de kijk van Bril

Het verhaal begint met margarine. Dat aten wij vroeger thuis, net als Martha Jongerius in het verre Appingedam. De margarine bij ons thuis was Blue Band, een degelijk Unilever-product en bij dat bedrijf werkte mijn vader als handelsreiziger, zij het bij de zeepdivisie....

Ik werd er als kind weleens op uitgestuurd om twee pakjes te halen bij de Vivo. Altijd twee pakjes, nooit één, en altijd aan het einde van de middag, zeg een uur of vijf. Ik kreeg dan een gulden mee en moest me haasten. Als ik me goed herinner kostte een pakje 49 cent. De 2 cent die ik terugkreeg, mocht ik houden. Bij thuiskomst gebruikte mijn moeder de margarine om vlees in te braden. Ze noemde de margarine boter. En ik wist ook niet beter of het was boter. Pas jaren later ontdekte ik roomboter – hoewel, nu ik het zeg, we hadden dat bij feestelijke gelegenheden ook weleens thuis. Mijn vader was dol op beschuit met aardbeien en suiker. Daaronder hoorde een dikke laag roomboter. Maar aardbeien waren er niet het hele jaar, en als we ze aten, was het zondagochtend.

Inmiddels is alles anders. Hier in huis bevindt zich alleen echte boter. Wat zijn nu de problemen die daarmee samenhangen? Welnu, de volgende. Om te beginnen is er het wonderlijke dat ik boter eigenlijk alleen lekker vind als ik een vers pakje mag aanbreken. Dat pakje moet dan eerder die ochtend bij de supermarkt zijn aangeschaft en minimaal een uur in de boodschappentas hebben gezeten. Boter is dan perfect smeerbaar. Een dikke, koele laag is zo gelegd.

In de koelkast bevindt zich een speciaal vakje voor boter, om die smeerbaarheid (een combinatie van stevigheid en zachtheid) op orde te houden, maar mij is het nog nooit gelukt daar de boter in ideale toestand in te bewaren. Altijd wanneer ik hem te voorschijn haal, is hij te hard. Vaak ook heb ik een botervloot geprobeerd, maar moet zo’n vloot na dienst te hebben gedaan nu wel of niet terug in de koelkast? Doe je het niet, dan verandert de boter onder het deksel in een zachte, donkergele smurrie. En van zachte boter word ik niet goed. Eetcafés zijn goed in zachte boter, in zo’n gezellig stenen bakje. Nog erger: zachte kruidenboter, ook in eetcafés.

Ook de boterindustrie onderkent het probleem en heeft kuipjes roomboter op de markt gebracht. Ik weet het niet, maar dat is weer het andere uiterste. Ik heb ook altijd het gevoel dat dat geen echte boter is. En in de koelkast doet het kuipje rare dingen. Of zou het aan mijn koelkast liggen? Hij maakt op mij een degelijke indruk, en hij zoemt vertrouwenwekkend. Altijd als ik hem open, brandt het lichtje. Als ik hem sluit, blijft het branden, daar ben ik al jaren van overtuigd. Meer kun je niet zeggen van een koelkast.

Dat brengt me bij het absolute dieptepunt van boter: een pakje dat voor driekwart leeg is en als een verfrommelde, langgerekte prop achter in de koelkast ligt. Krijg dan maar eens een mooie, stevige lik boter op je broodmes – lik is het verkeerde woord, trouwens, veel te zacht. Krijg maar eens een mooie krul op je mes, dat bedoel ik. Zo’n smerig, verfrommeld restant boter in de verpakking heeft ook iets droevigs. Wat er van een mooi product kan worden. Het doet me altijd denken aan het lichamelijk verval. We eindigen allemaal lelijk, verfomfaaid en vol deuken en butsen.

Er kleeft aan ideale boter één klein nadeel, een gevaar. Je moet bij het aanbrengen ervan op een beschuit opletten dat die niet in stukken breekt. Gulzigheid en haast kunnen hier een rol spelen, en ook de broosheid van beschuit. Maar hoe dan ook is er niets ergers dan een beschuit die breekt. Je denkt dan: ach, de boter houdt de boel wel bij elkaar, en je doet het beleg er toch maar op. Maar bij de eerste hap flikkert de hele boel uit elkaar. Dat kan trouwens ook gebeuren als de beschuit niet is gebroken. Ja, het leven zit vol valkuilen.

Tips, vragen of suggesties? M.BRIL@VOLKSKRANT.NL

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden