Gastcolumn

De kunst van het opvoeden (zonder Zembla en Jo Frost)

Nee, van boeken of televisieprogramma's moet je het niet hebben. Opvoeden doe je door op je eigen kompas te varen.

Jo Frost van het televieprogramma Supernanny. Beeld afp

Gewoontegetrouw stond ik die ochtend bij mijn vader in de badkamer, ook al was ik geen tien meer en die plek aan het pleintje allang niet meer mijn thuis. 'Ik denk niet dat we aan kinderen beginnen. Er zijn al veel te veel mensen op deze aarde.' Ik had dit niet zelf bedacht - het waren de woorden van onze beste vriend - maar ik stond er volledig achter. We moesten onze verantwoordelijkheid nemen voor het probleem van de mondiale overbevolking. 'Ach kind', sprak mijn vader via de spiegel, het scheermes aan de wang. 'De wereld heeft altijd behoefte aan aardige en verstandige mensen.'

Ik was dan wel 25 en afgestudeerd, maar nog niet erg volwassen.

Vijf jaar later was ik in verwachting van ons eerste kind. Mijn verheven overwegingen had ik ingewisseld voor basale twijfels en angsten.

Bij ons trouwen hadden we een paar lammeren gekregen. Een goede grap van het advocatenkantoor waar ik toen werkte. De lammeren had ik vernoemd naar mijn baas en zijn secretaresse. Henk en Ria waren eigenlijk niet zoveel aan. Ria was nogal zenuwachtig en Henk leek met zijn gemekker meer op een geit dan op een schaap. Op een dag kwam ik thuis en bleek Henk dood en al begraven. Ria is later gesmolten in de regen. In de war vanwege mijn groeiende buik moest ik steeds aan die beesten denken. Daar had ik absoluut met liefde voor willen zorgen, maar niet altijd. Af en toe een dagje zonder moest kunnen. Ik was bang dat ik hetzelfde zou krijgen met een baby.

Hoogzwanger maakte ik de kardinale vergissing naar een Canadese documentaire over opvoeden te zappen. In mijn eentje voor de buis sloeg de paniek toe. Via een boven het ledikantje en ontbijttafel opgehangen videocamera was ik getuige van het hopeloos falen van jonge ouders. Het ene kind stond 's nachts urenlang met de knuistjes aan de spijlen te krijsen, het andere hield een hap pap een half uur bewegingsloos in z'n mond, steeds als moeder naar het werk moest. Dit tergende gedrag ging net zo lang door totdat de tot wanhoop gedreven ouders alle zelfbeheersing verloren en hun kind onder het genadeloze oog van de camera een klinkende mep verkochten. Vol afgrijzen heb ik de televisie uitgezet. Jemig, mijn kind was nog niet eens geboren. Waarom zou ik het beter doen? Ik, die niet eens in staat was iedere dag een emmer schoon water bij Henk en Ria neer te zetten.

Eenogig monster

Onze dochter kwam in een golf van kalmte ter wereld. De angst dat ik een eenogig monster had gebaard hield maar een paar seconden aan; om mij een plezier te doen opende ze allervriendelijkst ook het tweede oogje.

De nachtmerrie van niet slapen en eten is me bespaard gebleven. Dit meisje snurkte vanaf het begin als een marmot en sperde haar mond wagenwijd open voor iedere hap die haar werd voorgehouden. Ze bleek wel, wat je noemt, een karakter. De opvoedkundige bestsellers uit die tijd boden in dat opzicht weinig houvast. Dr. Spock heeft weliswaar één keer goed geholpen, maar dat was in verband met gevolgschade van de karakterkwestie. Het gezichtje van mijn baby was na een nu-stop-je-eindelijk-met-huilen-wandeling voor de helft knalrood verbrand. Dat haar driftige stampvoeten kon worden toegeschreven aan 'een sprongetje' leek mij indertijd al lariekoek, maar inmiddels kan Oei, ik groei! officieel bij het oud papier. De auteur is ontslagen en terecht. Je kunt kwetsbare moeders niet ongestraft op het verkeerde been zetten.

Als een viswijf

Nee, van boeken of televisieprogramma's moet je het niet hebben. Opvoeden doe je door op je eigen kompas te varen en ook dan gaat het natuurlijk wel eens mis. Je flanst op het laatste moment een feeënpakje in elkaar dat halverwege de optocht aan rafels scheurt bijvoorbeeld. Of je kind stapt als enige de klas in zonder glimpotje met oasis. Maar hee, carnaval is een verschrikkelijk feest en kerstknutselmiddagen zouden verboden moeten worden. Bij zo'n gelegenheid bedroevend uit de hoek komen valt in de categorie schapen een dagje zonder vers water. Tegen andere ellende kun je je simpelweg niet wapenen.

MSN en Hyves stapten als griezelige Extraterrestrials dwars door het raam naar binnen en de mobiele telefoon sloop de trap op nog voordat we regels voor die krengen hadden kunnen bedenken. Ik heb soms traag gereageerd maar ik verwijt mezelf niets. Ja, dat schreeuwen als een viswijf toen dochter voor de zoveelste keer de helft van mijn klerenkast in een prop op de grond had achtergelaten. Dat was inderdaad weinig verheffend en had ik liever niet gedaan. Het is ook niet effectief gebleken.

Maar nu is mijn dochter 18 en ze doet eindexamen. Ondanks 24/7 Facebook/ Instagram/Snapchat, ondanks de troep, ondanks dat ellendige uitgaan, is ze sterk, stevig en zelfbewust, dapper en sociaal. En duizend keer ondernemender dan ik op die leeftijd. Ze is een aardig en verstandig mens geworden. Met een beetje vertrouwen doen kinderen dat gewoon vanzelf.

Alexa Gratama is jurist en werkzaam in de rechtspraak. Deze maand is zij gastcolumnist van Volkskrant.nl.

Een jongen is in slaap gevallen in de kinderwagen tijdens de carnavalsoptocht in Maastricht. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden