De klokkenluider fleurt even op

Ad Bos moest maandag in Rotterdam toch plaatsnemen tegenover de rechter. Tevergeefs hoopte de man die de bouwfraude openbaarde, onschendbaar te zijn....

Van onze verslaggevers Jan Meeus John Schoorl

Al in 1998 praatte hij met justitie en de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Of zij wel wisten wat er allemaal gebeurde in de bouw? Verboden vooroverleg, illegale prijsafspraken, omkoping, allemaal schering en inslag. De gesprekken liepen na drie jaar spaak, omdat Bos te veel geld zou vragen. Iets wat hij betwist, hij wilde een vergoeding en duidelijkheid over zijn eigen positie.

Toch bracht hij - voormalig technisch directeur van Koop Tjuchem - de schaduwboekhouding naar buiten waarmee het allemaal begon. En toen het programma Zembla het document openbaarde, bleek hoe explosief het materiaal was dat justitie eerst niet wilde hebben. Alsof hij wilde bewijzen dat het hem nooit om het geld was gegaan, overhandigde hij de boekhouding, zonder tegenprestatie, eind 2001 aan de minister.

Maar daar bleef het niet bij. Talloze keren gaf hij tekst en uitleg: aan het Openbaar Ministerie, aan de kartelpolitie NMa en aan de parlementaire enquêtecommissie. Zonder zijn uitleg waren die honderden pagina's spijkerschrift vanwege de onnavolgbaarheid in de papierversnipperaar verdwenen. Als je niet weet hoe de bouw werkt, begrijp je er niets van.

Tijdens een van de vele verhoren bleek hoe kwetsbaar de positie was van de getuige Ad Bos. Toen hij in de zomer van 2002 uitlegde dat er soms een envelop met inhoud nodig was als een ambtenaar met dure golfreizen en bordeelbezoek niet meer te paaien was, werd hij van het ene op het andere moment verdachte. De klokkenluider was een boef geworden. Niet dat hij brandschoon is - Ad Bos zal de laatste zijn om dat te beweren. Hij wist wat er in de bouw speelde, omdat hij er jarenlang tussen had gezeten.

Ondanks zijn statusverandering bleef hij braaf meewerken aan het onderzoek. Hij verscheen twee keer voor de parlementaire enquêtecommissie, waar hij door de enorme media-aandacht bijna bezweek van de zenuwen. Hij werd nog talloze malen gehoord door justitie, voorzag de NMa van adviezen en hielp hier en daar een gemeente met het terugvorderen van te veel betaalde bouwkosten.

Veel wijzer is hij er niet van geworden. Door zijn vele televisie-optredens werd hij een beetje bekende Nederlander, maar daar kan een klokkenluider niet van eten. Omdat hij er bij een bouwbedrijf niet meer inkomt, is zijn enige bron van inkomsten verdwenen. Bos eet nu stukje bij beetje zijn eigen huis op. Als hij straks veroordeeld wordt, zal hij alle beetjes bij elkaar moeten schrapen om zijn advocaat te betalen.

En dus voelt Ad Bos zich een beetje bedonderd als hij op maandagmiddag recht tegenover de rechter plaatsneemt. Daar kan de heldenontvangst die hij van de media krijgt niets aan veranderen. Dat justitie de klokkenluider voor een aantal strafbare feiten niet vervolgt, helpt Bos evenmin.

Advocaat Kees Korvinus vindt dan ook dat de rechtbank het Openbaar Ministerie moet verbieden om hem te vervolgen vanwege zijn maatschappelijke verdiensten als klokkenluider. Bovendien heeft Bos zichzelf beschuldigd, terwijl hij veronderstelde dat hij niet vervolgd zou worden.

Daarom houdt Korvinus een vurig betoog voor het horen van een aantal getuigen. Hij wil dat de justitie-bazen Ficq en De Wijkerslooth komen uitleggen waarom ze Bos zo lang 'aan het lijntje hebben gehouden' en nooit duidelijkheid hebben gegeven over de juridische status van klokkenluider Bos. De rechtbank heeft dat verzoek toegewezen. En dus voelt Bos zich even wat minder bedonderd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden