De lange doodstrijd van de muskusrat

De Nederlandse onderwaterval voor muskusratten geldt als wreed, daarom wil Europa een verbod. Tot onvrede van de rattenvanger. ‘Hij snuffelt wat in de rondte....

De groen gelaarsde rattenvanger staat tot aan zijn liezen in het water. Behendig trekt hij een ijzeren kooi uit het water waarin twee muskusratten de dood hebben gevonden. Met zijn blote handen (‘ik ben niet vies van die beestjes’) haalt Evert van Vlaanderen de druipende, zwarte lijkjes uit de val. ‘Deze zijn slap. Daaraan kun je zien dat ze al een paar dagen dood zijn.’

Vierhonderdduizend muskusratten worden jaarlijks in Nederland gevangen door vierhonderd rattenvangers. De diertjes maken holen en gangen waardoor dijken kunnen inzakken. Europa wil de typisch Nederlandse vangstmethode met verdrinkingsvallen verbieden. De verdrinkingsdood geldt als onnodig wreed en zou te lang duren: ruim vijf minuten.

De Montfoortse rattenvanger Van Vlaanderen is het daarmee oneens. Hij pakt een val: een vierkante kooi met in de hoeken ruimte voor appels om de muskusratten te lokken. De deurtjes gaan alleen naar binnen toe open. Een rat die binnen zit, kan onmogelijk naar buiten en verdrinkt.

‘Dat hele proces duurt vijf minuten’, geeft Van Vlaanderen toe. ‘Maar eerst eet de rat van de appel. Dan snuffelt hij wat in de rondte. Op zijn dooie gemak, want een muskusrat kan minutenlang onder water blijven. Pas als hij actief naar een uitgang gaat zoeken en die niet kan vinden, raakt ie in paniek. Hij gaat heftig tekeer en sterft. Ik schat de doodstrijd op dertig seconden.’

Dat is belangrijk voor VVD-europarlementariër Jules Maaten. Hij verzet zich met collega’s van de PvdA, het CDA en de ChristenUnie tegen een Europees verbod op de verdrinkingsval. Maaten was maandag op werkbezoek bij de rattenvangers van Utrecht.

‘Vangstmethoden dienen niet onnodig wreed te zijn, daar ben ik het van harte mee eens. Maar er is geen alternatief voor de verdrinkingsval’, aldus Maaten.

Het verbod op de verdrinkingsval is onderdeel van een internationaal verdrag om te komen tot humane vangstmethoden. De doodstrijd van dieren mag op termijn maximaal 180 seconden duren. ‘Zulke regels zijn prima’, vindt Maaten. ‘Maar een verbod op verdrinkingsvallen, waarmee je alleen Nederland treft, gaat mij te ver.’

De muskusrat, oftewel waterkonijn, is een exoot. Een Tjechische prins nam in 1905 drie koppels mee naar zijn landgoed bij Praag, na een jachtpartij in Alaska. Wist hij veel dat de paardrift van de waterrat gelijk is aan die van het konijn en dat het dier in Europa nauwelijks natuurlijke vijanden heeft. In 1941 werd in Nederland de eerste muskusrat gevangen.

De rattenvangers van nu weten het niet meer. Ze hebben de vallen ontdaan van scherpe uitsteeksels. En de kooien hebben tegenwoordig een plafond zodat de muskusrat niet boven de waterspiegel terecht kan komen waar hem een langzame hongerdood wacht.

‘Tuurlijk moet het netjes gebeuren’, vindt Van Vlaanderen, die acht dode muskusratten aan de staart vasthoudt. ‘Een klem is misschien diervriendelijker, maar daarmee vang je geen grote aantallen.’

Dat laatste wordt bestreden door dierenechtenorganisaties. Volgens hen worden de gevaren van de muskusrat schromelijk overdreven. Volgens de stichting Faunabescherming zijn de belangrijke dijken in Nederland verhard en zal de muskusratpopulatie niet exploderen als de bestrijding stopt.

Onder toeziend oog van europarlementariër Maaten stapelen de lijkjes van de muskusratten zich op. De grootste zijn 35 centimeter en ruim een kilo zwaar. Hun laatste tocht is naar het destructiebedrijf. De muskusrat in België treft een ander lot. Daar is waterkonijn een delicatesse, liefst bereid met bier en veldchampignons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden