DRIE VRAGENOperatie Coronapiek

De komende dagen volgt de coronapiek: zo zetten ziekenhuizen zich schrap

Sporthal De Beuk in Purmerend is ingericht als huisartsenpraktijk om daar huisartsenzorg aan te bieden aan mensen die griep en mogelijk corona onder de leden hebben.Beeld Arie Kievit

Kunnen de ziekenhuizen de toevloed van coronapatiënten aan? Dat is de komende dagen de grote vraag. Met man en macht is er de afgelopen dagen gewerkt aan Operatie Coronapiek. Gaan we het redden? 

1. Komen de 1.600 ic-bedden er?

‘We hebben nog nooit een landelijk probleem gehad van deze orde’, zei Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) woensdag in de Tweede Kamer. De ic’s in Brabantse ziekenhuizen lopen nu al over, terwijl het voorlopige hoogtepunt van de belasting pas komende week wordt verwacht. 

Vorige week maandag lagen er slechts 96 coronapatiënten op een Nederlandse ic, vrijdag was het aantal al opgelopen tot 873. Komende week zullen het er 1.100 zijn, is de verwachting. Tel daarbij 500 niet-coronapatiënten op en je komt op 1.600 ic-bedden. En die zijn er nu niet. 

Een verdubbeling van het normale aantal van 1.150 ic-bedden moet in geval van nood mogelijk zijn. Ziekenhuizen door het hele land zijn druk met ‘opschalen’: het op creatieve wijze creëren van extra (ic-)bedden. Maar gaat dat snel genoeg? 

‘Het wordt echt spannend’, zei Gommers. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) beloofde de Kamer donderdag dat het goed zou komen. ‘We gaan het redden’, klonk het ook uit Brabant. Maar diezelfde donderdag werd onverwacht een record van 117 nieuwe ic-opnames genoteerd. Mogelijk moeten ziekenhuizen patiënten naar Duitsland sturen, dat zich bereid toont. Er wordt keihard gewerkt om de ic-capaciteit op te krikken, zei premier Rutte vrijdagmiddag tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Naar verwachting loopt het aantal nieuwe opnames na het weekend terug. Maar daarmee lopen de ic’s nog niet leeg. Coronapatiënten liggen vaak weken aan de beademing. Ook overlijden er relatief weinig op de ic. 

2. Gaat de overplaatsing van patiënten soepeler verlopen?

Om Noord-Brabant te ontlasten, worden patiënten (ic en niet-ic) sinds vorige week overgeplaatst naar ziekenhuizen elders in het land. Bijvoorbeeld naar Noord-Nederland, dat nog relatief coronavrij is. Hard nodig, anders hadden de Brabantse ziekenhuizen het deze week al niet gered, aldus Bart Berden, voorzitter van het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) in Brabant. Inmiddels zijn al zo’n 500 patiënten verplaatst naar andere ziekenhuizen. 

Goede wil genoeg, bevestigde zorgminister De Jonge donderdag in de Tweede Kamer. Toch verloopt de afstemming in de megaoperatie soms moeizaam. Woensdagavond stonden er onaangekondigd plots twee coronapatiënten uit Brabant voor de deur van het Martini Ziekenhuis in Groningen. In Den Bosch bleken er nog eens drie klaar voor onverwacht transport. Dat is om veiligheidsredenen echt niet de bedoeling, zegt Robert van Barneveld van UMCG Ambulancezorg. Er moet immers wel plek zijn en de overdracht van patiëntgegevens moet goed gaan.

De roep om landelijke coördinatie is daarom luid. Daar moet het nieuwe Landelijk Coördinatiecentrum ­Patiënten Spreiding (LCPS) in Rotterdam voor gaan zorgen. Het LCPS vervangt het regionale coördinatie­centrum dat afgelopen weekend al in Tilburg is opgericht voor de verplaatsing van Brabantse patiënten. Toch zal de echte coördinatie pas zondag beginnen, klinkt het. En zelfs dan blijven de evacuaties een logistieke ­opgave van jewelste.

Een coronapolikliniek bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Patiënten die vermoedelijk besmet zijn met het coronavirus gaan hierheen. Beeld ANP

3. Zijn er op tijd genoeg beademingsapparaten?

Nijpend wordt het naar verwachting deze week al. Maar een nog grotere piek is eind mei voorzien. Dan zouden er 2.200 ic-bedden nodig zijn, hoofdzakelijk voor 1.700 coronapatiënten. Voor de korte termijn is het haast ondoenlijk om honderden extra beademingsapparaten geleverd te krijgen, later moet dat beter lukken, volgens Gommers. In geval van nood moeten er twee patiënten aan één beademingsapparaat worden gelegd.

Voor distributie van schaarse beschermmiddelen zoals mondkapjes is een Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) opgericht. ‘Dit consortium heeft als doel verschillende medische hulpmiddelen waaraan een tekort dreigt gezamenlijk in te kopen, zonder winstoogmerk, en te distribueren in het landsbelang’, aldus minister De Jonge. Maar daarmee zijn de tekorten nog niet weggewerkt. 

Ook personele tekorten dreigen – ic-verpleegkundigen waren er voor de coronacrisis al te weinig. Chirurgen, anesthesiologen en operatiekamerverpleegkundigen kunnen bijspringen omdat veel planbare zorg is uitgesteld. Fysiotherapeuten leren hoe ze patiënten die aan de beademing liggen het best kunnen omdraaien. Ook duizenden herintreders en vrijwilligers meldden zich. Maar het bijscholen gaat niet zo snel.

Heel Nederland bereidt zich voor

Leeuwarden
In het Medisch Centrum Leeuwarden is de obesitasafdeling omgetoverd tot corona-afdeling. Met andere maatregelen leverde dat 40 extra bedden op. De ic-capaciteit is vergroot van 20 naar 28 bedden. Er zijn meer uitbreidingsmogelijkheden. Nood breekt wet, klinkt het. Zolang het verantwoord is.

Drachten
Al de hele week rijden er elke ochtend acht ambulances vanuit het Noorden naar het Zuiden, aangestuurd vanuit de Meldkamer van de Noordelijke hulpdiensten in Drachten. Dat gaat zeker nog tot en met dit weekend door. Donderdag werden er nog dertien patiënten uit Brabantse ziekenhuizen opgehaald. Vanuit Venlo kwamen per helikopter twee patiënten uit Venlo naar Heerenveen.

Groningen
Normaal gesproken heeft UMC Groningen 36 ic-bedden. Maar dat kunnen er als het echt nodig is wel 100 worden. De afdeling neurologie is inmiddels omgebouwd tot tijdelijke ic. Dat heeft 8 extra bedden opgeleverd. Maandag komen er nog eens 15 bij.

Centraal in Nederland
Omdat er een tekort is aan mondkapjes, handschoenen en andere beschermingsmiddelen voor het zorgpersoneel, is het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) opgericht. De locatie van het consortium houdt het ministerie geheim. ‘De mensen moeten daar in alle rust hun belangrijke werk kunnen doen', aldus een woordvoerder.

Rotterdam
In een studiecentrum van het Erasmus MC in Rotterdam is deze week het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding opgetuigd. Dat moet de spreiding van patiënten over alle Nederlandse ziekenhuizen coördineren. Bij de coördinatie zijn medische planners van het leger be­trokken, die ervaring hebben met complexe plannings­opdrachten bij buitenlandse missies zoals in Afghanistan. Om de landelijke capaciteit inzichtelijk te maken, gebruikt het centrum een speciaal ict-systeem waarmee alle ziekenhuizen gaan werken. 

Tilburg 
Huisartsen in Tilburg gaan in sporthal en een kerkgebouw de eerste beoordeling doen van patiënten die luchtwegklachten hebben, en dus mogelijk corona. Met de inrichting van de speciale praktijkruimtes scheiden ze patiëntenstromen en gaan ze zo efficiënt mogelijk om met mondkapjes en andere schaarse beschermingsmiddelen. In Brabant zijn 180 ic-bedden beschikbaar, dit aantal kan worden uitgebreid tot 250 of zelfs 300. Hiervoor worden vooral bedden en beademingsapparatuur op de operatiekamers en recoverykamers ingezet.

Maastricht
Het academische ziekenhuis in Maastricht, MUMC, heeft opgeschaald van 27 tot 50 beademingsbedden. Ook het aantal medewerkers op de ic is fors verhoogd, tot 180 mensen.

Uden
Het kleine ziekenhuis Bernhoven in Uden heeft bijna alle 125 bedden en 18 ic-bedden vrijgemaakt voor coronapatiënten. Andere patiënten zijn verplaatst, de kinderafdeling is vrijdag gesloten en in het Van der Valk-hotel tegenover het ziekenhuis zijn enkele verloskamers ingericht. In een speciale triagetent pal voor de spoedeisende hulp wordt een eerste selectie van patiënten gemaakt. Zelfs dermatologen en plastisch chirurgen worden ingezet op de corona-afdelingen.

Urmond
Het Van der Valk-hotel in Urmond is ingericht voor de opvang van 240 coronapatiënten die ‘te goed zijn voor het ziekenhuis en te slecht voor thuis’. De eerste patiënten arriveerden woensdag. De Veiligheidsregio’s hebben ook andere hotels in het land gevraagd om patiënten op te vangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden