De krant kun je niet missen

De Telegraaf begon een zondagskrant. Het Algemeen Dagblad introduceerde een dagelijks sportkatern. Bij de Volkskrant hadden ze al een kleurenmagazine....

Maar toch.

De oplage van Trouw zakte in het eerste kwartaal van dit jaar met 9,6 procent. Algemeen Dagblad, Volkskrant en Parool verloren respectievelijk 8,6, 6 en 5,5 procent. De Telegraaf ging er 3,8 procent op achteruit, NRC Handelsblad 2,3 procent.

Naar verhouding is dat laatste cijfer dus nog redelijk, maar ik maak me sterk dat ze zich in Rotterdam al ongerust afvragen of ze er voor de zekerheid niet nog een paar Albert Verlindes bij moeten kopen.

Zoals er bij de Volkskrant godmagweten misschien al geheime plannen klaarliggen om, op tabloid en met elke dag acht extra pagina's sport, helemaal in kleur te verschijnen. Doet progressief het trouwens nog wel goed in de markt?

Kranten hebben iets kleinzerigs: ze voelen zich altijd in de hoek waar de klappen vallen. Van het geld en de vrije tijd waarover de burger beschikt wordt een steeds groter deel vergooid aan computerspelletjes, dure vakanties, golfen, echtscheidingsprocedures en soaps, in plaats van aan de krant.

De meeste allochtonen geven aan een blad met slangetjes altijd de voorkeur boven eentje met gewone leestekens. En steeds meer zie je de moderne mens aupt degenereren van geletterd individu tot kijkdier.

Dat zijn globaal de klachten.

Of ze kloppen is de vraag. Vast staat dat ze allemaal iets ouds hebben.

Huizinga maakte zich in de jaren twintig van de vorige eeuw al ernstige zorgen over de populariteit van de bioscoop: dat moest wel ten koste gaan van Shakespeare en Tolstoj.

In diezelfde tijd ageerden uitgevers tegen wat ze met een even arrogante als vrome bekeringsdrift 'boekheidenen' noemden. Daar bedoelden ze mensenmee die hun kostbare avonduren doorbrachten in de kroeg met een fles jenever, in plaats van thuis met Merijntje Gijzen.

En het verhaal van de allochtonen lijkt misschien nieuw, maar berust op een oude rekenfout. Die paar honderdduizend Turken en Marokkanen zijn toch zeker niet in de plaats gekomen van een paar honderdduizend Nederlanders?

Dat een aantal van hen niet zo goed een Nederlandse krant kan lezen, mag je ook niet meetellen. Een miljoen autochtone Nederlanders is zoals dat heet functioneel analfabeet, en leest dus ook geen Nederlandse krant. Het enige verschil met de anderen is dat ze van mevrouw Verdonk geen burgerrechtexamen hoeven af te leggen.

Maar lijden de kranten dan niet in ieder geval onder de gevreesde ontlezing?

Dat is de ziekte die sociologen uit hun altijd vindingrijke duim hebben gezogen om journalisten bang te maken.

Maar het is uiteraard flauwekul. Miljoenen kinderen nemen op hun mobiel of op hun scherm dagelijks kennis van miljoenen getsjette of ge-iemeelde boodschappen. Tien maal zoveel Nederlanders als ooit liefhebbers waren van Merijntje Gijzen zijn bereid uren in de rij te staan voor de jongste Harry Potter. Romans van Lulu Wang of Donna Tartt vliegen de winkel uit. Lanceer vandaag een nieuwe titel van Mulisch, Van der Heijden of Voskuil, en morgen moet de vijfde druk worden opgelegd. Nederland mag wel oppassen. Het leest zich nog eens suf.

Waarom zou het dan ineens geen krant meer willen lezen?

Ik durf het haast niet te vragen, maar zou het misschien juist kunnen komen door de vlucht in de beleidsbijstelling, de zondagseditie, het tabloidformaat, de ondraaglijke lichtheid van het kleurenmagazine, de sportextra's en de Albert Verlindes?

In NRC Handelsblad las ik toevallig over een Engels boek van John Lloyd waarin het gaat over de macht van de media, maar vooral ook over de manier waarop ze die macht verkeerd gebruiken. Dat boek What the media are doing to our politics ga ik maar eens kopen. En lezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden