De laatste Aedema

De zoektocht naar overgrootmoeder wordt kinderlijk uitgewerkt.

Marjolijn van Heemstra

De laatste Aedema

De Bezige Bij; 256 pagina's; € 18,90.

De laatste verheffing in de adelstand dateert van 1939, en vanaf 1953 zijn verheffingen niet meer toegestaan. Gevolg is dat de adel in Nederland langzaam uitsterft.

In De laatste Aedema, het romandebuut van Marjolijn van Heemstra (1981), zelf afkomstig uit een adellijk geslacht, lezen we hoe de jonge freule, Loina Aedema, zich met de teloorgang van haar klasse probeert te verzoenen. Als alleen zij en haar onvruchtbare oom Samson nog over zijn, besluit Loina de familiegeschiedenis te archiveren. Met hulp van een voormalig bediende sorteert Loina zowel de brieven als de beenderen. In het familiegraf echter ontbreekt het stoffelijk overschot van Loina's overgrootmoeder. Waar is dat gebleven?

Loina's overgrootma ging het pad dat meer rijkeluismeisjes begin vorige eeuw volgden. Onder invloed van de theosofie en het optimistische geloof in de universele verbondenheid van mensen trok oma naar Madras in India. Daar sloot zij zich aan bij de spirituele beweging van Jiddu Krishnamurti. Doel was de wereld te verbeteren. Haar peuterzoontje liet ze achter.

Het dilemma in De laatste Aedema is eenvoudig: kiest een individu voor de traditie of is het belangrijker een eigen weg te zoeken naar verbinding in het hier en nu? Triviaal zijn de tegenstellingen tussen het plebs en de aristocraten: mensen met Nickelsonjasjes hebben iets slechts in de zin, en de adel is wars van Prada.

Van Heemstra is om haar poëziebundel Als Mozes had doorgevraagd (2009) geprezen, maar ook viel het adjectief 'kinderlijk'. Dat precies kenschetst dit debuut. Het is schematisch, karikaturaal, en inhoudelijk naïef. Al te plastische zinnen als '... het lijkt of er in mijn hoofd een raam open waait' maken het er niet beter op. Jammer; ze had goud in handen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden