Boeren nemen deel aan het boer-burgerontbijt. Farmers Defence Force organiseerde dit ontbijt om Nederlandse burgers te bedanken voor hun steun tijdens de protesten.

Nieuws Protest

De laatste boeren keren vanmiddag huiswaarts, wat hebben ze geoogst in Den Haag?

Boeren nemen deel aan het boer-burgerontbijt. Farmers Defence Force organiseerde dit ontbijt om Nederlandse burgers te bedanken voor hun steun tijdens de protesten. Beeld ANP

Ook de laatste actievoerende boeren keren donderdagmiddag vanuit Den Haag huiswaarts. Op het Binnenhof gaat het debat over de stikstofuitstoot verder. De vraag is: wat hebben de boeren geoogst? Voorlopig vindt het kabinet nog steeds dat de stikstofuitstoot in Nederland moet verminderen en dat ook de boeren daaraan moeten bijdragen.

Langs de Hofvijver organiseerden boeren vanochtend een ‘boerenontbijt’ om het ongemak van de Hagenaren te verzachten nadat zij gisteren de stad Den Haag en een groot deel van het land hadden platgelegd . Voorbijgangers konden bij de kraampjes terecht voor gratis broodjes met ei, kaas en vleeswaren en yoghurt, melk en appelsap van de boer. Het ontbijt is het sluitstuk van twee actiedagen. Voor de tweede keer in tweeënhalve week tijd wisten boeren de aandacht van samenleving en politiek te grijpen.

De frustratie is groot onder boeren. Zo bleek al op 1 oktober toen zij massaal naar het Haagse Malieveld trokken en met hun trekkers de langste files ooit veroorzaakten. En zo bleek ook gisteren (en nog een beetje vanochtend) toen duizenden boeren uit het hele land meededen aan een van de grootste boerenstakingen ooit. Het aangeboden boerenontbijt vanochtend hield het midden tussen oer-Hollandse gezellige kneuterigheid en overkokende boerenwoede. Een sneetje wit met omelet blijkt goed samen te gaan met een tirade tegen ‘Den Haag dat meer regels uitpoept dan een koe mest’.

Boeren met eten onderweg op het Malieveld. Beeld ANP

De oogst van twee landelijke actiedagen en meerdere boerenprotesten bij lokale provinciehuizen is moeilijk te definiëren. De gewonnen sympathie is een belangrijk winstpunt voor de boeren. Die bleek groot op 1 oktober en blijkt bovendien tegen een stootje te kunnen. Een geforceerde Groningse deur en wat boerenongehoorzaamheid wordt de protesterende boeren als geheel niet aangerekend.

Woensdag stonden langs de wegen weer duizenden mensen met opgestoken duimen. Ouders en kinderen zwaaiden naar de passerende trekkers. Het moet de boeren goed doen, (gebrek aan) waardering was een van de voornaamste redenen waarom ze de straat op gingen.

Maar de politieke opbrengst is vooralsnog mager. Tussen de eerste en tweede landelijke protestdag verscheen het stikstofadvies van de commissie-Remkes dat onverkort werd overgenomen door landbouwminister Schouten. Coalitiepartijen VVD en CDA toonden zich solidair met de boeren, regeringspartner D66 hield vast aan de noodzaak van een kleinere veestapel. De verschillende standpunten in de coalitie hebben nog niet geleid tot nieuw kabinetsbeleid. Voorlopig vindt het kabinet nog steeds dat de stikstofuitstoot in Nederland moet verminderen en dat ook de boeren daaraan moeten bijdragen.

Minister Schouten probeert boeren wel te ontzien en tegelijkertijd het aantal dieren te verminderen. ‘Er ligt een grote opgave, de stikstofdepositie móét naar beneden. Daarvoor zijn maatregelen nodig, ook op landbouwgebied’, zei ze onlangs. Ze hoopt op boeren die zich vrijwillig willen laten uitkopen. 

De vraag is of die kabinetsaanpak genoeg stikstofvermindering oplevert. Begin deze week meldden onderzoekers van de Universiteit Wageningen dat landelijke maatregelen onvermijdelijk zijn om de stikstofconcentratie in de grond echt terug te kunnend ringen.

Protesterende boeren ontwaken op de Koekamp, waar zij de nacht hebben doorgebracht na de tweede landelijke protestdag. Beeld ANP

Nieuw overleg 

Donderdag ontvangt Schouten eerst de provincies, verenigd in het IPO (interprovinciaal overleg). De minister stippelt de grote lijnen uit, maar de provincies zijn verantwoordelijk voor de lokale uitvoering van het stikstofbeleid. Afgelopen week bleek dat Rijk en provincies verschillen van mening over de juiste aanpak. Ook provincies onderling reageerden verschillend op de boeren die met trekkers voor hun provinciehuizen verschenen. Op maandag schorten meerdere provincies hun stikstofbesluiten tot nader order op.

Aan het eind van de middag, rond 17.00 uur, gaat de minister in debat met de Tweede Kamer. Ook daar heerst onder een meerderheid nog steeds de overtuiging dat de stikstofuitstoot moet worden aangepakt. Sinds de Raad van State eind mei een streep zette door het gedoogbeleid voor stikstofproducerende projecten, liggen veel bouwplannen stil in afwachting van nieuw beleid. De veeteelt kan daarbij als grote stikstofproducent volgens de regering niet ongemoeid blijven.

De boeren houden na het ontbijt nog een wandeling door Den Haag, een ‘Tour de Boer’. Daarna keren ze huiswaarts met hun trekkers. Langs de wegen zullen weer zwaaiende mensen staan. De sympathie hebben ze binnen, van de meeste mensen in het land en ook van een groot deel van de Kamer. Toch is ingrijpen nodig, blijft voorlopig de consensus in Den Haag.

Liveblog van een dag vol protesten: lees hier alles terug over de actie van de boeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden