De kleine filmmagnaten

Investeren in een film is weer populair, maar het is vooral een leuk extraatje. 'En als je je geld verliest, heb je in elk geval een kaartje voor de première.'

Het is een geestige paradox. Keurige gegoede burgers, daar hebben de Maaskantjes uit New Kids natuurlijk schijt aan. Sterker nog: het liefst schelden ze ze uit, slaan ze ze in elkaar of rijden ze ze over.


Maar het zijn diezelfde keurige burgers die straks voor een deel bepalen hoeveel ME-busjes de vijf hangjongeren uit Brabant in de vervolgfilm New Kids Nitro kunnen opblazen. Tenminste, producent Eyeworks zoekt via de website mensen die willen meebetalen aan de film. 'Met name interessant voor natuurlijke personen in een hoog belastingtarief', staat er te lezen.


'Het is voor ons een interessante manier om het budget rond te krijgen', zegt directeur Ronald van Wechem van Eyeworks Holding. Dat geldt niet alleen voor New Kids Nitro - die meer gaat kosten dan de eerste film - maar ook voor Nova Zembla, de 3D-film over ontdekkingsreiziger Willem Barentsz die Reinout Oerlemans gaat regisseren. 'Films waarmee we denken een groot publiek te kunnen bereiken - zelf investeren we er immers ook in. En bij New Kids verwachten we dat er een schare enthousiastelingen is die het leuk vindt om op de aftiteling te staan, om onderdeel van het succes te zijn.'


Vanaf vandaag kunnen geïnteresseerden zich aanmelden via de site van Nova Zembla; op newkidsnitro.nl hebben 'vele honderden' al hun mailadres achtergelaten. Zij krijgen deze maand een prospectus. 'Het is natuurlijk de vraag hoeveel daarvan daadwerkelijk gaan investeren.'


Eyeworks is niet de enige producent die particulieren benadert om te beleggen in hun films. De Heineken Ontvoering (zie pagina 2) is ook gedeeltelijk gefinancierd met particulier geld, net als Johan Nijenhuis' Bennie Stout, de historische misdaadfilm De Bende van Oss, de Paul van Loon-verfilming Dolfje Weerwolfje en het oorlogsdrama Süskind.


Natuurlijk investeerden particulieren al eerder in films. Het werd bijvoorbeeld in het verleden al interessant gemaakt door de zogenaamde 'film-cv', een pakket fiscale maatregelen die vanaf 2000 investeringen in de Nederlandse filmindustrie moesten stimuleren. Maar die werd in 2007 afgeschaft.


Dat particulieren nu weer en masse de portemonee trekken, is te danken aan een tijdelijke maatregel die het kabinet vorig jaar aannam om de economie een impuls te geven. Tot 2012 is het mogelijk om investeringen in één keer van de belasting af te trekken - en dat geldt ook voor films. Via een constructie die Stichting Plaatsingskantoor Filminvesteringen (SPF), een bemiddelaar tussen particuliere geldschieters en filmproducenten, bedacht, levert dat opzienbarende rendementen op. Zo valt te lezen op filminvesteringen.nl, de site van SPF. Het zijn lekker makende rekensommetjes. Wie dit jaar 4000 euro investeerde in De Bende van Oss bijvoorbeeld, loopt een risico van zo'n 400 euro maar maakt kans op een rendement van maar liefst 28 procent. Gesteld dat de film goed loopt, natuurlijk. Wie het maximale uit de regeling wil halen, zou het bij die 4000 euro moeten laten, en hooguit een keer of drie investeren. Bovendien gelden deze cijfers alleen voor wie 52 procent belasting betaalt. Wie in een lagere belastingschaal zit, loopt meer risico en verdient minder.


'We zeggen nooit 'doe mee, daar word je rijk van', zegt producent Klaas de Jong, een van de drijvende krachten achter SPF. 'Het is een veilige investering, maar niet de beste aller tijden. Maar bij de bank haal je dit soort rendementen niet, en als je 400 euro verliest, heb je toch een premièrekaartje en een dvd.'


De constructie is niet te vergelijken met de oude 'film-cv', benadrukt advocaat Roland Wigman van SPF. De bedragen die ermee zijn gemoeid, zijn ook kleiner en er valt dus minder aan te verdienen. Het zijn dan ook vooral liefhebbers die zich melden, merkt De Jong. 'Ouders kiezen bijvoorbeeld voor het ondersteunen van een Carry Slee-verfilming terwijl ze hadden kunnen weten dat het eerste deel een gemiddeld succes was en een tweede film het over het algemeen niet beter doet. Maar ze vinden een setbezoek en een première leuk voor hun kinderen, of ze vinden de thema's van Slee belangrijk. Het sterkt mijn gevoel dat mensen dit vooral om culturele redenen doen.'


Lang niet alle filmmakers hebben baat bij de nieuwe regeling. De vijver van potentiële beleggers is klein, benadrukt De Jong. En het SPF wees al zo'n twintig aanvragen van producenten af, ook omdat films veel bezoekers moeten trekken om een investering aantrekkelijk te maken. 'Moeilijkere arthousefilms bijvoorbeeld, dat gaat niet. Natuurlijk kunnen die ook heel succesvol zijn, maar dat valt niet te voorspellen.'


Dat auteursfilms buiten de boot vallen, is een van de mitsen en maren bij de constructie van nu. Ook geldt het fiscale voordeel maar tot 2012. Voor een producent is het vooral interessant als veel investeerders zich melden, maar dat maakt de procedure natuurlijk ook ingewikkeld. En er kan hooguit een kwart van het budget via deze weg worden geïnvesteerd - de rest moet toch blijven komen van filmfondsen en omroepen. De Jong: 'Onze filosofie is dat het ook een manier is om mensen bij je project te betrekken. Met nieuwsbrieven of setbezoek zorg je ervoor dat het gaat leven onder mensen.'


Kortom, om publieksparticipatie echt een vlucht te laten nemen, zijn aanvullende fiscale maatregelen nodig zodat er - bijvoorbeeld - grotere bedragen geïnvesteerd kunnen worden. En dan nog is het niet het ei van Columbus, zegt Doreen Boonekamp, directeur van het Filmfonds. 'Door de maatregel blijft de nationale filmproductie hooguit op niveau. Nagenoeg alle landen in de wereld kennen aanvullende fiscale of economische regelgeving die de investering in filmproductie aantrekkelijk maakt. Nederland niet - dat is de kern van het probleem. Er moet daarom regelgeving komen die uitgaven in de Nederlandse audiovisuele sector stimuleert en Nederland zo weer een gezonde internationale concurrentiepositie geeft.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden