'De kinderen in de film leven echt op deze manier'

'Ik heb een realistische geest', zegt regisseur Bahman Ghobadi. 'Dus hou ik van realistische verhalen, van films die, ook al zijn ze misschien niet waar gebeurd, de indruk wekken dat ze de werkelijkheid tonen.'..

Een tijd voor dronken paarden, Ghobadi's eerste speelfilm, heeft dan ook veel weg van een documentaire.

Het schrijnende verhaal over de barre levensomstandigheden van Koerdische kinderen in een uithoek van Iran is fictief, maar absoluut waarheidsgetrouw, zo benadrukt de regisseur.

'De kinderen in de film leven echt op deze manier. Alle karakters worden gespeeld door de bewoners van het dorp waar ik de film opnam. Van tevoren heb ik een tijd lang in het dorp gewoond en met hen samengeleefd. Elke dag maakte ik notities. Zo is het verhaal van de film ontstaan; mijn enige uitgangspunt was dat ik het dagelijkse bestaan van deze kinderen wilde laten zien.'

Ghobadi, zelf afkomstig uit het Iraanse deel van Koerdistan, wilde een 'energieke en originele' film maken. Hij is geen voorstander van de typisch Iraanse stijl van filmmaken waarbij een eenvoudig verhaal dienst doet als kapstok voor tal van metaforen. 'Dat vind ik een dode cinema, die het publiek niet betrekt bij het verhaal. Kleine gebeurtenissen, die in vijf minuten verteld kunnen worden, worden eindeloos opgerekt - bijvoorbeeld een meisje dat op zoek gaat naar haar portemonnee, en dat twee uur lang. Ik vind dat primitief.'

Niet dat hij iedereen over één kam wil scheren. 'Zo is Abbas Kiarostami de pionier van dit genre. Hij heeft wel degelijk iets te vertellen. Maar er zijn te veel filmmakers die hem op een luie manier kopiëren. Ze doen alsof hun films spirituele inhoud hebben, terwijl ze in feite leeg zijn.'

Ghobadi deed ervaring op als assistent van Kiarostami bij diens De wind zal ons meenemen, maar waakte ervoor de zoveelste imitator te worden. 'Mijn film moest anders zijn. Ik volg mijn eigen koers.'

Zo is hij de eerste Iraanse filmmaker die een film opnam met Koerdische hoofdrolspelers, gesproken in het Koerdische dialect. Niet om een politiek statement te maken, bezweert hij: 'Het is mijn land, het zijn mijn mensen, het is niet meer dan logisch dat ik een film over hen maak.'

Over politiek laat de regisseur zich niet uit. 'Ik zie mezelf niet als politiek filmmaker; ik wil dat ook niet zijn. Voor mij gaat deze film over de kinderen en over de liefde voor het leven. Het probleem is dat alles wat met Koerdistan te maken heeft, meteen politiek wordt gemaakt. Ik doe daar niet aan mee. Wel heb ik een film willen maken waarin de Koerden nu eens niet als de stereotype slechteriken worden afgebeeld, maar als gewone, echte mensen.'

Hoezeer hij het ook volhoudt, het is moeilijk te geloven dat Ghobadi zijn film niet beschouwt als een aanklacht tegen het mensonwaardige bestaan van de Koerden in het grensgebied van Iran en Irak. Resultaat was er in ieder geval wel: de ernstig gehandicapte jongen Madi, die een hoofdrol speelt in Een tijd voor dronken paarden, is na de uitbreng van de film geopereerd in een westers ziekenhuis.

'Natuurlijk was dat niet gebeurd als de film niet was gemaakt', zegt Ghobadi. 'Wie zou van zijn toestand geweten hebben? Maar het was niet mijn uitgangspunt hem op deze manier te helpen. Ik heb deze film gemaakt omdat ik het publiek wilde raken, door het een echt verhaal te laten zien.'

De regisseur raakt zichtbaar geïrriteerd door vragen over een eventuele politieke agenda. 'Ik wil helemaal niet praten over de situatie in Koerdistan. Ik wil praten over mijn film.'

Alleen off the record, zo blijkt later, heeft hij nog een paar woorden toe te voegen die zijn terughoudendheid verklaren. Voor de rest moet de film maar voor zichzelf spreken: 'Iedereen mag er in zien wat hij wil.'

Liever vertelt Ghobadi over zijn ervaringen met de kinderen. Het waren ideale acteurs, zegt hij. 'Ik heb ze zoveel mogelijk op hun gemak gesteld, zodat ze ook voor de camera gewoon zichzelf bleven. 'In het begin vonden ze het een beetje eng, vooral Madi - hij dacht dat de camera een pistool was. Maar op het eind wilde hij geen afscheid meer van ons nemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden