Reportage Medisch Centrum Zuiderzee

De laatste dagen van MC Zuiderzee: ‘Dit is wel Lelystad. Geen dorp’

In Amsterdam mogen er dan volop alternatieven zijn voor het failliete MC Slotervaart, Flevoland zonder ziekenhuis in provinciehoofdstad Lelystad, dat kan eigenlijk niet, vinden betrokkenen.

Medisch Centrum Zuiderzee. Beeld Harry Cock

De gangen worden gewoon gedweild. Scootmobielen rijden af en aan. In het restaurant scheppen medewerkers in witte jassen tijdens de lunch zoals altijd de soep op. Ook al heeft de rechtbank Midden-Nederland twee uur eerder het faillissement uitgesproken van het MC Zuiderzee, de zorg gaat voorlopig door. Maar een Ziekenhuisweg zonder ziekenhuis is in Lelystad (80 duizend inwoners) plots een reëel scenario.

Het personeel mag dan zojuist ontslagen zijn door de curator, wachtend bij de receptie gaat Monique Endendijk uit Biddinghuizen er voorlopig van uit dat haar afspraak met de diëtiste gewoon doorgaat. Onwerkelijk, zegt ze, die volle parkeerplaats. ‘Ik dacht: straks sta ik voor een dichte deur.’

Al maanden zit Endendijk in een voorbereidend traject voor een maagomleiding. Of de ingreep volgende maand hier in Lelystad gaat plaatsvinden? ‘Ik heb geen idee.’ In Zwolle of Harderwijk kan ze niet terecht voor de operatie. Ook voor spoedeisende hulp is noordelijk Flevoland aangewezen op de provinciehoofdstad. ‘We hebben het over Lelystad, niet over een klein dorp.’

Voor het MC Slotervaart in Amsterdam, donderdag ook failliet verklaard, zijn in de hoofdstad genoeg alternatieven. Maar, zoals huisarts Jan van Faassen uit Emmeloord het zegt: ‘Flevoland is Amsterdam niet.’

Tot de gisteren failliet verklaarde MC IJsselmeerziekenhuizen behoren behalve het ziekenhuis in Lelystad ook poliklinieken in Emmeloord, Dronten en op Urk. De komende weken wordt een doorstart onderzocht, zegt curator Alice van der Schee. Overnamekandidaten zijn er. Maar dat het MC Zuiderzee een volwaardig nieuw bestaan krijgt, lijkt uitgesloten.

Medisch Centrum Zuiderzee. Beeld Harry Cock

De MC-kliniek in Emmeloord zal niet meteen worden gemist, denkt huisarts Van Faassen. Slechts 20 tot 30 procent van zijn patiënten komt er, de rest wijkt uit naar omliggende ziekenhui­zen. Maar helemaal geen ziekenhuis meer in Lelystad? ‘Dat is een heel ander verhaal.’

Geen overheidssteun

In 2009 kreeg het Zuiderzee nog 18 miljoen euro overheidssteun, als ‘systeemziekenhuis’. Nu gaat dat niet gebeuren. De wettelijke maximale aanrijtijd van drie kwartier voor spoed­eisende hulp en acute verloskunde komt niet in het geding als het ziekenhuis omvalt, schreef minister Bruins (Medische Zorg) dinsdag aan de Tweede Kamer.

‘De normen worden misschien op papier net gehaald, maar het is krap aan’, zegt huisarts Wilco Bloed op Urk. Het vissersdorp ligt het meest afgelegen. Zet er op de kaart een passer omheen en de ziekenhuizen in Sneek, Heerenveen, Zwolle, Harderwijk en Almere liggen allemaal op minimaal 40 minuten reistijd. En dan moet de Ketelbrug niet openstaan. ‘Voor specialistische zorg is Noordoostpolder een witte vlek.’

Op de MC-vestiging in het gezondheidscentrum op Urk kunnen patiënten een paar dagen per maand terecht bij een kno-arts, een reumatoloog, een gynaecoloog en voor cardiologie. Bloed: ‘Niet veel, maar het was er wel.’

Als huisarts koestert hij die mogelijkheden. Bovendien, zegt hij: het is juist de trend dat ziekenhuizen zich specialiseren en er in de regio zogeheten ‘anderhalvelijnscentra’ overblijven. Huisartspraktijken (‘eerstelijns zorg’) met wat specialistische zorg (‘tweedelijns’). ‘Ook om verwijzen te beperken.’

De grootste zorgen heeft Bloed over de spoedeisende hulp en geboortezorg. ‘Het geboortecijfer op Urk is hoog. Ik moet om medische redenen regelmatig doorverwijzen naar Lelystad. Sneek, dat is toch een kwartier verder.’

Voor ouderen en mensen met een beperking is uitwijken een extra opgave, zegt Herman Linzel, vicevoorzitter van de Flevolandse Patiëntenfederatie. En Flevoland vergrijst rap. ‘Je kunt niet van 80-jarigen vragen zo’n reis te maken. Het is toch naar de andere kant van het water. Mensen voelen zich meer vertrouwd met hun eigen plaats.’

Medisch Centrum Zuiderzee. Beeld Harry Cock/de Volkskrant

De provincie en gemeenten zijn uitgesproken: het is onacceptabel dat het ziekenhuis uit provinciehoofdstad ­Lelystad verdwijnt. ‘Met het wegvallen van het ziekenhuis en hiermee de acute zorg, wordt dit nog moeilijker en kan dit leiden tot levensbedreigende situaties’, stellen ze in een gemeenschappelijke verklaring.

Voor de bühne

Een motie voor behoud van het ziekenhuis werd woensdagavond tijdens een ingelaste gemeenteraadsvergadering in Lelystad unaniem aangenomen. Maar het is voor de bühne. ­Gemeenten en provincie hebben weinig te zeggen over misschien wel de belangrijkste publieke voorziening in de stad, erkent ook burgemeester Ina Adema. Zorgverzekeraars betalen en bepalen.

Sinds 2007 heeft ook Zorggroep ­Antonius uit Sneek een polikliniek in Emmeloord. Maar, zegt bestuurder Marcel Kuin: twee elkaar beconcurrerende klinieken in een plaats van 25 duizend inwoners, dat is eigenlijk te veel. Gesprekken om intensief samen te werken werden ingehaald door de ­financiële realiteit.

Denk niet dat er geen bestaansrecht is voor een streekziekenhuis, zegt Kuin. Kijk maar naar de financiële stresstest van ziekenhuizen die accountant BDO deze week publiceerde: het bescheiden Antonius staat op de vierde plaats. Kleine ziekenhuizen doen het over de hele linie meer dan behoorlijk. ‘Je moet wel met de tijd meegaan’, zegt Kuin. Het Antonius transformeerde tot een ‘thuiszorgziekenhuis’, met eigen thuiszorgtak.

Nu wil Zorggroep Antonius graag de zorg op Urk en in Emmeloord overnemen. Noordoostpolder is sowieso meer gericht op het ‘Oude Land’ dan op het ‘Nieuwe Land’ in de Flevopolder, weet Kuin. ‘Wij zijn bovendien gewend in dunbevolkt gebied te werken.’ Maar het ziekenhuis in Lelystad? ‘Dat is voor ons letterlijk en figuurlijk een brug te ver.’

De patiënt heeft ondertussen weinig te kiezen. Een vrouw die woensdagmiddag op het punt stond te bevallen en al onderweg was vanuit de Noordoostpolder naar Lelystad, kreeg het verzoek om te keren richting Sneek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden