De kick van de eerste lijn

De inwoners hebben er 28 jaar voor gestreden, maar het Oostenrijkse Ischgl heeft de gondel die een groot offpistegebied ontsluit. Geen sneeuwkanonnen, maar verse poeder.

Nog even een laatste check. Terwijl een ijzige wind op de top van de Piz Val Gronda tranen in hun ogen blaast, turen drie jongens naar het schermpje van hun pieper. Skistokken zijn in de sneeuw gestoken, hun felgekleurde jassen steken af tegen het wit dat hen aan alle kanten omringt. Plots doorbreken schelle tonen de stilte. De pieper. Ganz gut, murmelt een. Ontsteker van hun airbag binnen handbereik? Ja. Schoenen klikken in ski's, brillen gaan op. Dan schieten de drie naar beneden, de eenzame diepte in.


Een piste waarvan de afdaling door rotspartijen wordt bepaald en waar slechts incidentele, rode markeringen de weg naar beneden leiden. Een waar geen sneeuwkanonnen loeien, maar waar de wind roet in het eten kan gooien als er net genoeg vers poeder ligt. Noem het gerust een primeur voor het Oostenrijkse Ischgl: de 'natur-piste' die daar dit seizoen is geopend. Dat niet alleen. Wie aan de andere kant de Piz val Gronda (2,812 m) afdaalt, treft een tot voor kort onbereikbaar offpistegebied ter grootte van zo'n honderd voetbalvelden.


En dat allemaal dankzij een nieuwe gondel: de Piz Val Gronda E5.


Ze hebben ervoor moeten vechten, de inwoners van het kleine dorp in het Oosten van de deelstaat Tirol. 28 jaar lang. Milieugroepen onder leiding van de Alpenvereniging hebben zich vanaf het begin fel verzet tegen plannen van het lokale liftbedrijf Silvrettaseilbahn AG om de afgelegen Fimbatal- en Vesiltalvalleien aan het skigebied van Ischgl en het aangrenzende, Zwitserse Samnaun toe te voegen. De reden: de zeer zeldzame steenpatrijs die hier leeft en de al even zeldzame crepis rhaetica die hier groeit.


Wie tegen Paul Konrad, zaakwaarnemer van Silvrettaseilbahn AG, over de vogel of de plant begint, ziet de groeven rond zijn slaap dieper worden. Onder druk van de milieugroepen heeft de E5 in vele vormen op de tekentafel gelegen. Wat begon als een moderne stoeltjeslift met drie palen, is nu een gondel (met plek voor 150 man) die wordt gesteund door 'slechts' twee palen. Geschilderd in een speciale camouflagekleur à honderdduizend euro. 'Zodat ze opgaan in het rotslandschap.' Konrad weet er nog net een lach uit te persen.


Het resultaat is dus vooral een compromis: het skigebied dat de nieuwe gondel ontsluit, wordt zo veel mogelijk ongemoeid gelaten. Geen steen mocht worden verlegd. Dat heeft zijn voordelen, merken de bewoners nu. De laatste jaren wint freeriding (een vorm van offpiste skiën) steeds meer aan populariteit. Met hun offpiste afdaling hopen ze Ischgl definitief op de kaart te zetten als freeriders-bestemming.


Van de nood een deugd maken. Het is typerend voor het stugge karakter van een dorp waar de boeren in enkele generaties van bittere armoede naar rijkdom klommen dankzij het toerisme. De vele luxehotels waaraan Ischgl tegenwoordig zijn reputatie dankt, zijn praktisch alle in handen van boerenzoons. Hun koeienstallen grenzend aan parkeergarages, een weeïge geur van mest en stro verspreidend. Van zijn dertien koeien alleen kan hij niet leven, zegt boer Thomas (45) met een grijns. 'Maar het is een deel van ons leven.'


Het is een micro-economie op 1.377 meter hoogte. Zo zijn het ook de - om en nabij 1.600 - dorpelingen die er als aandeelhouders van de Silvrettaseilbahn AG voor hebben gezorgd dat aan de bouw van de E5 geen buitenlandse investeerder te pas is gekomen. De 20 miljoen euro die het megaproject heeft gekost, is volledig door het liftbedrijf en daarmee de dorpelingen bekostigd.


Wie na een ritje van drieënhalve minuut de koude berglucht op de top van de Val Gronda inademt, waant zich in een andere wereld. Het mierennest van de Idalp, het hart vanwaaruit de meeste skiliften vertrekken, ligt ver verscholen achter aangrenzende bergruggen. Net als alle andere liften. De tocht naar beneden is er een van afzondering van de massa en volledige overgave aan de berg, met rechts de 3 kilometer lange natuurpiste door Vesiltal, links de ruige offpiste van de uitgestrekte Fimbatal.


Wordt Vesiltal nog gladgestreken door snowcats, in Fimbatal tref je eindeloos poeder aan waarin snowboards en speciale freerider-ski's langgerekte sporen kunnen trekken. Alleen enkele lawinekanonnen verscholen tegen rotswanden verklappen menselijke inmenging. Het zijn littekens die herinneren aan de verwoestende lawine die in 1999 het nabijgelegen dorp Galtür trof en waarbij 33 mensen om het leven kwamen. De Oostenrijkers hebben het niet zo op regels, maar wie hier naar boven gaat, is gewaarschuwd. Kom voorbereid.


Schep, sonde, pieper. En als het even kan een airbag. 'Het is een flinke investering, ja', zegt Stefan Becker (37). 'Maar je moet er wat voor over hebben.' De freerider uit Innsbruck, afgetrapte Vans en een houthakkershemd, weet waar hij over praat. Hij kent de bergtoppen rond Ischgl als zijn broekzak en weet precies waar hij, twee weken nadat verse poeder is gevallen, nog 'maagdelijke stukken' kan vinden. 'Mensen roepen altijd dat je naar St. Anton of Lech moet voor de beste poeder en naar Ischgl voor de beste feesten. Complete onzin.'


Oké, hij zal niet ontkennen dat de feesten hier best aardig zijn. Maar daarvoor komen hij en zijn vrienden niet. Zij komen voor de kick van die eerste lijn, voor de adrenaline die hun hartslag naar 180 jaagt als ze de perfecte sprong van een rotspartij maken. Tsssjt, tsssjt. Met zijn handen maakt hij een denkbeeldige slalombeweging tussen dennenbomen. Je hebt hier alles, zegt Becker. Perfect eigenlijk, dat zo weinig mensen daarvan op de hoogte zijn. Dat Ischgl er nu juist op inzet om dat te veranderen, ach, hij ziet wel. 'Er zijn altijd nog plekjes te vinden.'


De tegenstanders blijven weerbarstig. Was die nieuwe gondel echt nodig? Ergens hebben ze een punt. Met ruim 240 kilometer aan piste behoorde het skigebied al tot de grotere van de Alpen. Jaarlijks bungelt Ischgl in de toptien van beste wintersportbestemmingen. Dankzij de sneeuwzekerheid van november tot mei, de veelzijdigheid en de snelle, verwarmde liften. Maar ook: het dorp zelf dat tot in de puntjes is verzorgd. Met de blote hand plukken hotelmedewerkers hier in de vroege ochtend uitgedrukte sigaretten van het asfalt voor hun deur.


Ordentlich und sauber, precies zoals de vele Duitsers die naar Ischgl komen het graag hebben. Want hoewel je in de hoofdstraat vol luxe skiboetieks allerhande talen talen hoort, zijn het vooral de oosterburen waaraan niet valt te ontkomen. En de Russen, zo rond de eerste weken van januari wanneer de orthodoxe kerk Kerst viert. Zelf zijn we ook niet bepaald ondervertegenwoordigd. Van de 400 duizend toeristen die ieder seizoen het dorp uit zijn voegen doen barsten, is een kwart Nederlander.


Maar in tegenstelling tot de Holland-enclave Westendorf klinken hier slechts Oostenrijkse schlagers in de après-ski. Ook die laat zich overigens in vele vormen onderverdelen. Van halve liters Weizenbier in de Kuhstall tot kristallen glazen Dom Perignon aan de glanzende, mahoniehouten bar van het Posthotel. Zo kent heel het dorp zijn natuurlijke hiërarchie. Witte rangerovers staan geparkeerd voor de deuren van de chique hotels die de hoofdstraat sieren, afgetrapte Peugeots vind je hoger gelegen onder verlichte bordjes met 'appartements'.


En daartussen de koeienstallen van boer Thomas en zijn collega's. Tussen jou en hem, het zal Thomas wat, die nieuwe gondel. Toeristen zijn er al genoeg. Daarbij, met hun auto's blokkeren ze de straten. 'In de zomer kom ik er met mijn koeien niet eens door', zegt hij terwijl hij zijn modderige handen aan zijn spijkerbroek afveegt. Rond zijn knieën is de stof vaal en dun geworden. Straks, na het melken, gaat hij weer terug naar zijn hotel. Welke dat is, blijft geheim.


Nee, geef hem maar zijn dames. Grijnzend: 'Wanneer jullie 's avonds in de Kuhstall staan te drinken, sta ik in mijn eigen Kuhstall.' Mooier dan dat wordt het niet.


75 VIERSTERRENHOTELS EN EENTJE MET VIJF STERREN

Hoe kom je er?

Je kunt de auto pakken om naar Ischgl te rijden, maar het vliegtuig gaat aanzienlijk sneller. In anderhalf uur vlieg je van Rotterdam Airport, Eindhoven of Schiphol naar Innsbruck. Vanaf daar is het nog een uur met de bus of taxi. Transavia vliegt dagelijks vanaf 45 euro (exclusief 5 euro boekingskosten). Een andere optie is de trein. De hogesnelheidslijn doet er ongeveer tien uur over met twee overstappen (enkeltjes vanaf 99,80 euro). De nachttrein doet er vanuit Amsterdam tien uur en negentien minuten over met een tussenstop in München (in het wintersportseizoen op vrijdag rechtstreeks). Vanaf 29 euro heb je een enkeltje, een ligplaats is er vanaf 49 euro en een bedplaats vanaf 69 euro.


Slapen

Ischgl heeft 75 viersterrenhotels en een met vijf sterren. Misschien wel het meest luxueus zijn het Post Hotel, wiens broertje in Lech het vaste onderkomen is van de koninklijke familie, en de Trofana Royal. In het skiseizoen heb je hier een kamer vanaf respectievelijk 165 euro en 225 euro per persoon per nacht. Wie het liever wat simpeler houdt, kan terecht bij eenvoudige pensions en b&b's als Alt Paznaun (vanaf 59 euro per persoon per nacht) en het Prennerhof (vanaf 66 euro per persoon per nacht voor een kamer, vanaf 105 euro per nacht voor een huisje). Er is altijd een toeristentoeslag van 2 euro 20 per dag.


Skipas

In het laagseizoen (januari en april) kost een zesdaagse skipas 197 euro. In het hoogseizoen (half december tot begin januari en februari tot april) is dat 219 euro. Een dagpas kost 43,50 euro. Toegang tot de Piz Val Gronda E5 is inbegrepen.


ischgl.com


FREERIDE MAP APP

Samen met een aantal freeriders uit Tirol heeft Stefan Becker een (digitale) kaart en app ontwikkeld van de beste freerideplekken in de omgeving van Ischgl en de rest van de Oostenrijkse Alpen: de Freeride Map App. Drie kleuren geven de moeilijkheidsgraad van de afdalingen aan. Zo is de nieuwe afdaling rond de Piz val Gronda E5 blauw, wat gemakkelijk betekent. De meest riskante afdalingen hebben een rode kleur. Handig als je snel wilt weten waar in de buurt de beste poeder ligt. Gratis te downloaden, de losse kaart kost 19,50 euro.


freeride-map.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden