De kunststukjes van Tielrooij

Evenals vorige week leg ik enkele partijen voor uit de carrière van Theo Tielrooij, de markante IJmuidenaar die onlangs op 64-jarige leeftijd overleed....

Maar dat niet alleen. Want daarnaast zou men Tielrooij's overwinning op Pippel, mèt de zege die hij in de slotronde van de halve finales 1973 op Van der Sluis behaalde, als de belangrijkste partij uit zijn sportieve loopbaan kunnen beschouwen.

In tegenstelling namelijk tot wat ik u vorige week op de mouw speldde, eindigden Tielrooij en Pippel op de gedeelde tweede plaats, achter Wim de Jong. Maar dankzij een hoger 'SB' kwalificeerde Tielrooij zich wèl voor de halve finales van het NK 1973, en Pippel nìet. Bij elke andere uitslag in onderstaande partij was dat precies andersom geweest en had Tielrooij dus nooit tot de finale kunnen doordringen!

Pippel-Tielrooij

(kwartfinales 1972)

1.32-28 18-23 2.38-32 16-21 3.31-26 11-16 4.34-29 23x34 5.40x29 7-11 6.42-38 20-25 7.47-42 25-30

Brengt het Van Leeuwen-systeem op het bord.

8.35x24 19x30 9.45-40 30-35 10.37-31 15-20 11.41-37 10-15 12.39-34 20-25 13.43-39 14-20 14.46-41 9-14

Dit trekt een wel erg zware wissel op de zwarte stand. Mijns inziens verdiende een opstelling met 13...13-19, 14...9-13 en 15...15-20 enz. de voorkeur.

15.49-43 13-19 16.31-27

Sterk in aanmerking kwam ook 16.29-23! gevolgd door 17.31-27 en 18.36-31.

16...19-24 17.37-31 4-9 18.41-37 9-13

Zie diagram 1

Met enkele kleine wijzigingen (5 op 9, 50 op 45 en 48 op 47) zou deze stand zich ook voordoen in de partij Buurke-P. van Harten, Hoogezand 1977. Na 20.47-41 1-7 21.28-22 17x28 22.33x22 24x33 23.38x29 14-19 24.26x17 12x21 25.31-26 7-12 26.26x17 12x21 stond zwart zonder meer bevredigend.

19.28-22!

Hiervan gaat nu, dankzij het open veld 9, veel meer kracht uit dan bij Buurke.

19...17x28 20.33x22 24x33 21.26x17

Misschien was 21.39x28! nog sterker geweest, bijvoorbeeld 21...1-7 (21...12-17? 22.28-23! +) 22.26x17 12x21 23.38-33 13-19 24.42-38 21-26 25.22-18! met prachtig spel voor wit.

21...12x21 22.39x28 21-26

Ziedaar het verschil. Overigens gaat wit - voorlopig! - nog steeds aan de leiding.

23.38-33 11-17 24.22x11 6x17 25.27-22 17-21 26.31-27 14-19 27.42-38 20-24 28.43-39 24-30

Beide spelers blijven naar een maximum aan complicaties streven.

29.33-29 8-12 30.48-42 3-8 31.38-33 12-18 32.42-38 19-23 33.28x19 13x24 34.29x20 15x24 35.22x13 8x19 36.27-22!? 1-7 37.33-28?

Onder druk van de klok begaat Pippel een fout die de kansen doet keren. Evenals op de vorige zet had hij 37.34-29! moeten doen, zonder vrees voor de (nieuwe) decorwisseling 37...30-34 38.29x20 34x45 39.20-15.

37...5-10 38.22-18??

Een regelrechte blunder. Maar inmiddels had Tielrooij, die immers elk gewenst moment 19-23! en 24x13 kan doen, tòch al de beste papieren.

38...26-31! 39.37x17 7-12 40.18x7 2x42

Wit geeft het op.

Aldus kwalificeerde Tielrooij zich voor de halve finales van het NK 1973, waarin hij, dankzij een vierde plaats, deelname aan de eindronden wist af te dwingen.

In 1974 leek de geschiedenis zich te gaan herhalen. In elk geval was Tielrooij met zijn eclatante zege op Evert Bronstring, in die jaren een vaste NK-finalist, op de goede weg.

Bronstring-Tielrooij

(halve finales NK 1974)

1.33-28 17-21 2.39-33 21-26 3.44-39 11-17 4.50-44 6-11 5.33-29 20-25 6.38-33 14-20 7.42-38 10-14 8.47-42 17-21 9.28-22

Slechts drie dagen later ontstond in een trainingspartij Sijbrands-Tielrooij vrijwel dezelfde stelling. Met 49 op 47 koos ik toen voor die andere opstoot: 28-23x23. De ruil naar 22 blijkt, althans bij het scherpe en consequente vervolg dat Bronstring en Tielrooij er aan geven, nauwelijks speelbaar voor wit.

9...18x27 10.31x22 12-17 11.32-28 19-24! 12.37-31 26x37 13.42x31

Met de bedoeling 13...21-27? 14.41-37, 15.35-30! en 16.29-24 enz. Maar zwart heeft veel beter:

13...21-26! 14.41-37 7-12!

Met simpele middelen schakelt zwart het terugruiltje 37-32x41 uit. Het gevolg is dat wit, die tòch al overontwikkeld is, niet meer onder een frontale botsing uit kan.

15.38-32 14-19! 16.43-38 9-14!

Door een hekstelling met een extra schijf op de lange diagonaal te formeren, haalt Tielrooij nu ook aan de andere bordrand elke denkbare ontsnappingsmogelijkheid (34-30x30, 29-23) uit de stand.

17.49-43 2-7 18.48-42 4-9 19.46-41 5-10 20.32-27 17-21! 21.38-32

Zie diagram 2

21...12-18(?)

Een schoonheidsfoutje dat zonder gevolgen zal blijven. Maar analytisch bezien verdiende 21...12-17! beslist de voorkeur. Na 22.42-38 7-12 23.22-18 12x23 24.29x18 13x22 25.27x18 8-13 26.34-29 13x22 27.29-23 3-8 28.32-27 21x32 29.38x18 1-6! 30.43-38 17-21! is niet te zien wat wit nog tegen de dreiging 31...8-13 + kan uitrichten.

22.43-38?

Bronstring profiteert nìet. Aangewezen was 22.42-38! Daarop had kunnen volgen:

1) 22...7-12 23.22-17 11x22 24.28x17 1-6 25.27-22 18x27 26.31x22 12-18 en nu de grootscheepse vereenvoudiging 27.17-11! gevolgd door 29.29-23 en 31.34-30 enz.

2) 22...8-12 23.22-17 11x22 24.28x8 3x12 25.27-22 18x27 26.31x22 7-11 en nu is het cruciale verschil met het partijverloop dat wit over de 6x6 ruil 27.37-31!!, 28.29-23, 30.34-30 en 31.39x26(!) beschikt.

22...8-12!

Alleen zo. Na 22...7-12(?) 23.22-17 11x22 24.28x17 1-6 25.27-22 18x27 26.31x22 had wit 26...12-18 met 27.17-12(!) 8x28 28.32x12 beantwoord.

23.22-17 11x22 24.28x8 3x12 25.27-22 18x27 26.31x22 7-11! 27.32-28 12-18!

Een schoolvoorbeeld van tempodwang. Zwart forceert materiaalwinst.

28.35-30

Ook na 28.37-32 18x27 29.41-37 24-30 30.35x24 19x30 is reële compensatie voor wit nergens te bekennen.

28...24x35 29.29-23 18x27 30.23-18 13x22 31.28x6 20-24 32.37-32 24-29 33.33x4 14-20 34.4x31 26x46 35.42-37 21-27 36.32x21 46x49 37.21-17 16-21 38.17x26 20-24 39.34-29 24x33 40.39x28 25-30 41.28-23 10-14 42.44-39 35x33 43.23-18 30-34 44.18-12 34-40 45.45x34 33-39

Wit geeft het op.

Ondanks deze fraaie overwinning zou Tielrooij ditmaal in de halve finales blijven steken, voornamelijk doordat hij in de slotronde een finaal gewonnen stelling tegen Gordijn op dramatische wijze uit handen gaf. Op dat spannende duel met Gordijn zal ik in de loop van 1999 terugkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden