Reportage

De laatste brokstukken van de MH17

De velden van het dorp Petrapavloka waren vanwege het geweld lang buiten bereik van de Nederlandse experts die de rampplek van de MH17 onderzoeken. Morgen kunnen ze er alsnog terecht.

Beeld AFP

'Waar is mama? Hebben jullie mama gezien?', roept het meisje. Veel ouder dan drie kan ze niet zijn. Ze loopt aan de hand van haar grootmoeder door de hoofdstraat van Petropavlovka, een dorpje dat tot voor kort op de frontlijn lag tussen de pro-Russische rebellen en het Oekraïense leger. Ze kijkt ons, de vreemdelingen die net zijn aangekomen, achterdochtig aan. 'Waarom laten jullie haar niet door?', vraagt ze.

Het is een hartverscheurend tafereel. Haar moeder, een Tsjechische, is eind januari met haar broertje uit het dorp gevlucht voor de beschietingen van de Oekraïners. Sindsdien heeft haar grootmoeder niet meer van haar gehoord. Haar vader had al eerder de benen genomen naar Rusland. 'Mama is naar haar werk', probeert haar grootmoeder het meisje te kalmeren.

Brokstukken

Petropavlovka is een van de Oekraïense dorpjes waar vorig jaar juli brokstukken neerkwamen van de Maleisische Boeing die boven rebellengebied werd neergeschoten. 'We hoorden hoog in de lucht een enorme explosie en vervolgens kwam er een regen van spullen neer, als een wolk confetti', zegt een man die over het hek van zijn gehavende huisje hangt. 'Maar de grote brokstukken en die stakkers kwamen verderop neer, in Grabovo en Rassypnoje.'

'Ik zag hoe het vliegtuig uiteenviel en met een aanzwellend geloei naar beneden kwam', vertelt Svetlana Goloeb (45). Sommige dorpelingen vluchtten hun huis binnen, bang dat het dorp door een Oekraïens gevechtsvliegtuig werd aangevallen. Maar al snel bleek dat het wat anders was. 'Ik vond al snel een veiligheidsriem en begreep dat het om een passagierstoestel ging', zegt Goloeb.

Sinds de ramp hebben experts van het repatriëringsteam een groot deel van het rampgebied kunnen afzoeken, maar de streek rond Petropavlovka bleef buiten bereik, omdat er ondanks een bestand steeds werd gevochten. Vooral in januari laaide het geweld op.

Offensief

'Het was hier vreselijk. We hebben vrijwel de hele tijd in de kelder gezeten', zegt Goloeb. 'Er was bijna niemand meer in het dorp. Vrijwel iedereen was weg. Alleen als er brood werd gebracht, kwamen we even de kelder uit.'

Na maanden in de frontlinie onder Oekraïens vuur, willen weinig mensen hier iets weten van de mogelijkheid dat vlucht MH17 door de rebellen of hun Russische helpers met een raket is neergehaald. Iedereen heeft een ander verhaal, maar allemaal komen ze erop neer dat een Oekraïens gevechtstoestel het vliegtuig heeft neergehaald.

Een andere theorie die hier opgeld doet, is dat de Oekraïners na het neerstorten van het toestel een offensief hebben ingezet om de rampplek in handen te krijgen. 'Op die manier wilden ze proberen de sporen uit te wissen', zegt een vrouw.

'Een regen van spullen, maar die stakkers kwamen verderop neer', zegt een man van achter het hek van zijn gehavende huisje.

Mijnen

Langs de weg naar Petropavlovka ligt in de berm nog een onderdeel van het vliegtuig. Volgens dorpelingen moet er nog meer liggen tussen de verdroogde zonnebloemen, maar is het gevaarlijk om op zoek te gaan omdat er mijnen en onontplofte granaten in de velden liggen.

In een maisveld loopt een man te zoeken, maar hij blijkt achtergebleven maiskolven te verzamelen voor zijn kippen. 'Er is zo slecht geoogst hier. Als je vroeger zoveel liet staan, ging je kop eraf', zegt hij. Natuurlijk is het gevaarlijk, geeft hij toe. 'Er kunnen mijnen liggen, maar we hebben geen geld en we moeten de kippen toch voeren', zegt hij. Stukken van de Boeing is hij nog niet tegengekomen.

Pjotr Litvinenko toont de vuistdikke handleiding voor vliegpersoneel die in zijn tuin terechtkwam op de dag van de crash van de MH17.

Stukje romp

Anderen hebben wel spullen van de MH17 gevonden. Pjotr Litvinenko (54) laat een stukje van de romp zien, met de rood-blauwe kleuren van Malaysia Airlines. 'Maar ook de kleuren van de Russische vlag', zegt hij. 'Daarom dachten we eerst dat het een stuk van het vliegtuig van president Poetin was. Die was toen ook onderweg.'

Op die 17de juli kwam ook een vuistdikke handleiding voor de bemanning van het vliegtuig in zijn tuin terecht. 'Malaysia Airlines. Safety emergency procedures manual' staat op de klapper. Uit de berg spullen vist hij een TNT-Post pakketje op met kaarten van radioamateurs.

De laatste passagiers

Behalve het nog 'onontgonnen' gebied rond Petropavlovka neemt een team met experts uit Nederland en Maleisië de komende weken ook de voornaamste crash site onder de loep. Het team krijgt bijstand van de plaatselijke rampendienst MTsjS.

Het is de bedoeling de grond op de crash site af te graven. Op die manier hoopt het team resten te vinden van de laatste twee passagiers van het toestel die nog niet zijn gevonden.

De overige 296 mensen die aan boord waren van MH17 zijn wel geidentificeerd.

Als we weggaan, komt hij aanzetten met een stapeltje bankkaarten van een van de slachtoffers: er zit zelfs een ov-kaart en een bonuskaart van Albert Heijn bij, maar de portemonnee ontbreekt.

Nu het wat rustiger in het gebied is, wil het repatriëringsteam ook dit laatste stuk van het rampgebied uitkammen. Maar de dorpelingen betwijfelen of het bestand lang zal standhouden. 'Wij geloven niet in de Oekraïners. We hopen dat onze mensen hen snel zullen wegjagen, uit de hele provincie Donetsk', zegt een vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden