De komende dagen moet Wopke Hoekstra de financiële plannen van Rutte III verdedigen - hoe moeilijk wordt dat?

De oppositie zal de hard- en inschikkelijkheid van de 42-jarige noviet op een paar vlakken keuren

De nummer twee van het nieuwe kabinet, CDA-minister van Financiën Wopke Hoekstra, verdedigt de komende dagen de plannen van Rutte III. Waar gaat het pijn doen?

Wopke Hoekstra komt aan op het Binnenhof voor de ministerraad Foto anp

Wopke Hoekstra moet aan de bak. Vorige week kon de nieuwe minister van Financiën zich nog verschuilen achter premier Rutte, die zich vrij makkelijk staande hield bij het debat over de regeringsverklaring. Bij dat debat ging het minder over het geld dan over de ambities van Rutte III. Woensdag en donderdag zijn de Algemene Financiële Beschouwingen en die draaien om harde euro's. Een kwetsbaar debuut voor oud-senator, schrijver van het CDA-program en ex-McKinseypartner Wopke Hoekstra. Geconfronteerd met een Financiënminister zonder ervaring zal de oppositie de hard- en inschikkelijkheid van de 42-jarige noviet op een paar vlakken keuren.

1 De dividendbelasting

De belasting die buitenlandse aandeelhouders betalen over de winstuitkering van in Nederland gevestigde bedrijven levert de schatkist 1,4 miljard op. Het nieuwe kabinet wil die belasting afschaffen om buitenlandse bedrijven naar Nederland te lokken. Maar premier Rutte slaagde er vorige week niet in de Kamer daarvan te overtuigen. Sindsdien ruikt de oppositie bloed - helemaal nu het zoeklicht weer volop is gericht op belastingontwijking met de publicatie van de Paradise Papers - en zullen vooral GroenLinks, SP en PvdA Hoekstra willen testen.

Probeert de nieuwe financiële man te voorkomen dat zijn premier gezichtsverlies lijdt? Keert Hoekstra zich tegen Rutte en zegt hij dat afschaffing alleen geld kost en werkgelegenheid noch een beter vestigingsklimaat oplevert? Of koopt hij op zijn oud-Hollands tijd met een onderzoek en/of commissie? Pikant detail voor de schatkistbewaarder: meestal kost het terugdraaien van voorgenomen besluiten geld, nu levert het de schatkist 1,4 miljard op.

2 Verhoging van de btw

Dat geldt niet voor de voorgenomen verhoging van het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent. Net als bij de afschaffing van de dividendbelasting is ook hier vrijwel de volledige oppositie tegen. De twee plannen laten zich oppositioneel ook prettig koppelen in een debat over geld: buitenlandse rijkelui krijgen een sinterklaascadeau van 1,4 miljard, maar gewone Nederlanders moeten 2,6 miljard méér voor hun eerste levensbehoeften betalen.

Hoekstra zal vermoedelijk betogen dat diezelfde gewone Nederlanders flink minder inkomstenbelasting gaan betalen door de introductie van twee belastingschijven. Complicatie is wel dat de laagste inkomens daardoor meer belasting gaan betalen en dat is volgens de oppositie de groep die ook het meest last heeft van de btw-verhoging.

Bovendien, zo blijkt uit de zogenoemde Startnota van Hoekstra, waarin hij zijn financiële beleid voor de hele kabinetsperiode uitstippelt, gaan de lasten alles bij elkaar de komende vier jaar 3,4 miljard omhoog, hoewel de kiezer een stevige lastenverlichting is beloofd. Lastenverzwaring zit hem onder meer in hogere zorgpremies, de afschaffing van belastingkorting voor niet-werkende partners en de btw-verhoging.

3 De 'Aflosboete'

De Wet Hillen is een compensatie voor huiseigenaren die geen hypotheekrenteaftrek krijgen, omdat ze hun hypotheeklening (bijna) helemaal hebben afgelost. Die aflosstimulans kost de schatkist op den duur miljarden, omdat iedereen voortaan verplicht moet aflossen. Dus schaft Rutte III de regeling in dertig jaar af, tot woede van 50Plus, PVV en VVD-prominent Wiegel die spreekt van een 'aflosboete'.

Krijgt CDA'er Hoekstra het hier moeilijk mee? Wij hadden het niet in ons program staan, erkent zijn partij. Van de coalitie had alleen D66 dat, net als de PvdA en de SP. Daardoor kan de oppositie niet zo eensgezind tegen Hoekstra optrekken als rondom de afschaffing van de dividendbelasting en de btw-verhoging.

4 De Spending spree

Sober financieel beleid, werken aan een begrotingsoverschot; daar streeft normaal gesproken de helft van de Tweede Kamer naar. Die helft zit nu in de regering, maar die geeft het geld met bakken tegelijk uit. Uit Hoekstra's Startnota blijkt dat hij aan het eind van de rit 14 miljard meer heeft uitgegeven dan er aan belastingen is binnengekomen.

Nu de economie groeit en een bezuiniging van 50 miljard is afgerond, zal deze week geen politieke partij op de rem staan bij Hoekstra's spending spree. Dat doet de belangrijkste kabinetsadviseur wel. De minister van Financiën is veel te optimistisch over de economische groei, schrijft de Raad van State over de Startnota van Hoekstra. Bovendien, zo stelt de bezorgde Raad, hanteert Rutte III een 'leef nu, betaal later-beleid', want als de kabinetsperiode er in 2021 opzit, volgt een lastenverzwaring 'oplopend tot circa 7 miljard euro op lange termijn'. Een opmerking waar de oppositie vermoedelijk wél raad mee weet.