Postuum

De kunstacademiestudent die treinkaper werd: Junus Ririmasse (71) overleden

De Molukse treinkaper Junus Ririmasse is op 71-jarige leeftijd overleden. Nadat hij zijn gevangenisstraf had uitgezeten, wijdde hij de rest van zijn leven aan zijn zoektocht naar gerechtigheid.

Junus Ririmassi, een van de drie kapers die de bestorming overleefde. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Junus Ririmassi, een van de drie kapers die de bestorming overleefde.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Hij was de man die aan de noodrem trok. Met die handeling op 23 mei 1977 zette Junus Ririmasse een gebeurtenis in gang die een lelijk litteken zou achterlaten op de naoorlogse geschiedenis van Nederland. Een gebeurtenis waarbij vierenveertig jaar later het onderscheid tussen daders en slachtoffers nog altijd lastig te maken valt.

Ririmasse, geboren op Sumatra, was een kunstacademiestudent van 27 toen hij op een dinsdagochtend zijn huis in Bovensmilde verliet om even later met acht Molukse vrienden in de trein van Assen naar Groningen te stappen. Vlak bij het dorp De Punt bracht hij de vierdelige hondenkop tot stilstand, waarna de vrienden hun wapens trokken en vierenvijftig passagiers gijzelden. Met hun kapingsactie wilden ze de Nederlandse regering dwingen zich alsnog in te zetten voor een onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken, een belofte die de Molukkers in de jaren vijftig was gedaan maar nooit was nagekomen.

Als enige kaper met een nepwapen had Ririmasse de taak de mannelijke passagiers te bewaken, nadat die apart waren gezet van de vrouwen. Dat de gijzeling negentien dagen zou duren, had hij niet voorzien, zei hij in 2007 in het Dagblad van het Noorden. ‘We hadden geen idee en hielden overal rekening mee. We wilden ons doel bereiken. Ik was bereid mijn leven daarvoor te geven.’

Op 11 juni 1977 maakten militairen met geweld een einde aan de kaping. Twee passagiers en zes kapers vonden daarbij de dood. Ririmasse kreeg tien kogels in zijn lijf, maar overleefde de bestorming. Zijn vriend Matheus Tuny stierf in zijn armen.

Na een verblijf van drie maanden in het ziekenhuis werd Ririmasse veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Acht jaar later kwam hij vrij en ging hij als kunstenaar aan de slag, iets dat hem alsmaar moeilijker zou afgaan door een herseninfarct waaraan hij een halfzijdige verlamming overhield.

‘Ik voel niks’

Ondertussen wijdde Ririmasse de rest van zijn leven aan zijn zoektocht naar gerechtigheid. ‘Ik voel niks. Helemaal niks. Ik vraag me alleen af waarom ze dood zijn’, zei hij in 2014 bij de eerste herdenking van de treinkaping. Dat er ook passagiers om waren omgekomen, zat hem dwars, dat was volgens hem nooit de bedoeling geweest. Hij zocht contact met Anne van der Sarre, de verpleegster die zijn verwondingen had behandeld, en met Kees Kommer, toenmalig commandant van de betrokken precisieschutters. Met beiden bouwde hij een vriendschap op.

In 2013 publiceerde Ririmasse samen met freelance journalist Jan Beckers een onderzoeksrapport over de beëindiging van de kaping, op basis van autopsierapporten, foto’s en tientallen gesprekken met betrokkenen. Hun conclusie: zeker vier kapers waren door militairen van dichtbij doodgeschoten, terwijl ze al uitgeschakeld waren of zich overgaven. Met dat rapport in handen daagde advocaat Liesbeth Zegveld de Nederlandse staat voor de rechter.

Voor Ririmasse liep de zaak uit op een deceptie. Op 1 juni van dit jaar oordeelde het Haagse gerechtshof dat de militairen geen buitensporig geweld hadden gebruikt. Op 9 september, na langdurig ziek te zijn geweest, overleed Ririmasse op 71-jarige leeftijd.

Oud-commandant Kees Kommer denkt met warme gevoelens aan hem terug, zei hij zaterdag in het Dagblad van het Noorden. ‘We hebben destijds samen bij het graf van de kapers van De Punt gestaan en ik heb mijn arm om hem heen geslagen. Hij heeft een plaats in mijn hart, dat zal altijd zo blijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden