De korenwolf blijft een zorgenkind

Het gaat niet goed met de korenwolf. De diertjes in het fokprogramma maken weinig kroost, het gevaar van inteelt loert en de akker met de laatste hamsterburchten is alweer omgeploegd....

Jeroen Trommelen

ET kunstmatig terugfokken van de veldhamster, ook wel korenwolf genaamd, is geen doorslaand succes. Het aantal nakomelingen van de in Limburg weggevangen diertjes valt tegen en wellicht lijdt de kolonie aan nadelige gevolgen van inteelt. Mede hierdoor kunnen de dieren nog niet opnieuw in het wild worden uitgezet. De 'Nederlandse' populatie veldhamsters blijft gebonden aan de fokstations van Diergaarde Blijdorp in Rotterdam en de vereniging Das en Boom in Ubbergen.

Hiermee zijn de veldhamsters ongeveer beland in het weinig rooskleurige scenario dat sommige sceptici twee jaar geleden al voorspelden. Door het wegvangen van dieren, waarschuwde indertijd actievoerder Nico Koffeman van de Faunavereniging, 'dreigt de hele Nederlandse populatie het slachtoffer te worden van een hype'.

In het voorjaar van 1999 eiste de werkgroep Das en Boom van voorzitter Jaap Dirkmaat aandacht op voor het dier. De korenwolf was op één of twee exemplaren na uit Nederland verdwenen, zei hij. Een 'hamsterwake' met prominente Nederlanders op een akker bij Maastricht moest het definitieve uitsterven voorkomen.

Onder invloed van de publiciteit werden de hamsters gevangen en in een fokprogramma ondergebracht, terwijl de pogingen om het areaal hamstervriendelijke akker in Limburg te vergroten, verder werden geïntensiveerd.

Maar volgens Dirkmaat is op beide fronten te weinig vooruitgang geboekt. Voor de vereniging, die zich inmiddels ook richt op de commerciële dienstverlening, is het hamsterproject daardoor minder interessant geworden. 'Het is trekken aan een dood paard', vindt Dirkmaat. Das en Boom trekt zich ook terug uit de wetenschappelijke begeleidingsgroep van het fokproject waarin Blijdorp, onderzoeksinstituut Alterra en Natuurmonumenten zitting hebben.

Het fokprogramma zelf wordt, óók bij het station van Das en Boom in Limburg, ondanks de sceptische verwachting wel voortgezet. 'Het is weliswaar trekken aan een dood paard, maar daar gaan we gewoon mee door', zo legt woordvoerder Han Derckx de woorden van zijn voorzitter uit. Met nieuwe diertjes uit het buitenland zijn in de toekomst wellicht beter resultaten te boeken. Het ministerie van LNV heeft op ambtelijk niveau contact met de Duitsers, maar die willen hun eveneens schaarse hamstertjes nog niet kwijt.

Eind mei werd in Limburg al de akker omgeploegd waar de laatste hamsterburchten waren gesignaleerd. Deze week gebeirde dat nogmaals. De betrokken akkerbouwer, zegt het ministerie, wil niet meer op vrijwillige basis aan het hamsterprogramma meewerken. De boer kan daarvoor de gebruikelijke vierduizend gulden per hectare vergoeding krijgen. 'Hij vraagt tienduizend gulden per hectare. We kunnen hem niet dwingen. Aan een wetswijziging die dat mogelijk moet maken, wordt nu gewerkt.'

Ook landschapsecoloog drs. Rob van Apeldoorn van natuuronderzoeksbureau Alterra heeft de hoop op een succesvol fokprogramma nog niet verloren. Het klopt dat de eerste 34 in gevangenschap geboren diertjes genetisch vrijwel identiek zijn, zegt hij. De beesten zijn individueel zelfs niet van elkaar te onderscheiden. 'Ze hebben allen hetzelfde genetisch paspoort, als het ware.'

Maar of dat erg is, staat te bezien. Bekend was al dat alle veldhamsters in West-Europa erg op elkaar lijken. 'En de cheeta is een voorbeeld van een diersoort die al heel lang genetisch arm is, zonder daar last van te hebben. We zijn nog niet toe aan de conclusie dat de situatie rampzalig is.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden