochtends op lawinegevaar gecontroleerd.


Roekeloos wil niemand het off-piste-skiën van de prins bij waarschuwing 4 (op een schaal van 5) noemen. Zeker duizend tot drieduizend toeristen waren die dag buiten de pistes aan het skiën, meldt directeur Hermann Fercher van het toerismebureau. 'Volgens de Lawinecommissie betekent waarschuwing 4: pas goed op, ga niet in je eentje, neem een lawinepieper mee. Niet dat het niet mag.'


De politie onderzoekt wie of wat de lawine veroorzaakte waaronder Johan Friso werd bedolven, 'maar het ziet ernaar uit dat hij zelf de dader is', zegt politiewoordvoerder Peter Ilko van de regio Vorarlberg. Zijn korps verricht een standaardonderzoek dat justitie gelast naar elke lawine die slachtoffers maakt. De prins kan niet worden verhoord omdat hij buiten bewustzijn is, stelt Ilko, 'en de begeleider met wie hij aan het skiën was, kunnen we niet verhoren omdat die in shock verkeert'.


Die begeleider is de 42-jarige eigenaar van het hotel waarin de koninklijke familie verblijft. De mannen zijn met elkaar opgegroeid; de familie komt er al sinds 1959. 'Het is een afschuwelijk drama', zegt Ludwig Muxel, die in zijn 19-jarig burgemeesterschap de koninklijke familie goed heeft leren kennen. 'Wij hebben altijd angst voor de gevaren van sneeuw. Maar lawines horen nou eenmaal bij de bergen, dat is de natuur. Ik geloof niet dat dit ongeluk reden kan zijn voor de familie om hier niet meer te komen. Daarvoor zijn de banden met Lech te sterk.'


Zowel in de sneeuw als in de reddingshelikopter is het slachtoffer gereanimeerd. De prins is direct na het ongeluk naar het Universiteitsziekenhuis in Innsbruck overgebracht, waar een team van specialisten van verschillende afdelingen al dagen probeert hem in leven te houden. 'Alleen de zwaarste gevallen komen hier', zegt ziekenhuiswoordvoerder Johannes Schwamberger. 'Botbreuken gaan gewoon naar de ziekenhuizen in de wintersportplaatsen, zoals het Ongevallensanatorium Rhomberg in Lech.'


Gele traumahelikopters vliegen af en aan, elk uur landt er wel een op het dak van gebouw 8 van Chirurgie in Innsbruck, waar Friso is ondergebracht op een beveiligde intensive care-afdeling van traumatologie.


De kleine vensters in de roldeur voor de spoedgevalleningang zijn speciaal voor de koninklijke familie afgeplakt met brede tape, maar Hare Majesteit heeft laten weten dat ze gewoon door de voordeur komt, zegt Schwamberger. 'Dat is een geste, omdat jullie traditionele familiefotomoment is afgelast.' Met twee politieagenten ontruimt hij de hoofdingang en spant hij roodwitte linten waarachter het leger cameralieden zich moet ophouden zodra Beatrix' beveiligers Schwamberger berichten dat de koningin en schoondochter Mabel weer uit Lech naar Innsbruck zijn vertrokken. Tweemaal daags komt het koninklijk bezoek met twee of hooguit drie personen, omdat grotere aantallen voor de prins 'in zijn conditie' niet worden toegestaan.


Na het nieuws dat een prognose van de prins mogelijk pas eind van de week kan worden gegeven, wagen enkele prinsen en prinsessen zich in Lech weer op de skies. Het mondaine ski-oord, met de grootste dichtheid van 4- en 5-sterrenhotels in de Alpen, spendeert elk winterseizoen 'enkele miljoenen' - uit toeristeninkomsten - om de veiligheid op de ski-hellingen te waarborgen, zegt bergreddingswerker Meusburger. Ook de reddingsacties van onverzekerde gasten worden door de gemeenschap uit de toeristeninkomsten bekostigd. Dat geldt voor 5 tot 10 procent van de skiërs en snowboarders, vooral de overzeese, zoals Amerikanen, Australiërs en Zuid-Afrikanen. 'West-Europeanen zijn doorgaans geen probleem', aldus Meusburger. 'Jullie prins heeft vast een verzekering, denk ik zo.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden