De kinderen staan er mooi op - maar waar is de tijdgeest?

Kinderen van nu: niets onschuldige engelen, niets sportieve jongens en spontane meiden. Nee, irritante huftertjes zijn het. Zo moet je er niet aan denken om de kinderen op de foto's van de Amerikaanse kunstenaar Anthony Goicolea in levenden lijve te ontmoeten....

Twee grote werken van Goicolea hangen op de tentoonstelling Child in time in het Gemeentemuseum Helmond. Child in time, een geestige verwijzing naar het beroemde nummer van Deep Purple, is een thematentoonstelling met veel, maar helaas weinig verrassende werken. Het is een expositie in de meest strikte zin van het woord, namelijk een chronologische uitstalling.

Het zijn de oude bekenden met hun jongen. Uiteraard zijn de gemuteerde monstertjes van Inez van Lamsweerden van de partij, de eenkennige kleuters van Kiki Lamers en de sexy schepselen van Sally Mann. Stuk voor stuk toepasselijke kunstwerken, maar wel wat obligaat. In het overdadige kunstaanbod van tegenwoordig is het niet zo moeilijk om werken met het kind als onderwerp te selecteren. Is de keuze al weinig avontuurlijk, de opstelling zo mogelijk nog minder. Bij de entree staat een reuzenbaby van Ron Mueck aan en dan volgen braaf alle fasen van de jeugd: van zuigeling tot jongvolwassene.

De wereld verandert in sneltreinvaart en dat heeft gevolgen voor de beleving van het kind. Verschilt een twaalfjarige anno 2003 van een twaalfjarige die dertig jaar geleden opgroeide? En zo ja, waarom? Het zijn vragen waarop je op zijn minst een vermoeden van een antwoord verwacht.

In de catalogus wordt wat dat betreft een goede voorzet gegeven die in de tentoonstelling zelf niet wordt afgemaakt. In de inleidende tekst komt Willem Koops aan het woord, een Utrechtse hoogleraar die zich bezighoudt met de cognitieve en sociale ontwikkelingen van kinderen. Koops is van mening dat het hedendaagse kind een gemankeerde volwassene is: 'In tegenstelling tot enkele decennia geleden heeft de jeugd ongecensureerd toegang tot typisch volwassen media als televisie, internet en mobiele telefonie. De elektronische media kennen geen geheimen. En zonder geheimen kan het begrip kind niet bestaan.' Met andere woorden: hun onschuld is vermoord. En terwijl de kinderen pseudo-volwassenen zijn geworden, identificeren de grote mensen zich het liefst met de jeugd. Onder het motto 'forever young' probeert men zo lang mogelijk het kind uit te hangen.

Van kinderen die nog kwetsbaar en onbevangen zijn (Céline van Balen), van kinderen die zich van hun seksualiteit bewust worden (Jock Sturges), van kinderen die ontdekken dat ze samen oppermachtig zijn (Anthony Goicolea), krijgen we genoeg mooie voorbeelden. Alleen de context, de geheimloze wereld waar Koops van spreekt, blijft onderbelicht.

De expositie Child in Time zou niet alleen het 'child' moeten tonen, maar ook de 'time', de tijdgeest waarin de kunstwerken zijn ontstaan. En daar hoeft niet per se een kind in te figureren om te laten zien wat de nieuw verworven technologieën met de ontwikkeling van kinderen kunnen doen. En niet alleen met de kinderen, maar ook met ons volwassenen, die immers steeds infantieler worden.

Ondanks de mooi gevonden titel, ondanks de grote hoeveelheid werken, en ondanks de informatieve catalogus, blijft deze tentoonstelling een wat schoolse invuloefening.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden