De koningin van het Witte Huis

Zondag overleed de 94-jarige Nancy Reagan. Van 1981 tot 1988 was ze de koningin van het Witte Huis. Feministen noemden haar passief, maar achter de schermen was ze een actieve steun en toeverlaat, die haar man Ronald Reagan beschermde en stuurde, en vijanden durfde te maken onder iedereen die hij allemaal te vriend wilde houden.

Nancy en Ronald Reagan in het Witte Huis.Beeld getty

Als actrice oefende Nancy Davis vooral voor het echte leven. 'Nancy Davis is heerlijk als zachtaardige, eenvoudige, begrijpende echtgenoot', schreef de filmrecensent van The New York Times in 1950 over haar eerste hoofdrol. Later was ze een 'prachtige en overtuigende' psychiater, en van een volgende rol zei de Washington Post dat ze fantastisch was als 'begrijpende weduwe'.

Het was allemaal voorbereiding. Dat Nancy Reagan ging acteren, schreef ze later in haar autobiografie, was omdát ze de juiste man nog niet had gevonden, en ze niet lijdzaam op de bank wilde gaan zitten. Ze probeerde het even met acteur Clark Gable, maar het werd acteur Ronald Reagan, de latere president (1981-1988) van de Verenigde Staten. 'Toen ik Ronnie ontmoette begon mijn leven pas echt', schreef ze in haar autobiografie Nancy, in 1980. Vanaf hun huwelijk in 1952 zou zich met ziel en zaligheid aan haar man wijden.

Nancy Reagan, die zondag op 94-jarige leeftijd aan een hartaanval overleed, was de drijvende kracht achter de wonderlijke weg van haar man van acteur tot politicus. 'Zonder Nancy zou er geen Gouverneur Reagan zijn geweest, en geen president Reagan', zei medewerker Michael Deaver tegen The New York Times.

Ze ontpopte zich als de meest devote First Lady die ooit het Witte Huis zou bewonen. De manier waarop ze met haar grote ogen naar haar man opkeek werd bekend als 'De Blik', en was voor feministen een teken van passiviteit. Maar achter de schermen was ze een actieve steun en toeverlaat, die haar man beschermde en stuurde, en vijanden durfde te maken onder iedereen die hij allemaal te vriend wilde houden. 'Ronald Reagan wist wat hij wilde', aldus zijn biograaf Lou Cannon. 'Maar Nancy Reagan wist beter dan wie ook wat hij moest doen om dat te bereiken.'

Ironie van de liefde

Nancy heeft haar man te danken aan het communisme. Ze ontmoette Reagan toen die directeur was van de acteursvakbond. Nancy Davis dreigde op een zwarte lijst te worden geplaatst, wegens communistische sympathieën. Het bleek om een andere Nancy Davis te gaan.

Anne Frances Robbins werd in 1921 in Queens, New York, geboren als dochter van een autoverkoper en een actrice. Haar vader nam vlak na haar geboorte de benen, en haar moeder stalde haar van haar tweede tot haar zevende bij een tante. Later hertrouwde ze met een hersenchirurg. Nancy, zoals ze zichzelf noemde, noemde haar stiefvader haar 'eerste grote liefde'. Psychologen zien in die eerste jaren zonder ouderliefde de reden dat ze later zo onvoorwaardelijk loyaal werd. Als moeder was ze minder succesvol: ze was jaren vervreemd van haar zoon en dochter, die openlijk anti-Reagan werd.

Nancy Reagan op bezoek bij president Obama.Beeld reuters

Koningin van het Witte Huis

Ze werd met haar vlammende rode jurken en voor 200 duizend dollar aan nieuw porselein de 'koningin' van het Witte Huis - terwijl haar man zich voordeed als een gewone jongen van wie alle kritiek afgleed, werd zij als 'vliegenpapier' het mikpunt van alle spot. Maar het was Nancy die haar man bij de hand nam in zijn donkerste tijden. Na de moordaanslag op Reagan, in 1981, week ze dagenlang niet van zijn zijde in het ziekenhuis. En toen hij in 1987 verstrikt raakte in het Iran-Contra schandaal (de levering van wapens aan Iran, waarna de opbrengst werd gebruikt om rechtse rebellen in Nicaragua te financieren), was het Nancy die een oplossing vond. Ze forceerde het ontslag van stafchef Donald Regan, die ze verantwoordelijk hield, en liet haar man op tv excuses maken. Het was de redding van Reagans presidentschap.

Nancy liet al een menselijker gezicht zien met haar anti-drugscampagne (Just Say No), maar conservatief Amerika ging haar eigenlijk pas na haar tijd in het Witte Huis waarderen - als toegewijd echtgenoot. Toen Ronald Reagan, inmiddels een Amerikaanse held, steeds verder verdween in de mist van Alzheimer, en zijn woorden en herinneringen kwijtraakte, droeg zij dat lot zo gracieus dat het Amerikaanse volk haar eindelijk als mens begon te zien, aldus historicus Lewis Gould, en niet als politieke karikatuur. Zelfs na zijn dood in 2004 bleef Nancy loyaal aan haar man, door zich - conservatief incorrect - in te zetten voor gebruik van embryo's voor stamcelonderzoek, als route naar een middel tegen Alzheimer. Ze heeft altijd geweten wat haar man nodig had.

Ronald en Nancy Reagan op de Chinese muur.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden