De koning spreekt agenten en ziet hun frustratie over het vele werk achter de computer in plaats van op straat

Willem-Alexander bezoekt politie in Woerden

Het is bijna vijf jaar geleden dat 26 politiekorpsen werden samengesmolten tot één landelijk apparaat: de Nationale Politie. Of Nederland daardoor veiliger is geworden, is onduidelijk. Ook in eigen kring klinkt kritiek op de reorganisatie, merkt koning Willem-Alexander als hij dinsdag tot verrassing van de dienstdoende agenten een bezoek brengt aan het hoofdbureau van politie in Woerden.

Koning Willem-Alexander brengt een werkbezoek aan politiebureau Woerden. Beeld anp

Dinsdag, vroeg in de ochtend, leek het nog een normale dag te worden op het hoofdbureau. Terwijl het langzaam licht wordt, krijgen de net gearriveerde agenten in het grijze kantoorgebouw een briefing over de afgelopen nacht. Een inbraak in Harmelen. Een anonieme tip over een drugsdealer. En een hele vervelende winkeldief, eentje die zijn hele cel onder heeft gepiest. Niks abnormaals dus, reageren de agenten.

Het enige wat erop duidt dat er iets onverwachts staat te gebeuren, is de kleding van de management-assistent. Met een perfecte krul in het haar en gekleed in een blauwe jurk met glitters en kant, zet ze overal schalen met pepernoten en speculaas neer.

'Sommigen van jullie zeggen weleens dat je alles aan de koning wil vertellen', zegt teamchef Thijs Hazewinkel aan het einde van de briefing. Nou, vandaag krijgen ze die kans. Willem-Alexander is al onderweg. 'De koning komt er zo aan.'

Onderschatte reorganisatie

Volgende maand is het vijf jaar geleden dat de Nationale Politie werd opgericht: 26 korpsen werden samengesmolten tot één landelijk politieapparaat. Het was de grootste reorganisatie in de publieke sector ooit, eentje die fors is onderschat. Nog altijd is het onduidelijk of de reorganisatie een veiliger land heeft opgeleverd, aldus het twee weken geleden gepresenteerde rapport van de commissie-Kuijken. Er zijn klachten over de te ver doorgeschoten centralisatie, de politie-ict is nog altijd niet op orde en veel agenten vinden dat ze onvoldoende flexibel kunnen reageren op lokale problemen.

'De onzekerheid die de reorganisatie met zich meebracht, heeft veel mensen gekwetst en teleurgesteld', zegt teamchef Hazewinkel. Maar, benadrukt hij, iedereen heeft het anders beleefd. 'Sommigen zijn achterop geraakt en missen het verleden. Maar er zijn ook agenten die juist de ruimte zagen voor nieuwe kansen.'

Vandaag mogen de politiemensen in Woerden hun persoonlijke ervaringen delen met de koning. 'We zijn voor het lapje gehouden', verwoordt een agent haar verbazing over de komst van niemand minder dan het staatshoofd. Tsja, reageert koning Willem-Alexander met een kwinkslag: soms zit het mee en soms zit het tegen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld anp

'Ik ga u een persoonlijk verhaal vertellen', zegt agent Ben van Dijk als koning Willem-Alexander is gearriveerd. Van Dijk was een leidinggevende. Maar door de reorganisatie is hij zijn functie kwijtgeraakt. Vervolgens kreeg hij ook nog eens een hersentumor. 'Voor mij voelde het alsof de Nationale Politie als een trein doordenderde, zonder oog te hebben voor het individu.'

Van Dijk zegt te hopen dat de organisatie weer oog krijgt voor het individu. Want alleen dan, denkt hij, kan het hoge ziekteverzuim bij de politie omlaag.

'Toen ik veertig jaar geleden begon, waren we hier één grote familie', vervolgt agent Jan de Ridder. Dat gevoel is hij kwijt, de organisatie is zakelijker geworden. Lange tijd was hij wijkagent. 'Ik ben een man van de straat', legt hij de koning uit - die inmiddels de thermoskan heeft gepakt om een tweede kop koffie in te schenken voor zichzelf en degenen naast hem. 'Onze werkwijze is veranderd. Als wijkagent kreeg je meer coördinerende taken. Je was minder op straat en zat meer achter de computer.'

En dat terwijl De Ridder - een brede politieman van begin 60 - het liefst zo veel mogelijk criminelen en overlastgevers 'bij hun oor pakt'.

Het computerwerk is niet de enige frustratie van de aanwezige agenten. Er zijn steeds meer taken bijgekomen, terwijl het aantal beschikbare dienders niet toeneemt. Ook stoort het hen hoe snel sommige verdachten - die gepakt zijn 'nadat er keihard is gewerkt' - weer op straat staan. De koning knikt begrijpend, maar wijst wel op een klein voordeel: dan heeft agent Jan de Ridder in ieder geval wel weer criminelen die hij bij hun oor kan pakken.

Tekst gaat verder onder de foto.

Beeld anp

Ict-vernieuwing

En hoe zit het met de ontwikkelingen op het gebied van ict? De koning wil weten of die het werk niet eenvoudiger maken. Zo kunnen agenten dankzij nieuwe apps op hun smartphone gemakkelijker informatie achterhalen. Voorheen moesten ze met de centrale bellen. Ook kunnen op de smartphone rijbewijzen worden gescand en boetes digitaal uitgeschreven.

Het team van Thijs Hazewinkel heeft recentelijk het zogenoemde 'vernieuwende werken' geïntroduceerd, met als doel dat de Woerdense burger weer blij wordt van de politie. Ofwel: de agenten moeten weer weten voor wie ze het doen. Hazewinkel: 'Wij zijn officieel aangewezen als een team dat vernieuwend mag werken. Dat kan soms als breekijzer werken om dingen voor elkaar te krijgen.'

Dat is ook de reden waarom de koning dit team bezoekt. Hij wil wel eens zien hoe zo'n vernieuwend team werkt, zegt hij. Maar zo te horen is het hier soms ook lastig om te vernieuwen.

'We zijn verder dan dat we waren, maar het ontbreekt ons soms aan middelen om echt te vernieuwen', zegt een vrouwelijke agent. Zo zou het team in Woerden graag dagelijks een briefing houden met het nabijgelegen IJsselstein. Om de teams met elkaar te laten vergaderen zijn twee grote schermen nodig, vertelt een van de agenten. 'We proberen dit al twee jaar voor elkaar te krijgen. In IJsselstein hangt er nu één, maar bij ons niet. Degenen die over de budgetten gaan, houden het tegen.'

Even later is het tijd voor de officiële groepsfoto. Alle agenten en het ondersteunend personeel komen het pand uit. Twee glimmende motoren worden bij de groep geparkeerd. En de koning wringt zich door de groep heen om een plekje te bemachtigen. 'Je ziet de koning zo niet', roepen de agenten tegen elkaar. Een van de politiemensen moet door zijn knieën zakken. 'Ik heb altijd al een keer in de Story willen staan', roept een ander opgetogen. De koning grapt dat hij slecht nieuws heeft voor deze agent: Story is vandaag niet uitgenodigd.



Dit schreven we eerder over de Nationale Politie

Kan de Politieacademie niet sneller agenten opleiden?
Nu de Nationale Politie de komende jaren 14 duizend agenten ziet vertrekken, komt een principiële discussie op gang over de Politieacademie. Kan die niet sneller leveren? (+)

Groot tekort aan agenten dreigt: komende jaren 14.000 politiemensen met pensioen
De afgelopen vijf jaar zijn te weinig agenten opgeleid om de duizenden collega's te vervangen die met pensioen gaan. Vooral 's nachts en in landelijke gebieden dreigen grote tekorten, ondanks de 267 miljoen euro extra die in het regeerakkoord voor de politie is uitgetrokken.

Politiemedewerkers komen met 'zwartboek' over discriminatie en intolerantie bij politie
Een intern boek vol getuigenissen van discriminerend gedrag binnen de politie is naar buiten gekomen. Korpschef Erik Akerboom ziet het probleem. 'Maar een cultuur-verandering kost tijd en vraagt inspanning van alle lagen in onze organisatie.'

Vorming van de Nationale Politie vordert minder soepel dan gehoopt
De vorming van de Nationale Politie per 1 januari 2013 is 'fors onderschat', schrijft de commissie-Kuijken, die vier jaar onderzoek deed. Half november verscheen het rapport, met daarin vijf oplossingen.

Hij moet de politie diverser maken: 'Het is heel simpel, we moeten veranderen'
Sinds een half jaar probeert de politie diverser te worden. Een eerste succes is er al: een kwart van de nieuwe aspirant-agenten heeft een migratieachtergrond. In het korps klinkt gemor. Hoe gaat Peter Slort, spilfiguur in het beleid, daarmee om? (+)

Korpschef Akerboom: 'Waar ik op hamer: wijs je collega op een integriteitsfout'
De politie kreeg er de afgelopen tijd flink van langs. De interne cultuur is te losjes, jongeren willen geen agent meer worden, corruptie ligt bij groepen op de loer en de leiding is nalatig. 'Pijnlijk', zegt korpschef Erik Akerboom. 'Er komt nog meer aan.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.