Reportage Gokken op kortebaandraverij

De kortebaandraverij kan niet zonder wedje, maar staat onder druk door nieuwe wetgeving

Een van de deelnemers verkent het parcours in Hillegom. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De 27 kortebaandraverijen in Zuid- en Noord-Holland zijn cultureel erfgoed. Door een verandering in de kansspelbelasting staan echter de inkomsten op de tocht. ‘Bier, bijpraten, paarden en een gokje wagen, ze vormen vier poten van één tafel.’

‘De start is gevallen, de paarden zijn onderweg en McSpirit in de rechterbaan heeft de voorsprong. Boucher le Blanc gaat proberen die voorsprong teniet te doen, maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want de voorsprong van McSpirit is weer bijzonder gezond en McSpirit heeft een straatlengte voorsprong en gaat af op de laatste 50 meter. Met een goed gevoel, want de overwinning is al bijna in de pocket.’

Vanochtend reden er nog auto’s over de Meerlaan in Hillegom, vanmiddag lappen de pikeurs die wijdbeens achter de paarden op hun sulky zitten de maximumsnelheid aan hun laars. Over een lengte van 300 meter zijn twee banen zand gestort, vanaf een schaarhoogwerker doet de commentator verslag van de jaarlijkse kortebaandraverij. De vijfjarige hengst Hero Baldwin, de elfjarige ruin Chief One en nog achttien paarden strijden in de Bollenstreek om 5 duizend euro prijzengeld en de eer.

Bakermat van de drafsport

De kortebaandraverij, volgens de organisatoren ‘de bakermat van de drafsport’, is een afvalrace met maximaal 24 paarden. Het evenement bestaat op 27 plekken, vooral in Noord- en Zuid-Holland. Unesco heeft de edities in Medemblik, Voorschoten en Stompwijk erkend als immaterieel cultureel erfgoed. In Medemblik noemen ze de draverij ‘de dag der dagen’. In Hillegom gaat de traditie ruim een eeuw terug.

De korte baan op de Meerlaan in Hillegom. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Maar de ‘kortebanen’, meestal gekoppeld aan feestweken, volksfeesten en kermissen, staan volgens de organisatoren onder druk. Dat is te wijten aan nieuwe wetgeving rond de kansspelbelasting. Het gevolg is dat de fiscus vanaf 2021 ruim eenderde afroomt van wat nu als afdracht aan de lokale vrijwilligersorganisaties wordt gegund.

McSpirit wint in de derde omloop (ronde) van Boucher le Blanc, rapporteert de speaker. ‘Maar dames en heren, gooit u geen tickets weg, want uit de verliezende paarden gaan we zo dadelijk ook nog een paard bijloten om tot een viertal te komen in de vierde omloop. Dus één van de verliezers komt zeker terug.’ De loting is nodig omdat een paard werd gediskwalificeerd na een valse start.

‘Bier, bijpraten, paarden en een gokje wagen, ze vormen vier poten van één tafel’, zegt Jasper de Jong, penningmeester van de Bond van Harddraverijverenigingen en -stichtingen in Nederland. Hij staat halverwege de baan bij de zwarte kassawagen van paardenwedkantoor Runnerz. In de pauze tussen de derde en vierde omloop heeft zich een rijtje gevormd van Hillegommers die in de volgende ronde hun geluk willen beproeven. De hoofdprijs: 450 euro.

Inwoners van Hillegom wagen een gokje bij het mobiele wedkantoor van Runnerz. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

In totaal geeft het publiek op de 27 kortebanen ongeveer 1 miljoen euro uit aan weddenschappen. Daarvan wordt het gros aan winnende wedders uitbetaald. De inkomsten voor de lokale organisatoren zijn bescheiden: alle kortebanen samen ontvangen jaarlijks ruim 150 duizend euro uit de inleg, zegt penningmeester De Jong. De belastingdienst verschuift per 2021 de heffing van de consument naar de organisatie. Over de afdracht die de organisatie nu ontvangt, wordt straks 30 procent kansspelbelasting geheven. Voor ons betekent dat een pure inkomstenderving, zonder dat de overheid dit redelijk compenseert. Alle verenigingen draaien op vrijwilligers en zonder enige vorm van subsidie. Het word dus echt door het volk gedragen.’

Levensvoorwaarde

De wetswijziging steekt ook bij Lies Spruit, de burgemeester van Lisse waar over twee weken de jaarlijkse draverij is. ‘Voor de lokale organisaties zijn die inkomsten een levensvoorwaarde’, zegt ze. Spruit nam het initiatief om met 26 collega-burgemeesters in de bres te springen voor het cultureel erfgoed. ‘De Eerste en Tweede Kamer hebben bij staatssecretaris Snel van Financiën aandacht gevraagd voor de ongewenste neveneffecten van de wet, maar er is nog steeds geen goede oplossing. Daar maak ik me zorgen over.’

Ook de Hillegomse burgemeester Arie van Erk maakt zich zorgen. ‘De organisatoren opereren zonder subsidies en houden zelf de broek op.’ Hij prijst de Harddraverijvereniging Hillegom en Omstreken. Ze organiseren niet alleen de paardenrace, maar ook de Hillegomse Najaarsfeesten, die tien dagen duren. ‘Deze wedstrijd is het hoogtepunt. Mensen nemen een dagje vrij, er komen zelfs emigranten speciaal voor terug.’

Bitterballen

Op zijn rondje langs de kortebaan houdt Van Erk halt bij locoburgemeester Anne de Jong, die aan het startpunt woont – de paarden moeten daar eerst een spectaculaire draai van 180 graden maken voor ze naar de finish draven. ‘Wij houden elk jaar ‘open oprit’, zegt De Jong, wijzend op de borrelende vrienden, familie en collega’s. Zijn vrouw Thea zet een nieuwe lading bitterballen en vlammetjes neer. ‘Er komen toch snel een mannetje of vijftig bij ons aanwaaien.’

Bewoners op de Meerlaan hebben het beste zicht op de kortebaan voor hun huis. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het gaat om de gezelligheid, maar zeker óók om de paarden – de tussenstanden worden aan de dranghekken en in de tuinen nauwgezet bijgehouden. Tegen halfzes klinkt voor de laatste keer van een bandje een bassige, staccato stem: ‘Klaar-ma-ken, op uw plaatsen één, twee, drie, AF.’

Favoriet Chief One wint de finale van McSpirit. Bij Runnerz is vandaag 30.596 euro ingezet – een record voor Hillegom. ‘Als je niet meedoet, is het toch minder spannend’, zegt penningmeester Jasper de Jong van de landelijke kortebaanbond. ‘Als je succes hebt, krijg je het gevoel dat het paard een middagje van jou is.’

De stem van de paardensport

Toen de drafsport bloeide, was Hans Eijsvogel (1927-2019) elke zondag de stem van de paardenliefhebbers. Hij praatte sneller dan de paarden liepen. Behalve de draverijen – toentertijd een van de grootste sporten – becommentarieerde hij ook de dressuur, het springen, de vierspannen en de military. 

Je kunt gokken op paardenraces – online en ter plaatse zoals in Hillegom. Maar in 2018 gingen de laatste zeven wedkantoren voor paardenraces dicht. Daardoor raakten liefhebbers hun ‘lopie’ kwijt, zoals ze het noemen: hun vaste stek waar ze samenkomen voor de paardenraces en elkaar.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden