De kweekvis verslaat de koe

Voor het eerst in de geschiedenis wordt er meer vis gekweekt dan er rundvlees wordt geproduceerd. Dat heeft ook nadelen.

In een van de fabels van de Griekse verteller Aesopus (620-564 v. Chr.) beraamt een meute ossen een moordaanslag op de slagers in het dorp. De ossen pikken het niet meer dat ze bij bosjes naar de slachtbank verdwijnen en hitsen elkaar op de slagers te doorboren met hun horens. Dan neemt een oude, wijze os het woord. 'We haten en vrezen de slagers misschien, maar ze doen hun misdadige werk uiterst vakkundig. Als wij ze uitmoorden, zullen de mensen nog steeds rundvlees willen eten en zullen er nieuwe en minder geoefende slagers opstaan die ons alleen maar meer leed zullen berokkenen.'


Het heeft een paar millennia geduurd, maar langzaam maar zeker lijkt het lot van de ossen te kenteren - zonder dat ze daar een bloedbad voor nodig hebben. De hulp komt uit onverwachte hoek: de kweekvis. Voor het eerst in de geschiedenis wordt er meer vis gekweekt dan er rundvlees wordt geproduceerd. De groei van de rundvleesproductie vlakt de laatste jaren af, terwijl de kweekvisproductie juist stormachtig groeit.


In 2012 bereikte de mondiale productie van kweekvis - ook wel aquacultuur genoemd - de nieuwe recordhoogte van 66 miljoen ton, tegen 63 miljoen ton rundvlees, zo berekende het Earth Policy Institute op basis van cijfers van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties. De kweekvis verslaat dus de koe.


De kweekvis is ook bezig zijn in zee gevangen soortgenoot te verslaan. Binnen nu en enkele jaren zullen mensen meer kweekvis dan wilde vis eten, verwacht het Earth Policy Institute. Nu wordt er jaarlijks nog een slordige 90 miljoen ton wilde vis gevangen. De ecologische denktank uit Washington spreekt van een 'historische verschuiving in de voedselproductie'. De wereldbevolking blijft maar groeien, maar tegelijkertijd proberen veel mensen hun consumptie van rood vlees te verminderen. Vis wint juist aan populariteit als eiwitbron. De gemiddelde mens eet nu een kleine 9 kilo rundvlees per jaar, tegen 10,6 kilo in de jaren zeventig. De visconsumptie is dezelfde periode juist gegroeid van jaarlijks 11 naar bijna 19 kilo.


Hoewel de kweekvis de koe inmiddels achter zich laat, eten we wel nog altijd beduidend meer kip en varkensvlees. Maar de kweekvisproductie groeit het snelst van alle dierlijke eiwitbronnen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om zalm of zeeforel, of om zoetwatervissen als pangasius en tilapia. Veruit het merendeel van de kweekvissen wordt geproduceerd en geconsumeerd in Azië - alleen de Chinezen nemen al 62 procent van de wereldproductie voor hun rekening. Vooral kweekkarpers zijn populair in China.


De stormachtige groei van de kweekvisserij verloopt niet zonder problemen zoals watervervuiling, grootschalig antibioticagebruik en het verdwijnen van mangrovebossen. Op de Filipijnen heeft het kweken van garnalen de afgelopen veertig jaar tweederde van de mangrovebossen doen verdwijnen.


Een ander probleem, signaleert het Earth Policy Institute, is dat gekweekte zalm en garnalen vismeel en visolie eten, en daarvoor moet alsnog wilde vis zoals sardines, haring en ansjovis worden gevangen. Dat terwijl bij deze vissen het gevaar van overbevissing op de loer ligt. Viskwekers proberen hun zalmen wel op een vegetarisch dieet te zetten, maar tegelijkertijd neemt de vraag naar kweekzalm zo snel toe dat Noorwegen inmiddels 's werelds grootste importeur van visolie is.


In Nederland is vorig jaar een wereldwijd keurmerk voor verantwoorde kweekvis gelanceerd: het Aquaculture Stewardship Council-label. Dat keurmerk moet garanderen dat de vis met respect voor mens en milieu is gekweekt. Viskwekers die het ASC-keurmerk willen voeren, moeten kinderarbeidvrij zijn, verantwoord omgaan met antibiotica, het milieu ontzien en geen bedreiging vormen voor wilde vissoorten.


Het Earth Policy Institute pleit ervoor dat kwekers hun vissen zo veel mogelijk een vegetarisch dieet voorzetten. Maar de denktank hoopt ook dat de hongerige mens niet alleen de ossen, maar ook de vissen wat vaker met rust zal laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden