Update

'De krant zet geen 'foei' meer naast opiniestuk Wilders'

Vorige week plaatste de Volkskrant een opiniestuk van Geert Wilders over Turkije, zonder er meteen een oordeel over te vellen. Dat was vier jaar geleden wel anders, schrijft Margreet Vermeulen, ombudsvrouw van de krant.

Geert Wilders in de Tweede Kamer. Beeld null
Geert Wilders in de Tweede Kamer.

Toen PVV-leider Geert Wilders in 2007 op de opiniepagina van de Volkskrant een oproep deed om de Koran te verbieden, kreeg de krant bijna vijfhonderd boze brieven. De krant had Wilders geen podium mogen bieden om zijn 'verwerpelijke ideeën te spuien'. Toen Geert Wilders afgelopen zaterdag op de opiniepagina een oproep deed het feest rond de 400 jaar oude banden tussen Turkije en Nederland te schrappen, bleef het bijna stil. Slechts één lezer schrijft ontsteld: 'Een ingezonden stuk van Wilders in MIJN krant, de Volkskrant. Wilt u dit niet meer doen!! Anders moet ik na 45 jaar mijn abonnement opzeggen.'

Een oproep om de Koran ('een fascistisch boek') te verbieden, is niet van dezelfde orde als een pleidooi om het staatsbezoek van de Turkse president Gül af te zeggen en de 400 jaar oude betrekkingen met Turkije niet te vieren. Maar dat alleen verklaart niet het enorme verschil in lezersreacties. Want het ongenoegen van de lezer betreft niet zozeer Wilders en zijn boodschap. De woede richtte zich op de krant die Wilders geen podium had mogen bieden omdat hij daarmee de kans krijgt extra zieltjes te winnen.

Wat toen van veel lezers niet mocht, mag nu blijkbaar wel. Voor de redactie geldt ongeveer hetzelfde. Over het wel/niet afdrukken van het anti-Koranstuk van Wilders werd op de redactie destijds heftig gedebatteerd. Want waarom zou de krant meningen afdrukken die men op de redactie overwegend abject vindt?

Dat is een discussie die twintig jaar geleden al de kop op stak. Het begon met Frits Bolkestein die in 1992 in de Volkskrant de ruimte kreeg om te schrijven dat bepaalde westerse liberale waarden (zoals de vrijheid van meningsuiting en de scheiding van kerk en staat) richtsnoer moesten zijn bij de integratie van moslims. Ook toen Pim Fortuyn in een interview met deze krant in 2002 de islam een 'achterlijke godsdienst' noemde, waren vriend en vijand verbaasd.

Inmiddels is de discussie geluwd. Er is op de redactie brede steun gegroeid voor het hoofdredactionele uitgangspunt dat de krant niet tot taak heeft de PVV te veroordelen of te bestrijden, maar erover te berichten. Sterker nog: als de krant alleen de 'fatsoenlijke' standpunten van Wilders zou publiceren, kunnen lezers gaan denken dat de PVV nog niet zo'n slechte keus is. Nu weten ze tenminste waar ze aan toe zijn. De Volkskrant zou de lezer volgens mij een slechte dienst bewijzen door die informatie achter te houden.

Los daarvan wil de hoofdredactie dat de krant ook een podium is voor het maatschappelijk debat. De opiniepagina's zijn bewust meerstemmig zodat daar valt te lezen hoe de meningen in Nederland botsen. En het gedachtengoed van de PVV, met 24 zetels in het parlement, maakt daar deel van uit. Soms. Want de PVV levert vrijwel elke week een artikel voor de opiniepagina's aan en Wilders zelf elke maand. Meestal worden die stukken dus niet geplaatst. Omdat ze een actuele aanleiding ontberen of omdat het losse flodders zijn.

De oproep om geen feest te vieren met de Turken, was wel actueel. De voorbereidingen voor het feest en het staatsbezoek zijn immers in volle gang. Wilders stootte er zijn partners in de gedoogconstructie mee voor het hoofd. Mogelijk zou de Turkse regering er aanstoot aan nemen. En Wilders zou zijn oproep hoe dan ook een paar dagen later in de Tweede Kamer doen bij het debat over de begroting van Buitenlandse Zaken. Redenen genoeg om dit artikel wel te plaatsen.

Nieuw is de presentatie van opiniestukken die rumoer gaan veroorzaken. Toen de redactie het anti-Koranstuk van Wilders in 2007 plaatste, gebeurde dat 'met een mondkapje voor en plastic handschoenen aan'. Dat schrijft historica Annet Mooij in haar boek over de geschiedenis van de Volkskrant sinds 1980. Ze bedoelt dat pal naast Wilders' bijdrage een commentaar werd afgedrukt waarin de opvattingen van Wilders 'onzinnig en misleidend' werden genoemd en waarin de krant zich afvroeg of de PVV nog wel toerekeningsvatbaar was.

Dat kwam een beetje hypocriet over. Een opzienbarend stuk plaatsen en tegelijkertijd heel hard 'foei' roepen tegen de auteur. Met die dubbelhartigheid heeft de krant inmiddels afgerekend. Het stuk van Wilders werd afgelopen zaterdag aangekondigd met een neutraal nieuwsbericht op pagina 9, maar de krant onthield zich van commentaar. De lezer mocht zelf een oordeel vormen; geen redactie dit keer die hem aan het handje nam.

Pas na het weekend drukte de krant een commentaar af en reacties van andere politici. De suggestie van Wilders om geen feest met Turkije te vieren werd net zo afgehandeld als ander nieuws. Misschien is dit wel het teken dat de krant zich definitief heeft omgevormd van een krant die preekt voor eigen parochie tot een meerstemmig dagblad: een spiegel van het maatschappelijk debat.

Margreet Vermeulen is ombudsvrouw van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden