Reportage youth for climate in Straatsburg

De klimaatjongere is een bont type, zo weten ze nu in Straatsburg

Ze zijn met trein, boot en bus uit onder meer Ierland, Oekraïne, Nederland en Italië gekomen, de circa zestig klimaatjongeren die deze week het Europees Parlement in Straatsburg een beetje hebben ‘bezet’. In korte tijd zijn het door de wol geverfde activisten geworden. Wat wil je ook als je wordt vergeleken met Goebbels.

Beeld Pauline Niks

Longread

U kunt het verhaal ook in deze versie lezen.

Het komt eruit alsof ze de pers al jaren te woord staat. Helaas, zegt de 15-jarige ­Nicole Jia uit Dublin, de Grieken en de Portugezen mogen er vandaag en morgen niet bij zijn. ‘Dat heeft te maken met ons niet-vliegenbeleid.’ Ze lacht er vriendelijk bij, tussen haar tanden glimt een tongpiercing. ‘Dat hebben we met z’n allen besloten.’

De Ierse, met paars haar en een minirok, heeft pauze tijdens een lange dag vergaderen in het Europees Parlement. ‘We zorgen wel dat er aantekeningen van deze bijeenkomst worden gemaakt’, legt ze uit. ‘Zodat de Grieken en de Portugezen ook het gevoel hebben dat ze erbij horen.’

Ze mogen jong zijn, maar veel van de Europese scholieren die de afgelopen demonstraties organiseerden voor het klimaat zijn in korte tijd door de wol geverfde activisten geworden. Ze hanteren een strikt mediabeleid en ze gaan uiterst georganiseerd te werk. Dat wordt duidelijk tijdens een tweedaagse bijeenkomst voor klimaatjongeren uit heel Europa in Straatsburg, begin deze week.

Het is voor het eerst dat klimaat­stakers uit bijna alle Europese landen waar actie wordt gevoerd samen­komen. De circa zestig jongeren zijn op uitnodiging van drie Europese fracties, waaronder de Groenen/Vrije Europese Alliantie, naar Straatsburg gekomen. Ze krijgen hun reis- en verblijfkosten vergoed.

Het zijn scholieren en studenten. De oudste is 26 jaar en de jongste komt uit Nederland: de 10-jarige Lilly Platt, die elke vrijdagochtend voor het gemeentehuis in Zeist protesteert. Ze komen uit zo’n twintig Europese landen, van Ierland tot Oekraïne en alles daartussen­in. En ze zijn allemaal met de trein, boot of bus. 

De Ieren waren veertig uur onderweg. ‘Maar het was het he-le-maal waard’, zegt een Ierse jongen vol overgave. Alleen voor de Grieken en de Portugezen was de trein geen optie – ze zouden te laat terug zijn voor hun ­eigen klimaatprotest op vrijdag. En vliegen, zo heeft een meerderheid van de jongeren van tevoren besloten: dat mag dus niet.

Beeld Pauline Niks

Gekleurde broeken en colbertjes

Op het programma staat het bijwonen van een klimaatdebat in het parlement en afspraken met sympathiserende ­europarlementariërs, maar de jongeren grijpen de kans vooral aan om met elkaar te overleggen en tot internationale ­samenwerking te komen. Tussen de officiële afspraken door eten en drinken ze met elkaar. Dan gaat het over de huurprijs van een podium en andere benodigdheden voor een ­demonstratie. Of hoe ze hun ouders zover hebben gekregen om ze zelfstandig naar Straatsburg te laten reizen.

Er bestaat geen archetype klimaatjongere, blijkt in Straatsburg. Er lopen hier langharige jongens rond in gekleurde linnen broeken, die ook als er genoeg stoelen aanwezig zijn in kleermakerszit op de grond gaan zitten. Maar er is ook een jongen in een grijze hoody en een meisje met roze haar. Er is een jongen die een muts met een beestenkop op zijn hoofd heeft gezet, er zijn jongeren die een colbertje dragen of volledig in pak zijn gestoken.

Tot die laatste categorie behoort de Nederlandse Stijn Warmenhoven (17) die, samen met een tiental schoolgenoten, in februari op het Malieveld de grootste klimaatspijbelactie in Nederland tot dusver organiseerde. Vandaag gaan de Nederlandse jongeren weer protesteren, dit keer in Amsterdam.

‘Ik moet vanavond wel schnitzel hebben’, kondigt Warmenhoven in plat Haags aan, op zijn eerste avond in Straatsburg. Met zijn Nederlandse mede-activist Caya van de Weg (17) en twee meisjes uit Luxemburg is hij vanuit het hostel waar de klimaatjongeren verblijven de rivier overgestoken om in het Duitse plaatsje Kehl te eten. De komende twee dagen is het menu louter vegetarisch. ‘Maar nu mag het nog even.’

Warmenhoven is van het pragmatische klimaatactivisme. Minder vlees eten, in plaats van helemaal geen vlees eten. Als het aan hem lag, hadden de Grieken en de Portugezen voor deze gelegenheid best het vliegtuig mogen pakken. ‘Hoe wil je anders een wereldwijde klimaatbeweging opzetten?’ De debatten met de europarlementariërs die de scholieren hebben uitgenodigd, vindt hij ‘gelul’. ‘Wat bereik je ermee? We weten toch al dat zij het met ons eens zijn.’ En wat hem betreft mogen journalisten overal bij zijn. 

Beeld Pauline Niks

Journalisten: niet welkom

Andere jongeren blijken strikter in de leer. Als de Ierse Nicole Jia de volgende tijdens de lunchpauze tussen het vergaderen door vrolijk vertelt over de ambities van de jongeren – ‘we willen een gezamenlijk plan voor de toekomst, niet alleen maar impulsieve acties’ – wordt ze teruggefloten door een Zweeds meisje met veiligheidsspelden bij wijze van oorbellen. ‘We hebben afgesproken dat we vandaag niet met journalisten praten.’

De activisten hebben een zaaltje tot hun beschikking gekregen in het Europees Parlement. Daar vergaderen ze dinsdag de hele dag. Journalisten zijn niet welkom omdat de jongeren eerst samen beslissingen willen nemen.

Omdat de jongeren ook transparant willen zijn, is de bijeenkomst wel te volgen via een livestream. Nadat er eerst plenair langdurig is overlegd over de totstandkoming van de beslissingen, buigen kleinere groepjes zich over de planning van nieuwe bijeenkomsten en gezamenlijke klimaatdemonstraties. Ook de persconferentie die ze woensdag zullen houden, wordt grondig voorbereid.

Een discussiepunt is uit welke landen de zes jongeren moeten komen die het woord zullen voeren. De werkgroep vindt dat landen die al grootschalige klimaat­acties hebben georganiseerd, zoals Zwitserland en België, het woord moeten krijgen. Maar als ze hun plannen vervolgens in de plenaire toelichten, volgt er protest. ‘We hadden toch besloten dat we allemaal gelijk waren?’, zegt een jongen met een Frans accent. ‘Dan moet elk land de woordvoering kunnen doen.’

Vrijdag klimaatstakingen in 98 landen

Op vrijdag 15 maart organiseren jongeren wereldwijd klimaatprotesten. In 98 landen staan demonstraties gepland. In Nederland wordt er die dag op het Plein in Den Haag actie gevoerd. Maar op dezelfde dag is op het Malieveld ook een grote onderwijsstaking gepland. Youth for Climate Netherlands, de groep scholieren uit Den Haag die eerder een groot protest op het Malieveld organiseerden, demonstreert om die reden vandaag (DONDERDAG) op de Dam in Amsterdam. 

Sneren op sociale media

Nicole Jia vraagt zich af of het niet beter is om tóch voor vijf woordvoerders te kiezen in plaats van zes. ‘Deel je zorgen alsjeblieft met de mediawerkgroep’, zegt de Zwitserse jongen die de bijeenkomst leidt korzelig. ‘Anders wordt deze discussie niet vruchtbaar.’

Het heeft iets onwerkelijks de activistische tieners en twintigers zo formeel te zien debatteren over details in de omgang met de media. Onbegrijpelijk is het niet. De jongeren die zich hard maken voor het klimaat worden door critici genadeloos afgerekend op fouten.

Toen de Nederlandse Lilly Platt, die een Engelse moeder heeft en tweetalig wordt opgevoed, het bijvoorbeeld in een interview had over ‘de klimaat’, werd ze op Twitter afgeserveerd als dom kind dat snel terug naar school moet. Eleanor Platt, die met haar dochter is meegekomen naar Straatsburg, is een dossier aan het samenstellen met al het vuil dat de 10-jarige via de ­sociale media over zich krijgt uitgestort, vertelt ze. Daarmee wil ze binnenkort naar de politie. Ze laat screenshots zien op haar telefoon, waarin haar dochter bijvoorbeeld ‘erger dan Goebbels’ wordt genoemd. Platt: ‘Ik zorg dat Lilly het allemaal niet te zien krijgt.’

Alle klimaatjongeren hebben ermee te maken. In Nederland maar ook daarbuiten krijgen de tieners te horen dat ze geïndoctrineerd zijn door hun ­ouders en leraren. Vaste prik zijn ook de sneren over hun eerder vliegreizen. 

Evaluatie in de hiphopbar

Na een dag lang vergaderen neemt een groepje klimaatactivisten ’s avonds laat de dag door in een hiphopbar in het centrum van Straatsburg. Er worden biertjes gedronken en er wordt een beetje gedanst vanaf de barkruk. De jongeren hebben vandaag besloten dat ze in mei rondom de ­Europese verkiezingen allemaal gelijktijdig gaan staken. Ook zijn ze overeengekomen dat ze in de zomer opnieuw samenkomen om te vergaderen. Het was een nuttige dag vinden de jongeren in de bar, maar het duurde lang. ‘We zijn een half uur bezig geweest met beslissen hoe we beslissingen willen nemen’, zegt de Nederlandse Caya van de Weg met grote ogen. ‘Wij zijn het met elkaar eens en we willen dat er snel iets gebeurt en toch duurde het soms eindeloos.’

Hoe moet dat dan met die europarlementariërs, vraagt de scholier zich hardop af, die het juist helemaal niet met elkaar eens zijn. ‘Ik begin te begrijpen waarom het allemaal zo lang duurt met het klimaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.