De lange inhaalrace van Guntis Valneris

Evenals Georgiev en Tsjizjov legde Guntis Valneris in het WK 2003 met 25 punten uit 19 partijen beslag op de gedeelde eerste plaats....

Lange tijd leek Valneris zich slechts met moeite van die tegenslag te herstellen. Want afgezien van een (belangrijke!) overwinning op Samb en het min of meer verplichte nummer tegen Andall, verrichte hij in de eerste toernooihelft geen bijzondere daden. Het gevolg was dat hij na elf ronden nog altijd niet hoger reikte dan de gedeelde zevende tot en met twaalfde (!) plaats.

De opmars die Valneris toen inzette, zal ongetwijfeld als één van de meest spectaculaire inhaalraces uit de damgeschiedenis herinnerd worden. Binnen zeven dagen won hij liefst vijf partijen, waarbij vooral de '8 uit 4' uit de ronden 15 tot en met 18 tot de verbeelding sprak. Die plotselinge zegereeks bracht hem in de voorlaatste ronde op gelijke hoogte met Georgiev.

Dat Valneris' triomftocht op de slotdag door Ron Heusdens werd gestuit, met als bijkomstig gevolg dat Tsjizjov zich naast de koplopers nestelde, zal door Valneris zelf wellicht als een anti-climax zijn ervaren, maar doet aan de door de Let geleverde topprestatie natuurlijk niets af.

Het is waar dat sommige van Valneris' winstpartijen niet zonder fortuin tot stand kwamen. Zo hadden Schwarzman (15de ronde) en Ndjofang (16de ronde) in het eindspel nog remise in handen (Schwarzman verloor zelfs door een regelrechte blunder). Maar op de overwinning die Valneris in de 17de ronde op de Mongoliër Erdenebileg boekte, viel weinig of niets aan te merken. En zijn daaropvolgende zege op Milsjiren was waarlijk een lust voor het oog!

Zie diagram 1

Zo stond het na 31 zetten in de partij Valneris - Erdenebileg. De witspeler, die kennelijk onvoldoende fiducie had in het gesloten klassieke afspel na 32.41-36, besloot de stelling open te breken:

32.27-21!? 16x27 33.32x21 23x32 34.37x28 26-31?

En die beslissing betaalt zich per omgaande uit! Zwart had 34...18-23 moeten doen, bijvoorbeeld 35.39-34 23x32 36.38x27 14-20! 37.25x23 13-18 38.30x19 18x49 39.21-16 49x21 40.16x27 12-18 en zowel na 41.35-30 17/18-22 enz. als na 41.27-21 18-22 42.21x12 8x17 43.35-30 26-31 wordt het remise.

35.41-36! 17x26 36.36x27 18-23 37.27-22! 23x32 38.38x27 12-18 39.43-38!

Zonder vrees voor 39...26-31? 40.27x36 18x27, waarop wit op diverse manieren een schijf kan winnen.

39...8-12 40.39-34! 18-23 41.38-32! 3-8?!

Alleen met 41...23-29 42.34x23 19x37/39 43.30x17 37-41/39-44 kon zwart nog voor overleving vechten, al belooft het dammeneindspel in beide gevallen niet veel goeds. Maar na de tekstzet komt Erdenebileg niet eens meer aan een eindspel toe:

42.33-28!

Forceert een waterdichte winst.

42...12-18 43.22-17! 8-12 44.17x8 13x2 45.28-22!! 9-13 46.22-17!

Met de pointe 46...2-7 47.17-12! 7-11 48.32-28! +. En met 46...2-8 47.17-11 8-12 48.11-6 23-28 49.32x23 18x40 50.35x44 24x35 redt zwart het evenmin: na 51.48-42! kan hij de plakker 35-40 = niet meer in de stand houden.

46...26-31 47.27x36 2-7 48.32-28! 23x32 49.17-12

En in deze hopeloze positie overschreed Erdenebileg de bedenktijd.

Milsjien - ValnerisWK 2003

1.32-28 20-25 2.33-29 18-22 3.39-33 16-21 4.31-26 11-16 5.37-32 21-27 6.32x21 16x27 7.44-39 13-18 8.38-32 27x38 9.43x32 9-13 10.41-37 15-20 11.46-41 7-11 12.50-44 1-7 13.48-43 11-16

Veel gebruikelijker is 13...10-15 14.42-38 5-10 15.47-42 3-9, waarop de witspelers doorgaans de opstoot 16.28-23!? 19x28 17.32x23 plaatsen. Met het aan de tekstzet verbonden plan zijn slechts enkele praktijkervaringen opgedaan.

14.42-38 7-11 15.35-30!?

Dit is beduidend ambitieuzer dan het - zij het met verwisselde kleuren en met 45 nog op 50 - door Tsjizjov in de 19de matchpartij om het WK 1989 gespeelde 14.47-42 10-15 15.29-24.

15...10-15 16.47-42?!

Maar Milsjien geeft er niet het sterkste vervolg aan. Beter was 16.36-31! Op 16...5-10 kan wit dan het schijnoffer 17.30-24!!? 19x30 18.32-27! (Valneris) brengen, en op 16...3/4-9 lijkt de complicerende opstoot 17.29-23! 18x29 18.34x23 25x34 19.40x29 prima speelbaar.

16...5-10

In een relatief oude partij tegen Milsjien (!) deed Baljakin hier 16...4-10, uiteraard met de bedoeling 28-23x23 zo goed mogelijk op te kunnen vangen. Maar zelfs in een situatie waarin zwart niet meer over de formatie 5/10/14 beschikt, oordeelt Valneris' tegenstander het verstandiger (wat het naar mijn smaak juist níet is) zijn voorste schijven terug te trekken:

17.30-24(?) 19x30 18.29-23 18x29 19.33x35 22x33 20.39x28 13-18

Zwart is met gemakkelijker spel uit de opening te voorschijn gekomen. De manier waarop Valneris Milsjiens moeilijkheden langzaam maar zeker weet te vergroten, is indrukwekkend.

21.43-39 8-13 22.36-31 3-8 23.41-36 4-9 24.49-43 20-24 25.34-30 25x34 26.39x19 13x24 27.40-34 14-20! 28.43-39 20-25! 29.39-33 9-14!

Want na 29...10-14 30.44-40(!) zou 30...14-20?? falen op 31.28-22! en 32.26-21 +.

30.44-40 14-20 31.34-30 25x34 32.40x29 8-13!

En niet te gretig 32...20-25(?) 33.29x20 15x24? vanwege het giftige damzetje 34.28-22!!, 35.26-21! en 37.38-33 +.

33.45-40 20-25!

Nu pas.

34.29x20 15x24 35.40-34 2-8 36.31-27 10-14!

Zie diagram 2

Door met 10 naar 19 op te rukken, zet zwart de zaak op scherp. Zo dreigt er (37.37-31) 37...14-19! 38.34-29? 25-30!! en 39...18-23! enz. met doorbraak naar dam. En 37.34-29 14-19! 38.29x20 25x14 is eveneens hoogst onprettig voor wit.

37.27-21 16x27 38.32x21 14-19! 39.21-16?

Milsjien bezwijkt onder de druk. Wit had ofwel 39.34-29 (39...17-22 enz.) moeten doen, ofwel 39.37-31. In dit laatste geval zou zwart niets hebben aan 39...18-23? 40.21-16! 23x43 41.16x9 =, maar 39...24-30(!) 40.35x24 19x39 41.33x44 25-30/13-19 houdt de strijd volop gaande.

39...17-21!!

De inleiding tot een even fraaie als originele forcing.

40.16x7

Nog het beste.

40...12x1 41.26x17 6-11!!

Dit prachtige dubbeloffer vormt een passende bekroning van het zwarte spel.

42.17x6 18-23! 43.38-32 24-29 44.33x24 19x39 45.28x19 13x24

Het eindspel is niet moeilijk meer. Na nog tien zetten (46.32-27 39-44 47.27-21 25-30 48.21-16 30-34 49.37-31 8-12 50.16-11 44-50 51.11-7 24-29 52.7x18 34-40 53.35x44 50x13 54.42-38 13-2 55.31-27 29-34) gaf Milsjien het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden