De landerige sensualiteit van bossanova

Het heeft even geduurd, maar ook in Nederland slaan de moderne stijlmixen van bossanova, batucada en salsa aan. Met roffelende beats en speciale dansavonden....

Terwijl een damesstem in extase van love and happiness zingt, tintelt het syncopische ritme van een Braziliaans percussie-orkest tegen een achtergrond met fluitjes. Op de dansvloer voeren de gecultiveerde danspasjes van de salsaschool nog de boventoon. Maar zo gauw het batucada-orkest met bijna fysiek drumgeweld over de zangeres heen dendert, zijn de danslessen vergeten en raakt iedereen opgezweept tot een uitbundiger vorm van lichamelijke expressie.

Het is Djazzadelics Night in Club Panama in Amsterdam. Zo'n vierhonderd man geven zich in de grote zaal van de pas geopende nachtclub over aan een mix van bossanova met jazz, samba met hiphop en batucada met breakbeats.

De brasil-crossover is bezig aan een opmars en vormt inmiddels een eigen subcultuurtje in de dance, dat gepaard gaat met een herwaardering van de traditionele Braziliaanse muziek. Toen Bebel Gilberto, dochter van de legendarische bossanova-vertolker en gitarist João Gilberto, vorig jaar een uitverkocht concert in Paradiso gaf, was heel hip Amsterdam aanwezig.

Er is een bulk aan verzamelcd's voor de liefhebber, die tegen een redelijke prijs de bossaclubsfeer thuis wil herscheppen. Compilaties met titels als Boss-a-troniq, Brazilectro, Break 'n' bossa of Brasil 2mil. Behalve uit Brazilië komt het werkelijk overal vandaan. Het Rainer Trüby Trio vormt de Braziliaans-Duitse as, het Mr Bongo label in Engeland brengt platen uit met traditionele Braziliaanse muziek; Soulstance komt uit Italië, het samplesyndicaat The Thievery Corporation is Amerikaans, en het jazzy United Future Organization Japans. Soms zijn het niet meer dan een aantal knoppendraaiers, achter andere namen verschuilen zich hele jazzbands.

Ook Nederland laat zich niet onbetuigd. De band Zuco 103 is met Braziliaanse zangeres Lilian Vieira, Duitse toetsenist Stefan Schmidt en de Nederlandse drummer Stefan Kruger haast de belichaming van de crossovergedachte. In 1999 kwam Zuco's debuutcd Outro Lado uit, waarop onder meer breakbeats met samba worden gecombineerd. Vorig jaar won de band de Heineken Crossover Award en speelde op North Sea Jazz in Zuid-Afrika.

En ook dj/producer en godfather van de Nederlandse house Eddy de Clercq is onder invloed van de 'Brasilvibe'. Hij heeft een blakend bruine kop, is net terug van zijn vierde werkbezoek aan het land van Astrud Gilberto en Antonio Jobim. Het resultaat van zijn veldwerk komt binnenkort uit op Boss-a-troniq 2001, een compilatie-cd met acts uit zo'n zes landen.

Hij is nu kind aan huis in Disco Voador in Fortaleza, in het noorden van Brazilïe. In 1997 trad hij voor het eerst op als techno-dj in São Paulo. 'Het voelde als een soort herboren worden. Ik kende die ritmen alleen in hun elektronisch gereproduceerde variant. En daar werden ze gewoon door muzikanten gespeeld.'

Hoe het komt dat het hippe dansvolk is gegrepen door de Braziliana? 'Mensen zijn na tig jaar uitgekeken op techno. Deze muziek heeft een zoveel warmere lading. Er is daar een rijkdom aan ritmen te halen, terwijl we hier een beetje zijn uitgeput.'

De snelle ritmen van de batucada en de agressieve breakbeats van drum 'n' bass vullen elkaar op natuurlijke wijze aan. En zowel de traditionele bossanova als de hybride vorm hebben die landerige sensualiteit, waar een lounge-publiek zich behaaglijk tegen aan schurkt. Nieuwe bossa kon meesurfen op de loungegolf. Zo kwam het dat het Duitse Compost-platenlabel (volgens De Clercq 'het Motown van de neo-Brasilsound') in 2000, het jaar van de lounge, een klapper had met het Remixes-album van het Duitse Jazzanova.

Zuco 103 brak pas vorig jaar in Nederland door met een debuutcd die al in 1999 uitkwam. Het succes kwam met een omweg vanuit Frankrijk, Portugal, Turkije en Macedonië. 'Het zal wel een beetje aan de landsaard liggen', zegt drummer en componist Kruger. 'Tien procent van de inwoners in Nederland komt uit Zuid-Amerika, maar hun muziek vindt nauwelijks aansluiting bij de mainstream.'

In vergelijking met de rest van Europa komt Nederland er nog steeds een beetje bekaaid van af, vindt hij. Je hebt nu de wekelijkse Djazzadelics-avonden in Panama in Amsterdam, drie maal per jaar doen de steevast uitverkochte Latin Dancebeats Avonden de grote poppodia aan, en maandelijks is er in de Mazzo in Amsterdam nog Club Bongo met afro- en latinmusic.

Intussen is Kruger best te spreken over de belangstelling voor de band. Zuco 103 speelt op vier locaties tijdens Bevrijdingspop. Naar aanleiding van een concert van Zuco schreef een Frans muziekblad: 'Notre futur est Brésilien.' En de band kreeg ook lof toegezwaaid van de gevestigde orde. Paulinho Mosca, een bekend Braziliaans percussionist, kon tijdens een optreden in Portugal niets anders doen dan gefixeerd naar het podium kijken. Na afloop kwam hij langs in de kleedkamer en bleef hij jubelend de heilige zoon aanroepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden